Luận án nghiên cứu tính chất lý hóa đất và một số biện pháp thâm canh cam trên đ

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của tôi, các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa ñược sử dụng ñể bảo vệ bất kỳ một luận án hay công trình khoa học nào. Tôi xin cam ñoan rằng các thông tin trích dẫn sử dụng trong luận án ñều ñược ghi rõ nguồn gốc, mọi sự giúp ñỡ ñã ñược cảm ơn. Tác giả luận án NCS. Nguyễn Quốc Hiếu ii LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin bày tỏ lòng biết ơn sấu sắc tới PGS.

Hồ Quang ðức, PGS. Nguyễn Như Hà là những người hướng dẫn khoa học trực tiếp ñã góp nhiều ý kiến quan trọng trong từ những bước nghiên cứu ban ñầu và cả trong quá trình thực hiện viết luận án. Tập thể cán bộ Trung tâm Nghiên cứu Cây ăn quả và Cây công nghiệp Phủ Quỳ, Tập thể cán bộ Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Rau hoa quả Gia Lâm, giúp ñỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu. Tập thể các thầy cô giáo Khoa Tài nguyên và Môi trường, cán bộ Viện ðào tạo Sau ñại học, Ban Giám hiệu Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội ñã trực tiếp ñóng góp nhiều ý kiến quý báu cho tác giả hoàn thành luận án này.

Tác giả xin chân thành cám ơn: GS.TS Vũ Hữu Yêm, GS.TS Vũ Mạnh Hải ñã ñóng góp nhiều ý kiến quý báu liên quan ñến nội dung nghiên cứu của ñề tài. Cảm ơn các nhà khoa học trong nghành, các ñồng nghiệp, bạn bè và người thân trong gia ñình ñã ñộng viên, giúp ñỡ tôi trong quá trình công tác và học tập. Nguyễn Quốc Hiếu iii MỤC LỤC Lời cam ñoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục chữ viết tắt vi Danh mục bảng vii Danh mục hình xi MỞ ðẦU 1 1 ðặt vấn ñề 1 2 Mục ñích nghiên cứu 2 3 Ý nghĩa của ñề tài 2 4 Những ñóng góp mới của luận án 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4 1.1 Những nghiên cứu về ñất ñỏ bazan 4 1.1 Nghiên cứu về ñất ñỏ (Ferralsols) trên Thế giới 4 1.2 Những nghiên cứu về ñất ñỏ (Ferrasols) ở Việt Nam 6 1.3 Những nghiên cứu về ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An 13 1.2 Những nghiên cứu về cây cam quýt 19 1.1 Nguồn gốc, giá trị sử dụng và tình hình sản xuất cam quýt 19 1.2 Yêu cầu sinh thái của cây cam quýt 23 1.3 ðất và dinh dưỡng cho cây cam quýt 26 1.3 Tình hình sử dụng phân bón cho cam quýt 36 1.1 Tình hình sử dụng phân bón cho cây cam trên thế giới 36 1.2 Tình hình sử dụng phân bón cho cây cam ở Việt Nam và tại Nghệ An 38 iv Chương 2 ðỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 44 2.1 ðối tượng, vật liệu và ñịa ñiểm nghiên cứu 44 2.1 ðối tượng nghiên cứu 44 2.2 Vật liệu nghiên cứu 44 2.3 ðịa ñiểm nghiên cứu 45 2.2 Nội dung nghiên cứu 45 2.1 ðánh giá ñiều kiện tự nhiên, tình hình sản xuất cam tại vùng Phủ Quỳ - Nghệ An 45 2.2 Nghiên cứu một số tính chất ñất ñỏ bazan trồng cam tại Phủ Quỳ- Nghệ An 45 2.3 Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An 45 2.3 Phương pháp nghiên cứu 46 2.1 Phương pháp ñiều tra, thu thập số liệu 46 2.2 Phương pháp nghiên cứu một số tính chất ñất ñỏ bazan trồng cam 46 2.3 Phương pháp nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật thâm canh cam 48 2.4 Phương pháp ñánh giá hiệu quả kinh tế 53 2.5 Phương pháp kế thừa 54 2.6 Phương pháp phân tích số liệu và xử lí thống kê 54 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 55 3.1 ðiều kiện tự nhiên và thực trạng sản xuất cam ở vùng Phủ Quỳ - Nghệ An 55 3.1 ðiều kiện tự nhiên vùng Phủ Quỳ - Nghệ An 55 3.2 Tình hình sản xuất một số cây ăn quả và cây công nghiệp dài ngày ở Phủ Quỳ - Nghệ An 63 v 3.2 Nghiên cứu một số tính chất ñất ñỏ bazan trồng cam ở Phủ Quỳ- Nghệ An 72 3.1 Nghiên cứu diễn biến ñộ ẩm ñất ñỏ bazan trên một số mô hình trồng cam ở Phủ Qùy – Nghệ An 72 3.2 Nghiên cứu một số tính chất lý hóa học ñất ñỏ bazan trồng cam ở Phủ Quỳ - Nghệ An 76 3.3 Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật thâm canh cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An 88 3.1 Nghiên cứu liều lượng nước tưới thêm cho cam trên ñất ñỏ bazan Phủ Quỳ - Nghệ An 88 3.2 Nghiên cứu liều lượng kali bón thêm cho cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An 95 3.3 Nghiên cứu liều lượng phân lân bón thêm cho cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ- Nghệ An 102 3.4 Nghiên cứu lượng vôi bón bổ sung cho cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ- Nghệ An 110 3.5 Nghiên cứu ảnh hưởng của khô dầu và xác mắm ñến sự sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và chất lượng cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An 119 3.6 Kết quả khảo nghiệm diện hẹp mô hình áp dụng biện pháp kỹ thuật thâm canh cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ- Nghệ An 128 KẾT LUẬN VÀ ðỀ NGHỊ 135 1 Kết luận 135 2 ðề nghị 136 Danh mục các công trình ñã công bố có liên quan ñến luận án 137 Tài liệu tham khảo 138 Phụ lục 148 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CAQ Cây ăn quả CF Tổng chi phí ñầu tư Cs Cộng sự CT Công thức ðC ðối chứng KD Khô dầu Kdt Kali dễ tiêu Kts Kali tổng số LSD 0,05 Mức ñộ sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất 95% Ndt ðạm dễ tiêu Nts ðạm tổng số p Giá bán Pdt Lân dễ tiêu Pts Lân tổng số Q Năng suất R Tổng thu TB Trung bình TPCG Thành phần cơ giới VCR Tỷ suất lợi nhuận Vit C Vitamin C VY Lợi nhuận XM Xác mắm vii DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 1.1 Ảnh hưởng của việc vùi chất hữu cơ vào ñất ñến một số chỉ tiêu lý tính của ñất 11 1.2 Một số ñặc ñiểm ñất bazan ở ñất thoái hoá và ñất chưa thoái hoá 17 1.3 Diễn biến một số tính chất ñất ñỏ bazan 18 1.4 ðánh giá mức ñộ thiếu, ñủ căn cứ vào hàm lượng dinh dưỡng trong lá 28 1.5 Tính lượng vôi bón theo pHKCl và TPCG ñất 33 1.6 Lượng dinh dưỡng cho cam thời kỳ kinh doanh (kg/ ha) 37 1.7 Phương pháp và thời gian áp dụng các nguyên tố vi lượng cho cam 38 1.8 ðịnh mức lượng dinh dưỡng N P K bón cho CAQ có múi 39 1.9 Lượng bón phân theo tuổi cây 40 1.10 Lượng phân bón cho cam ở thời kỳ kinh doanh 41 1.11 Lượng phân bón theo tuổi cây 41 1.12 Thời vụ và tỷ lệ bón mỗi lần 42 2.1 Tỷ lệ một số chất trong khô dâu và xác mắm (% chất khô) * 44 2.2 Các chỉ tiêu phân tích và phương pháp phân tích ñất 47 2.3 Thời vụ và tỷ lệ bón mỗi lần 49 3.1 Một số ñặc trưng khí hậu thời tiết vùng Phủ Quỳ - Nghệ An (số liệu trung bình năm giai ñoạn 2001-2005) 60 3.2 Cơ cấu một số cây ăn quả và cây công nghiệp dài ngày của tỉnh Nghệ An (2006 - 2008) 65 3.3 Hiệu quả kinh tế của một số cây trồng chính ở Phủ Quỳ - Nghệ An (2002-2006) 66 viii 3.4 Diễn biến diện tích và năng suất cam ở vùng Phủ Quỳ - Nghệ An (2002 – 2009) 67 3.5 Cơ cấu các giống cam trồng ở Phủ Quỳ - Nghệ An (2006) 68 3.6 Năng suất các giống cam trồng tại Phủ Quỳ - Nghệ An (2006) 69 3.7a Chi phí ñầu tư và hiệu quả sản xuất 1ha giống cam Vân Du trước khi tiến hành nghiên cứu tại vùng Phủ Quỳ - Nghệ An (1999 - 2006) 70 3.7b Tỷ lệ các hộ gặp khó khăn trong việc sử dụng phân bón cho cam ở Phủ Quỳ - Nghệ An 70 3.8 Diễn biến ẩm ñộ ñất sau mưa của một số mô hình trồng cam trên ñất ñỏ Bazan * 72 3.9 Diễn biến ñộ ẩm ñất trên mô hình trồng cam có tủ rác và không tủ rác (năm 2006) 74 3.10 Diễn biến ñộ ẩm ñất sau tưới của các mô hình trồng cam trên ñất ñỏ Phủ Quỳ- Nghệ An năm 2006 75 3.11 Một số tính chất vật lý của ñất ñỏ bazan trồng cam 80 3.12 Tính chất hóa học các phẫu diện ñất ñỏ bazan trồng cam tại Phủ Quỳ - Nghệ An (2007) 82 3.13 Một số tính chất nông hoá của ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An trồng cam (2006) 85 3.14 Tình hình sinh trưởng của cây cam ở thí nghiệm tưới nước 88 3.15 Ảnh hưởng của các lượng nước tưới thêm ñến một số chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất cam giai ñoạn 2007- 2009 89 3.16 Ảnh hưởng của các lượng nước tưới thêm ñến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cam trung bình 3 năm (2007- 2009) 91 3.17 Ảnh hưởng của nước tưới ñến chất lượng cam 92 3.18 Hiệu quả kinh tế của tưới nước thêm ñối với cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ (tính bình quân trên 1ha, năm 2009) 93 ix 3.19 Ảnh hưởng của nước tưới ñến hóa tính ñất 94 3.20 Ảnh hưởng của lượng bón thêm kali ñến sinh trưởng của cây cam 95 3.21 Ảnh hưởng của việc bón thêm kali ñến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cam (năm 2007 – 2009) 96 3.22 Ảnh hưởng của bón tăng thêm kali ñến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cam (số liệu trung bình 3 năm giai ñoạn 2007- 2009) 98 3.23 Ảnh hưởng của kali ñến chất lượng cam 99 3.24 Hiệu quả kinh tế của các mức bón kali ñối với cam (tính bình quân trên 1 ha, năm 2009) 100 3.25 Ảnh hưởng của các liều lượng bón kali ñến tính chất hóa học của ñất 101 3.26 Tình hình sinh trưởng của cây cam ở thí nghiệm bón lân 102 3.27 Ảnh hưởng của các lượng lân bón thêm ñến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cam trong 3 năm (năm 2007 - 2009) 103 3.28 Ảnh hưởng của các lượng bón lân ñến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất cam trung bình 3 năm (2007- 2009) 105 3.29 Ảnh hưởng của các liều lượng lân ñến chất lượng cam 107 3.30 Hiệu quả kinh tế của các mức bón lân ñối với cam trên ñất ñỏ bazan ở Phủ Quỳ (tính bình quân trên 1ha, năm 2009) 107 3.31 Một số tính chất hóa học ñất trên thí nghiệm lân 108 3.