Luận án cải tiến hệ thống trồng trọt sản xuất hàng hóa huyện Quỳnh Phụ tỉnh Thái Bình

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐẶNG TIẾN DŨNG NGHIÊN CỨU CẢI TIẾN HỆ THỐNG TRỒNG TRỌT THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA TẠI HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI BÌNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐẶNG TIẾN DŨNG NGHIÊN CỨU CẢI TIẾN HỆ THỐNG TRỒNG TRỌT THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA TẠI HUYỆN QUỲNH PHỤ - TỈNH THÁI BÌNH Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9 62 01 10 Người hướng dẫn: GS. Phạm Tiến Dũng HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Đặng Tiến Dũng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Phạm Tiến Dũng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phương pháp thí nghiệm và Thống kê sinh học, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng NN&PTNT, Trạm khuyến nông, Chi cục Thống kê huyện Quỳnh Phụ; UBND xã An Ấp, An Quý, Quỳnh Minh; Khoa Thủy sản – Học Viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Đặng Tiến Dũng ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.iii Danh mục chữ viết tắt.vi Danh mục bảng.vii Danh mục hình. x Trích yếu luận án.

xi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thức tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học và lý luận của đề tài.

Một số khái niệm cơ bản trong nghiên cứu hệ thống trồng trọt. Những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hệ thống cây trồng. Phương pháp nghiên cứu hệ thống trồng trọt. Một số cơ sở lý luận về sản xuất hàng hoá.

Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của cây ớt và cây dưa hấu liên quan đến đề tài. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Tình hình nghiên cứu về hệ thống trồng trọt trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu ớt cay trên thế giới.

Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây ớt cay ở Việt Nam. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu dưa hấu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và sản xuất, tiêu thụ dưa hấu ở Việt Nam. Nhận xét chung về tổng quan tài liệu và định hướng thực hiện đề tài.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện môi trường của hệ thống trồng trọt tại huyện Quỳnh Phụ.

Nghiên cứu hiện trạng hệ thống trồng trọt của huyện Quỳnh Phụ. Thử nghiệm một số giống và kỹ thuật canh tác tại huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình và đề xuất mô hình canh tác ớt, dưa hấu. Đề xuất giải pháp kỹ thuật nhằm thực hiện hệ thống trồng trọt có hiệu quả. Phương pháp nghiên cứu.

Đánh giá điều kiện môi trường của hệ thống trồng trọt. Nghiên cứu hiện trạng hệ thống trồng trọt của huyện Quỳnh Phụ. Thử nghiệm một số giải pháp cải tiến. Đề xuất giải pháp kỹ thuật nhằm thực hiện hệ thống trồng trọt có hiệu quả.

Phân tích kết quả thí nghiệm. Phân tích hiệu quả kinh tế. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Đánh giá điều kiện môi trường của hệ thống trồng trọt.

Phân tích điều kiện môi trường của hệ thống trồng trọt. Tài nguyên thiên nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Khu vực kinh tế nông nghiệp. Khu vực kinh tế công nghiệp xây dựng. Khu vực kinh tế thương mại - du lịch. Tình hình dân số và lao động của huyện.

Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Quỳnh Phụ năm 2017. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội huyện Quỳnh Phụ. Hiện trạng cơ cấu cây trồng trên đất lúa huyện Quỳnh Phụ.

Diện tích, năng suất, sản lượng thóc huyện Quỳnh Phụ giai đoạn 2013 - 2017. Cơ cấu diện tích và năng suất cây trồng huyện Quỳnh Phụ năm 2017. Cơ cấu giống cây trồng huyện Quỳnh Phụ năm 2017. Hiện trạng sử dụng phân bón huyện Quỳnh Phụ.

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ dịch hại cây trồng. Hiện trạng các công thức trồng trọt tại huyện Quỳnh Phụ. Đánh giá tổng quát về hiện trạng hệ thống trồng trọt tại huyện Quỳnh Phụ. Thử nghiệm một số giống và kỹ thuật canh tác tại huyện Quỳnh Phụ tỉnh Thái Bình.

Tuyển chọn giống ớt thích hợp vụ Thu Đông trồng tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình năm 2017 và 2018. Cải tiến kỹ thuật canh tác ớt trồng tại huyện Quỳnh Phụ tỉnh Thái Bình vụ Thu Đông 2017 và 2018. So sánh lựa chọn giống dưa hấu phù hợp trồng tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình vụ Xuân Hè năm 2018 và 2019. Cải tiến kỹ thuật bấm ngọn dưa hấu trồng tại huyện Quỳnh Phụ tỉnh Thái Bình vụ Xuân Hè năm 2018 và 2019.

Mô hình canh tác ớt cải tiến. Mô hình canh tác dưa hấu cải tiến. Đánh giá hiệu quả kinh tế của hệ thống cây trồng cải tiến năm 2019 tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Đề xuất giải pháp cải tiến nhằm phát triển hệ thống trồng trọt có hiệu quả.

Giải pháp về tiến bộ kỹ thuật trồng trọt. Giải pháp về chính sách và khoa học công nghệ. Giải pháp về thị trường. Kết luận và đề nghị.

140 Danh mục công trình công bố có liên quan đến luận án. 141 Tài liệu tham khảo. 152 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AVRDC Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển rau màu Châu Á BVTV Bảo vệ thực vật CCCTr Cơ cấu cây trồng CNH Công nghiệp hóa ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long HĐH Hiện đại hóa HĐND - Hội đồng nhân dân - Ủy Ban nhân dân HT Hệ thống HTCT Hệ thống canh tác (Farming systems) HTCTr Hệ thống cây trồng HTNN Hệ thống nông nghiệp (Agricultural systems) HTTT Hệ thống trồng trọt HXVK Héo xanh vi khuẩn LĐ Lao động LCCTr Luân canh cây trồng MBCR Tỷ suất lợi nhuận (Marginal Benefit cost Ratio) NN Nông nghiệp NS Năng suất NXB Nhà xuất bản OCOP Mỗi xã (phường) một sản phẩm (One commune one product) PTNT Phát triển nông thôn SX Sản xuất SXHH Sản xuất hàng hóa TGST Thời gian sinh trưởng TNHH Trách nhiệm hữu hạn UBND Ủy ban nhân dân VAC Vườn – Ao – Chuồng vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2. Ảnh hưởng của các công thức luân canh cây trồng đến một số chỉ tiêu hóa tính của đất.

Diện tích, năng suất và sản lượng ớt tươi trên thế giới từ năm 2015 - 2017. Sản lượng ớt tươi của các nước trên thế giới. Sản lượng ớt của các nước có thị phần lớn trên thế giới. Diện tích trồng, năng suất và sản lượng của cây ớt tại một số tỉnh phía Bắc năm 2017 - 2019.

Diện tích, năng suất và sản lượng dưa hấu trên thế giới từ năm 2015 - 2017. Sản lượng dưa hấu của các nước trên thế giới năm 2015 - 2017. Tình hình sản xuất dưa hấu ở Việt Nam từ năm 2015 - 2017. Một số yếu tố khí hậu nông nghiệp tại tỉnh Thái Bình (Số liệu trung bình 5 năm 2013- 2017).

Giá trị sản xuất và cơ cấu kinh tế huyện Quỳnh Phụ qua một số năm 2015 - 2017. Giá trị sản xuất nông nghiệp, thuỷ sản 2015 - 2017. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Quỳnh Phụ năm 2017. Diện tích, năng suất, sản lượng thóc huyện Quỳnh Phụ giai đoạn 2013 - 2017.

Cơ cấu diện tích, năng suất cây trồng của huyện Quỳnh Phụ năm 2017. Cơ cấu giống cây trồng hàng năm. Mức đầu tư phân bón cho các loại cây trồng tại Quỳnh Phụ năm 2017. Hiệu quả kinh tế của một số công thức trồng trọt trên đất lúa năm 2017 (đất vàn thấp).

Hiệu quả kinh tế của một số công thức trồng trọt trên đất 2 vụ màu - 1 vụ lúa năm 2017 (đất vàn). Hiệu quả kinh tế của một số công thức trồng trọt trên đất chuyên màu tại Quỳnh Phụ năm 2017 (đất vàn cao). Tính chất đất tại khu vực thực nghiệm. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các giống ớt.

Một số chỉ tiêu về sinh trưởng của các giống ớt. Một số loại sâu bệnh chính gây hại các giống ớt thí nghiệm. Một số chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất của các giống ớt. Hiệu quả kinh tế các giống ớt.

Hiệu quả ngày công lao động, hiệu quả vốn đầu tư các giống ớt. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng phát triển của ớt thí nghiệm. Ảnh hưởng của phương thức cải tiến đến sinh trưởng phát triển của ớt trồng vụ Thu Đông 2017 và Thu Đông năm 2018. Ảnh hưởng của phương thức cải tiến đến tỷ lệ cây đổ, cây chết của ớt vụ Thu Đông 2017 và 2018.

Ảnh hưởng của phương thức cải tiến đến thành phần, mức độ gây hại của một số loài sâu bệnh hại chính ớt vụ Thu Đông 2017 và 2018. Ảnh hưởng của phương thức cải tiến đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất vụ Thu Đông 2017 và 2018. Ảnh hưởng của phương pháp cải tiến đến một số chỉ tiêu sinh hóa quả ớt trồng vụ Thu Đông 2017 và 2018. Ảnh hưởng của phương thức cải tiến hiệu quả kinh tế ớt trồng vụ Thu Đông 2017 và 2018.