Luận án tiến sĩ sự ưa thích rủi ro nhận thức hành vi sử dụng thuốc bảo vệ thực v

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH -------------- SỬ THỊ THU HẰNG SỰ ƢA THÍCH RỦI RO, NHẬN THỨC, HÀNH VI SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI TRỒNG LÚA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP Hồ Chí Minh, Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH -------------- SỬ THỊ THU HẰNG SỰ ƢA THÍCH RỦI RO, NHẬN THỨC, HÀNH VI SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI TRỒNG LÚA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ PHÁT TRIỂN MÃ SỐ: 9310105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS TRẦN TIẾN KHAI 2.TS LÊ THANH LOAN TP Hồ Chí Minh, Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Đề tài nghiên cứu này do chính tác giả thực hiện với sự định hƣớng và giúp đỡ của giáo viên hƣớng dẫn. Luận án sử dụng một phần dữ liệu từ đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ Mã số đề tài B2018-KSA-18, năm 2018-2020 có kinh phí nghiên cứu do Bộ Giáo dục và Đào tạo và trƣờng Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh tài trợ. Tác giả là thƣ ký đề tài, có tham gia đầy đủ các hoạt động khảo sát và phân tích số liệu. Các thông tin và dữ liệu tham khảo khác đều đƣợc trích dẫn và ghi nguồn cụ thể trong danh mục tài liệu tham khảo.

Ngƣời cam đoan Sử Thị Thu Hằng ii .MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan .ii Danh mục các chữ viết tắt .vii Danh mục các Bảng. viii Danh mục các hình, biểu đồ. xi CHƢƠNG 1. Bối cảnh nghiên cứu.

Sản xuất lúa tại Việt Nam và Đồng Bằng Sông Cửu Long. Thực trạng sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật tại Việt Nam và Đồng Bằng Sông Cửu Long. Tình hình thực hiện IPM tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Sự ƣa thích rủi ro và nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của ngƣời nông dân.

Tác hại của thuốc bảo vệ thực vật tới sức khỏe của ngƣời tiếp xúc. Phân tích khoảng trống nghiên cứu kinh tế về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật 9 1. Đo lƣờng sự ƣa thích rủi ro của ngƣời nông dân. Đo lƣờng nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của ngƣời nông dân.

Tác động của sự ƣa thích rủi ro và nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc BVTV đối với việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến sức khỏe của ngƣời tiếp xúc. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Đóng góp của đề tài nghiên cứu. Kết cấu luận án. Thuốc BVTV và phân loại thuốc BVTV. Rủi ro và sự ƣa thích rủi ro.

Nhận thức và nhận thức về rủi ro. Ngƣời tiếp xúc với thuốc BVTV. Cơ sở lý thuyết về đo lƣờng sự ƣa thích rủi ro. Lý thuyết lợi ích kỳ vọng và đo lƣờng hệ số sự ƣa thích rủi ro.

Lý thuyết triển vọng. Lý thuyết hành vi ngƣời nông dân. Ngƣời nông dân với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Nông dân tối đa hóa lợi ích.

Lý thuyết nhận thức - hành vi. Tác động của thuốc BVTV đến chi phí sức khỏe ngƣời tiếp xúc và ứng dụng của hàm chi phí sức khỏe. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến đề tài. Các phƣơng pháp đo lƣờng sự ƣa thích rủi ro.

Phƣơng pháp đo lƣờng nhận thức. Tác động của sự ƣa thích rủi ro và nhận thức tới lƣợng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến chi phí sức khỏe của ngƣời tiếp xúc. 48 iv CHƢƠNG 3.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khung phân tích của nghiên cứu. Đo lƣờng sự ƣa thích rủi ro. Thiết kế trò chơi.

Cách thức tiến hành trò chơi. Tính toán hệ số sự ƣa thích rủi ro. Đo lƣờng nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc BVTV. Phƣơng pháp đánh giá ảnh hƣởng của sự ƣa thích rủi ro và nhận thức đến lƣợng thuốc BVTV sử dụng.

Mô hình nghiên cứu. Phƣơng pháp đo lƣờng các biến trong mô hình. Tác động của thuốc BVTV đến sức khỏe của ngƣời tiếp xúc và chi phí sức khỏe. Xác định biến số hàm chi phí sức khỏe.

Mô hình phân tích tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến chi phí sức khỏe. Quy trình nghiên cứu và chọn mẫu. Các bƣớc trong quy trình nghiên cứu. Kích thƣớc mẫu.

THỰC TRẠNG SẢN XUẤT LÚA VÀ SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc điểm điều kiện tự nhiên. Tình hình kinh tế xã hội của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Thực trạng sản xuất lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long. Diện tích gieo trồng và sản lƣợng lúa. Tình hình giống lúa đƣợc sử dụng và mùa vụ.

Thực trạng sử dụng thuốc BVTV tại đồng bằng sông Cửu Long. Tình hình sâu bệnh trên cây lúa tại địa bàn nghiên cứu. Thực trạng quản lý thuốc bảo vệ thực vật tại địa bàn nghiên cứu. Tình hình sử dụng thuốc BVTV tại địa bàn nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm nhân khẩu học của các hộ đƣợc điều tra. Kết quả đo lƣờng sự ƣa thích rủi ro. Kết quả lựa chọn các tình huống.

Sự ƣa thích rủi ro phân theo độ tuổi. Sự ƣa thích rủi ro và lƣợng thuốc BVTV sử dụng. Kết quả đo lƣờng nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Tác động của sự ƣa thích rủi ro, nhận thức rủi ro khi sử dụng thuốc BVTV đến lƣợng thuốc BVTV sử dụng.

Thống kê mô tả các biến trong mô hình. Kết quả hồi quy mô hình. Tác động của thuốc BVTV đến chi phí sức khỏe của ngƣời nông dân. Tình hình thuê mƣớn phun thuốc.

Các loại bệnh của ngƣời nông dân liên quan đến thuốc bảo vệ thực vật tại địa bàn nghiên cứu. Thực trạng sử dụng các biện pháp bảo vệ của các hộ nông dân. Tình hình chi phí sức khỏe của ngƣời tiếp xúc. Thống kê mô tả các biến trong mô hình.

Kết quả hồi quy mô hình. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Sự ƣa thích rủi ro và nhận thức của ngƣời nông dân về rủi ro khi sử dụng thuốc BVTV. Tác động của sự ƣa thích rủi ro và nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đến lƣợng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng.

Tác động của lƣợng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng đến chi phí sức khỏe của ngƣời tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật. Hàm ý chính sách. Nâng cao nhận thức cho ngƣời nông dân. Quản lý các cơ sở sản xuất và kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật.

Nâng cao hiệu quả tập huấn. Tác động đến giá thuốc bảo vệ thực vật. Tuyên truyền sử dụng các biện pháp bảo vệ khi phun và pha thuốc. Hạn chế đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo.

140 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ. 141 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 142 PHỤ LỤC 1 BẢNG CÂU HỎI. 154 PHỤ LỤC 2 KẾT QUẢ THỐNG KÊ MÔ TẢ VÀ HỒI QUY.

166 PHỤ LỤC 3 DANH SÁCH CHUYÊN GIA VÀ NÔNG DÂN THAM GIA PHỎNG VẤN. 170 PHỤ LỤC 4 DANH MỤC CÁC CÂU HỎI PHỎNG VẤN CHUYÊN GIA VÀ CÁC HỘ NÔNG DÂN. 171 vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BVTV Bảo vệ thực vật ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long GRDP Tổng sản phẩm quốc nội của tỉnh IPM Integrated Pests Management - Quản lý dịch hại tổng hợp NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn TCTK Tổng cục thống kê UBND Ủy ban nhân dân viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Nhập khẩu thuốc BVTV và nguyên liệu tại Việt Nam .1 Bảng phân chia độ độc của thuốc BVTV theo WHO .1 Phƣơng án trả thƣởng trong trò chơi xổ số .2 Kết quả tính toán giá trị hệ số sự ƣa thích rủi ro .3 câu hỏi đo lƣờng nhận thức .4 Định nghĩa và dấu kỳ vọng của các biến .5 Các biến số mô hình chi phí sức khỏe .6 Cỡ mẫu phân bổ theo xã .1 Tình hình lao động tại Đồng bằng Sông Cửu Long .2 Diện tích đất nông nghiệp của các vùng trong cả nƣớc .3 Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại Đồng bằng Sông Cửu Long .4 Quy mô đất sản xuất nông nghiệp và đất lúa bình quân hộ .5 Diện tích trồng lúa tại các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long .6 Sản lƣợng lúa cả năm của các tỉnh tại Đồng bằng Sông Cửu Long .7 Tần suất sử dụng một số giống lúa phổ biến .8 Số vụ trồng lúa của các hộ nông dân .9 Tình hình sâu bệnh tại Vĩnh Long .10 Số lần phun trong năm của các hộ .11 Lƣợng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng phân theo loại thuốc .12 Lƣợng thuốc BVTV sử dụng phân theo loại thuốc các Tỉnh .13 Lƣợng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng phân theo độ độc của WHO .14 Lƣợng thuốc BVTV phân theo độ độc của các tỉnh .15 Tình hình tuân thủ liều lƣợng của các hộ nông dân .16 Mức độ thƣờng xuyên tiếp cận thông tin .17 Mức độ tin cậy các nguồn thông tin .1 Đặc điểm nhân khẩu học của các hộ đƣợc điều tra .2 Kết quả lựa chọn các tình huống .3 Giá trị trung bình sự ƣa thích rủi ro giữa các tỉnh .4 Sự ƣa thích rủi ro phân theo nhóm tuổi .5 Lƣợng thuốc BVTV sử dụng phân theo ba nhóm ƣa thích rủi ro.6 Câu trả lời của ngƣời nông dân về rủi ro khi sử dụng thuốc BVTV .7 Nhận thức của nông dân về rủi ro khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật 115 Bảng 5.8 Điểm trung bình nhận thức về rủi ro khi sử dụng thuốc BVTV .9 Thống kê mô tả các biến trong mô hình .10 Kết quả hồi quy OLS .11 Tình hình thuê mƣớn phun thuốc của các hộ nông dân .12 Các loại bệnh mà ngƣời nông dân mắc phải.13 Tình hình sử dụng các biện pháp bảo vệ .14 Chi phí sức khỏe phân theo nhóm bệnh .