Luận án tiến sĩ nghiên cứu cảnh huống ngôn ngữ dân tộc tày ở vùng đông bắc việt

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---o0o--- HÀ THỊ TUYẾT NGA NGHIÊN CỨU CẢNH HUỐNG NGÔN NGỮ DÂN TỘC TÀY Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC HÀ NỘI – 2014 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---o0o--- HÀ THỊ TUYẾT NGA NGHIÊN CỨU CẢNH HUỐNG NGÔN NGỮ DÂN TỘC TÀY Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM PHỤ LỤCLUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. VƢƠNG TOÀN HÀ NỘI – 2014 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CHNN: Cảnh huống ngôn ngữ VTNN: Vị thế ngôn ngữ UBND: Ủy ban nhân dân CP: Chính phủ THPT: Trung học phổ thông THCS: Trung học cơ sở TT: Thị trấn XHCN: Xã hội chủ nghĩa PL: Phụ lục MQH: Mối quan hệ DTTS: Dân tộc thiểu số PTBV: Phát triển bền vững ĐB: Đông Bắc CTTĐ: Công thức tính điểm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ MỞ ĐẦU .Lý do chọn đề tài.

Giá trị thời sự của đề tài .Giá trị khoa học của đề tài. Lịch sử vấn đề. Trên thế giới. Quan điểm phủ quyết trong nghiên cứu ngôn ngữ DTTS.

Quan điểm ủng hộ nghiên cứu ngôn ngữ các DTTS.Mục đích và nhiệm vụ của luận án. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Về phương diện khoa học. Về mặt thực tiễn.

Cấu trúc của luận án. 15 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ LUẬN CẢNH HUỐNG NGÔN NGỮ VÀ DÂN TỘC TÀY VÙNG ĐÔNG BẮC .Những vấn đề lý luận về CHNN. Khái niệm CHNN. VTNN - yếu tố chủ đạo hình thành CHNN.

19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bản chất và vai trò của việc tìm hiểu CHNN Tày. Bản chất của việc tìm hiểu CHNN Tày. Vai trò của việc tìm hiểu CHNN Tày.

Phương pháp nghiên cứu CHNN dân tộc Tày vùng ĐB. Phương pháp đánh giá VTNN. Phương pháp khảo sát thực tiễn. Cơ sở tiếp cận giải pháp duy trì và nâng cao vị thế tiếng Tày Vùng ĐB.

Khái quát vùng ĐB và người Tày vùng ĐB. Địa giới hành chính. Đặc điểm về địa hình, khí hậu. Người Tày vùng ĐB.

42 Tiểu kết chƣơng 1. 44 CHƢƠNG 2: VỊ THẾ TIẾNG TÀY VÙNG ĐÔNG BẮC TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN Ở VIỆT NAM. Sự chuyển giao ngôn ngữ giữa các thế hệ.1 Trên địa bàn tỉnh Cao Bằng .2 Trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn .3 Trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Sự tiếp nhận của cộng đồng trong các lĩnh vực mới.

Trong lĩnh vực giáo dục .2 Trong lĩnh vực xã hội. Trong lĩnh vực tín ngưỡng .4 Trong lĩnh vực truyền thông. 74 Tiểu kết chƣơng 2. 81 CHƢƠNG 3: CẢNH HUỐNG NGÔN NGỮ DÂN TỘC TÀY VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM.

Các yếu tố tạo nên CHNN dân tộc Tày. Yếu tố dân tộc - nhân khẩu. Yếu tố xã hội. 87 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Yếu tố thể chế. Vị thế của tiếng Tày đối với sự PTBV vùng ĐB .1 Vị thế tiếng Tày với sự phát triển kinh tế bền vững. Vị thế của tiếng Tày với sự phát triển văn hóa .3 Vị thế tiếng Tày với sự phát triển giáo dục .4 Vị thế Tiếng Tày với sự phát triển xã hội bền vững. 126 Tiểu kết chƣơng 3.

130 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP DUY TRÌ VÀ NÂNG CAO VỊ THẾ TIẾNG TÀY VÙNG ĐÔNG BẮC .Những vấn đề thực tiễn của việc tiếp cận giải pháp duy trì và nâng cao vị thế tiếng Tày vùng ĐB. Nguyên nhân gián tiếp - Các nhân tố vĩ mô. Nguyên nhân trực tiếp - Các nhân tố vi mô. Các giải pháp duy trì và nâng cao vị thế tiếng Tày vùng ĐB.

Duy trì, mở rộng số lượng và nâng cao trình độ sử dụng. Duy trì và gắn kết sự phát triển ngôn ngữ DTTS với phát triển kinh tế. Duy trì và phát huy thái độ tích cực của cộng đồng. Duy trì và phát huy hoạt động giáo dục ngôn ngữ Tày trong cộng đồng dân tộc.

Giải pháp xây dựng mô hình duy trì và mở rộng phạm vi sử dụng ngôn ngữ dân tộc Tày ở vùng ĐB. Khái niệm mô hình. Các bước xây dựng mô hình. Các dạng mô hình.

155 Tiểu kết chƣơng 4. 165 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 169 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 170 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.

Các yếu tố tạo thành CHNN. Các nguyên nhân gây ra bỏ học ở học sinh dân tộc Tày. Khuyến khích sử dụng tiếng Tày trong các lĩnh vực khác nhau. Hoàn thiện hệ thống chữ viết và tiêu chuẩn hoá tiếng Tày.

Phát huy truyền thống văn học, nghệ thuật dân tộc Tày. Nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng sử dụng ngôn ngữ của người Tày. Chương trình dành cho người yêu quý ngôn ngữ dân tộc Tày. Giảng dạy ngôn ngữ Tày trong Nhà trường và ở các Trung tâm Học tập cộng đồng.

Mô hình tổng quát ngôn ngữ dân tộc Tày. Các yếu tố tham gia vào mô hình duy trì và mở rộng phạm vi sử dụng ngôn ngữ dân tộc Tày. Mô hình lan toả ngôn ngữ. Mô hình tập trung ngôn ngữ.

162 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Tìm hiểu việc các thế hệ sử dụng ngôn ngữ tại tỉnh Cao Bằng. Khảo sát “Những người trong gia đình biết những ngôn ngữ nào?” 49 Bảng 2. Khảo sát “Thường dùng những ngôn ngữ nào để giao tiếp trong gia đình?”.

Khảo sát: “Ngôn ngữ nào con em ông bà học khi vừa tập nói ?”(hoặc sẽ cho con em mình học). Tìm hiểu tình hình sử dụng ngôn ngữ tại huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn. Chuyển giao ngôn ngữ ở thị xã Bắc Kạn và huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. Bảng tình hình sử dụng ngôn ngữ tại Lạng Sơn.

Khảo sát sự chuyển giao ngôn ngữ tại Văn Lãng, Lạng Sơn. Khảo sát năng lực ngôn ngữ tại trường tiểu học Nam Phong, xã Hưng Đạo, Hòa An, Cao Bằng. Khảo sát “Có hai hình thức dùng ngôn ngữ để giảng dạy trong trường bạn thích hình thức nào?”. Khảo sát ngôn ngữ trong giáo dục tại thị xã Bắc Kạn và các vùng xung quanh huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn.

Khảo sát ngôn ngữ trong giáo dục tại Văn Lãng, Lạng Sơn. Việc sử dụng ngôn ngữ trong xã hội tại Bắc Kạn. Việc sử dụng ngôn ngữ trong xã hội tại Cao Bằng. Việc sử dụng ngôn ngữ trong xã hội tại Lạng Sơn.

Khảo sát “Ngôn ngữ thường dùng khi kể chuyện,. 73 cầu cúng và viết thư”. Khảo sát truyền thông tại Bắc Kạn. Ngôn ngữ trong truyền thông tại Cao Bằng.

75 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khảo sát về sử dụng ngôn ngữ trong truyền thông tại Lạng Sơn. Thực trạng sử dụng tiếng Tày tính theo lứa tuổi trong các lĩnh vực khác nhau (Khảo sát theo tiêu chí 1 và 5). Thành phần dân tộc tỉnh Cao Bằng.

Thành phần dân tộc Lạng Sơn. Thành phần dân tộc Bắc Kạn. Khảo sát về thái độ của người Tày đối với việc. 89 sử dụng tiếng mẹ đẻ tại Cao Bằng.

Khảo sát thái độ của người Tày với tiếng mẹ đẻ ở Lạng Sơn. Sự thể hiện thái độ của người Tày ở Huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn đối với tiếng mẹ đẻ. Thái độ sử dụng ngôn ngữ tại thị xã Bắc Kạn và huyện Bạch Thông, Bắc Kạn. Đánh giá việc sử dụng tiếng Tày trong tương lai.

Tiếng Tày sẽ mãi được sử dụng. Tiếng Tày không thể bị ảnh hưởng. Bảng điều tra về tác phẩm văn học yêu thích. 103 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.

Tỉ lệ người nói tiếng Tày qua các thế hệ .Vấn đề giáo dục tiếng Tày trong trường. Xu hướng sử dụng tiếng Tày. 80 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1.

Giá trị thời sự của đề tài Dân tộc và ngôn ngữ dân tộc là hai mặt của tiến trình phát triển một cộng đồng dân tộc, trong đó ngôn ngữ của dân tộc thể hiện trình độ phát triển văn hóa và tư duy của dân tộc. Ngôn ngữ đã tích tụ lưu giữ quá khứ, lịch sử truyền thống, với cái nhìn về cuộc sống, về tương lai mà từng dân tộc đã đúc kết và xây dựng nên. “Ngôn ngữ là yếu tố đầu tiên, là phương tiện quan trọng nhất trong văn hoá phi vật thể của mỗi dân tộc” [39, tr. Tri thức của con người được mã hoá trong ngôn ngữ, vì vậy, ngôn ngữ là tài sản văn hoá của các dân tộc.

Khi một ngôn ngữ biến mất thì những kiến thức này cũng mất theo và điều đó đồng nghĩa với việc một phần lịch sử, văn hóa của nhân loại bị xóa sổ và nền văn hóa chung của thế giới bị nghèo đi. Theo Viện nhân chủng học và Lịch sử quốc gia Mexico, trên thế giới đang tồn tại khoảng 6700 loại ngôn ngữ khác nhau. Các con số thống kê và dự báo đã chỉ ra rằng cứ khoảng hai tuần thì thế giới mất đi một ngôn ngữ và đến khoảng cuối thế kỷ XXI có đến 50% ngôn ngữ trên trái đất có thể biến mất. Vấn đề đặt ra là số ngôn ngữ có thể mất đi đó lại chủ yếu là ngôn ngữ các DTTS (dân tộc thiểu số).

Sự mất mát này diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh hơn trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay và nếu chúng ta không có những giải pháp tích cực để duy trì, mở rộng phạm vi sử dụng và có định hướng phát triển thì nguy cơ diệt vong một số ngôn ngữ các DTTS sẽ là điều không thể tránh khỏi. Việt Nam đang tham gia vào quá trình toàn cầu hóa, vì thế những tác động từ bên ngoài đang làm thay đổi đời sống kinh tế, xã hội, văn hóa trong đó có ngôn ngữ.