Luận án Tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục của Đỗ Thúy Nhung
Luận án tiến sĩ khảo sát từ ngữ tác phẩm Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Phân tích ngữ liệu chuyên sâu, làm rõ giá trị ngôn ngữ và văn hóa.
Ngôn ngữ học
Luan An
Luận án tiến sĩ
Năm xuất bản
Số trang
256
Thời gian đọc
39 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Mục lục chi tiết
Tóm tắt nội dung
I.Khảo sát Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục Tổng quan từ vựng
Luận án tiến sĩ này khảo sát sâu rộng từ ngữ trong các tác phẩm Hán văn của Đông Kinh Nghĩa Thục. Nghiên cứu phân tích bối cảnh lịch sử, ngôn ngữ tiếp xúc giữa Hán và Việt. Đề tài tập trung vào sự hình thành, đặc điểm của Hán văn thời kỳ phong trào Duy Tân. Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục phản ánh giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ của ngôn ngữ và tư tưởng. Nó cung cấp cái nhìn độc đáo về sự phát triển của từ vựng Hán Việt và chữ Hán tại Việt Nam đầu thế kỷ XX. Mục tiêu là làm rõ những đổi mới trong cách dùng từ, cấu trúc ngữ pháp và ảnh hưởng của Tân thư Trung Quốc. Luận án góp phần vào ngôn ngữ học lịch sử tiếng Việt.
1.1. Bối cảnh Hán văn Việt Nam phong trào Duy Tân
Lịch sử Hán văn tại Việt Nam kéo dài gần hai thiên niên kỷ. Giai đoạn đầu thế kỷ XX chứng kiến nhiều thay đổi ngôn ngữ, văn hóa, văn tự. Chữ Hán suy yếu dần dưới ách thống trị của Pháp, Quốc ngữ được phổ biến. Tuy nhiên, chữ Hán vẫn là văn tự chính của triều đình đến năm 1918. Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục sử dụng Hán văn như một công cụ truyền bá tư tưởng. Phong trào này mang đậm dấu ấn của phong trào Duy Tân, thúc đẩy cải cách giáo dục Việt Nam đầu thế kỷ XX. Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục là tài liệu quý giá để nghiên cứu sự biến đổi từ vựng, ngữ pháp.
1.2. Mục đích phạm vi nghiên cứu từ ngữ Đông Kinh Nghĩa Thục
Mục đích nghiên cứu là khảo sát hệ thống từ ngữ trong các tác phẩm Hán văn của Đông Kinh Nghĩa Thục. Phân tích cụ thể các lớp từ thực, từ hư, thành ngữ, quán ngữ và tên riêng. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các văn bản Hán văn chính luận, sách giáo khoa của phong trào. Đối tượng nghiên cứu là từ ngữ, cấu trúc ngữ pháp được sử dụng. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phương pháp lịch sử, đối chiếu, miêu tả. Luận án cung cấp cái nhìn tổng thể về từ vựng Hán Việt và sự tiếp biến văn hóa. Nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về ngôn ngữ học lịch sử.
1.3. Tiếp xúc ngôn ngữ Hán và sự hình thành Hán văn
Lịch sử tiếp xúc giữa ngôn ngữ Hán và Việt đã tạo nên sự đa dạng trong tiếng Việt. Chữ Hán là hệ thống chữ viết có mặt liên tục tại Việt Nam trong gần 2000 năm. Người Việt Nam dùng Văn ngôn (chữ Hán) để sáng tác tác phẩm. Giai đoạn đầu thế kỷ XX, Trung Quốc có sự chuyển đổi lớn từ Văn ngôn sang Bạch thoại hiện đại, cùng sự ra đời của Tân văn thể. Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ Tân thư Trung Quốc. Điều này thể hiện qua cách viết, diễn đạt, nội dung và lớp từ ngữ mới. Đây là một giai đoạn cuối trong diễn trình Hán văn Việt Nam thời phong kiến tự chủ, phản ánh sự phát triển của từ nguyên học.
II.Phân tích thực từ Hán văn Từ đơn đa tiết Đông Kinh Nghĩa Thục
Phần này tập trung vào khảo sát các thực từ (nội dung từ) trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Nghiên cứu phân loại thực từ dựa trên cấu trúc, ngữ nghĩa. Các thực từ bao gồm danh từ, động từ, tính từ và một số loại khác. Luận án đi sâu vào đặc điểm của từ đơn tiết và phương thức cấu tạo từ đa tiết. Từ vựng Hán Việt trong giai đoạn này cho thấy sự linh hoạt, đổi mới. Ảnh hưởng của Hán văn Trung Quốc đương thời được phân tích rõ ràng. Đây là chìa khóa để hiểu từ nguyên học và sự phát triển của từ vựng tiếng Việt.
2.1. Khảo sát từ đơn tiết Hán văn Đặc điểm khái niệm
Khái niệm từ đơn tiết trong Hán ngữ cổ đại được trình bày. Đặc điểm của từ đơn tiết trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục được phân tích kỹ lưỡng. Nhiều từ đơn tiết vẫn giữ vai trò quan trọng trong diễn đạt. Chúng là nền tảng của hệ thống từ vựng Hán Việt truyền thống. Tuy nhiên, sự ổn định của từ đơn tiết có dấu hiệu chưa vững chắc trong một số trường hợp. Đây là minh chứng cho sự chuyển đổi của ngôn ngữ. Nghiên cứu này góp phần làm rõ các khía cạnh của chữ Hán trong văn cảnh lịch sử.
2.2. Phương thức cấu tạo từ đa tiết Ghép phức hợp đơn thuần
Khái niệm từ đa tiết được làm rõ, bao gồm các phương thức cấu tạo. Luận án khảo sát các loại từ ghép phức hợp và từ ghép đơn thuần. Cấu trúc từ đa tiết phản ánh sự phát triển của tư duy ngôn ngữ. Chúng thường mang ý nghĩa phức tạp hơn, đáp ứng nhu cầu diễn đạt mới. Ví dụ về các từ ghép được trích dẫn từ các tác phẩm Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Phân tích này hé lộ cách thức hình thành từ vựng Hán Việt mới và sự ảnh hưởng của Hán Nôm trong ngôn ngữ viết.
2.3. Ngữ nghĩa từ đa tiết từ ngữ mới và ảnh hưởng Trung Quốc
Ngữ nghĩa của từ đa tiết được phân tích chi tiết. Luận án chỉ ra sự xuất hiện của nhiều từ ngữ hoàn toàn mới. Những từ này thường mang tính thời đại, phản ánh tư tưởng Duy Tân. Một số ảnh hưởng của Hán văn Trung Quốc đương thời được làm rõ. Đặc biệt là từ Tân thư, Tân văn Trung Quốc. Hiện tượng tồn tại các từ tương ứng, sự chưa ổn định của từ đơn tiết, song tiết và đa tiết được ghi nhận. Trật tự ngữ tố cũng không cố định. Điều này cho thấy tính động của Sino-Vietnamese vocabulary trong giai đoạn lịch sử đặc biệt.
III.Hư từ và cấu trúc ngữ pháp Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục
Nghiên cứu hư từ (hình thức từ) trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục là trọng tâm của phần này. Hư từ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên cấu trúc ngữ pháp của câu. Luận án phân tích tỷ lệ, đặc điểm của hư từ, bao gồm cả hư từ đơn tiết và đa tiết. Việc khảo sát này giúp hiểu rõ hơn về văn phong, cách diễn đạt của các tác phẩm. So sánh hư từ trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục với Văn ngôn truyền thống được thực hiện. Phân tích ngữ pháp cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ học lịch sử tiếng Việt.
3.1. Căn cứ và tỷ lệ hư từ trong Hán văn
Các căn cứ cơ sở để khảo sát hư từ được xác định rõ. Tỷ lệ hư từ trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục được tính toán. Hư từ chiếm một phần đáng kể trong tổng thể từ vựng. Tỷ lệ này cho thấy mức độ phức tạp, trang trọng của văn bản. Việc định lượng giúp nhận diện đặc trưng phong cách. So sánh với các giai đoạn Hán văn khác cung cấp bối cảnh. Đây là yếu tố then chốt để phân tích cấu trúc ngữ pháp của chữ Hán và sự tiến hóa của Hán Nôm.
3.2. Hư từ đơn tiết bảo lưu Văn ngôn truyền thống
Nhiều hư từ đơn tiết bảo lưu yếu tố Văn ngôn truyền thống. Chúng duy trì cách dùng cổ điển, tạo nên tính trang trọng, cổ kính cho văn bản. Tuy nhiên, một số hư từ đơn tiết cũng thể hiện yếu tố Văn ngôn hậu kỳ. Loại này có thể mang sắc thái mới, phù hợp với thời đại. Sự tồn tại song song hai loại cho thấy quá trình chuyển giao ngôn ngữ. Hư từ có thể tương đối độc lập hoặc phụ thuộc vào ngữ cảnh. Điều này phản ánh tính linh hoạt của Sino-Vietnamese vocabulary trong giai đoạn này.
3.3. Phân tích cách dùng hư từ tiêu biểu 而 nhi
Luận án chọn hư từ '而' (nhi) làm ví dụ tiêu biểu để phân tích. Cấu trúc kết hợp và cách dùng của '而' (nhi) được khảo sát kỹ lưỡng. Phân tích này minh họa vai trò của hư từ trong việc liên kết các thành phần câu. Nó cũng thể hiện sự biến đổi trong ngữ pháp Hán văn. '而' (nhi) có thể biểu thị quan hệ nối tiếp, tương phản hoặc nguyên nhân-kết quả. Việc hiểu rõ cách dùng các hư từ giúp nắm bắt tinh thần của các tác phẩm Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục.
IV.Ảnh hưởng văn hóa từ nguyên học trong Hán văn Duy Tân
Phần này đánh giá các yếu tố văn hóa và từ nguyên học ảnh hưởng đến Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Nghiên cứu khám phá sự hiện diện của thành ngữ, quán ngữ. Ngoài ra, cách sử dụng tên riêng cũng được phân tích. Đây là những minh chứng sống động cho sự tiếp biến văn hóa, ngôn ngữ. Luận án cũng nhấn mạnh ảnh hưởng của Tân thư Trung Quốc, phong trào Duy Tân. Từ nguyên học giúp truy nguyên nguồn gốc, ý nghĩa của từ vựng. Toàn bộ cho thấy bức tranh phức tạp của Hán văn và Sino-Vietnamese vocabulary đầu thế kỷ XX. Nó phản ánh giáo dục Việt Nam đầu thế kỷ XX.
4.1. Thành ngữ quán ngữ trong tác phẩm Đông Kinh Nghĩa Thục
Khái niệm thành ngữ và quán ngữ được định nghĩa. Luận án khảo sát sự xuất hiện của chúng trong các tác phẩm Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Đặc điểm về hình thức và ngữ nghĩa của thành ngữ được phân tích. Quán ngữ cũng được phân loại và miêu tả cách dùng. Thành ngữ và quán ngữ làm phong phú thêm ngôn ngữ. Chúng mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử. Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn về sự kế thừa và sáng tạo trong từ vựng Hán Việt thời kỳ này.
4.2. Tên riêng Nhân danh địa danh Trung Quốc Việt Nam Nhật Bản
Nghiên cứu phân tích các nhân danh và địa danh xuất hiện trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Bao gồm tên riêng của Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản. Cả nhân danh và địa danh phương Tây cũng được xem xét. Việc sử dụng tên riêng phản ánh bối cảnh chính trị, xã hội rộng lớn. Chúng cho thấy sự giao lưu văn hóa, tư tưởng quốc tế. Điều này góp phần vào việc hiểu sâu hơn về lịch sử giáo dục Việt Nam đầu thế kỷ XX và sự tương tác giữa các nền văn hóa thông qua chữ Hán.
4.3. Từ vựng Hán Việt mới Sự thay đổi tiếp thu Tân thư Trung Quốc
Giai đoạn này chứng kiến sự hình thành nhiều từ vựng Hán Việt mới. Những từ này thường được tiếp thu từ Tân thư Trung Quốc. Tân thư mang đến những khái niệm, tư tưởng hiện đại. Do đó, cần có từ ngữ mới để diễn đạt. Sự thay đổi trong từ vựng phản ánh một xã hội đang tìm kiếm con đường phát triển. Nó minh họa quá trình ngôn ngữ học lịch sử của tiếng Việt, đặc biệt là sự phát triển của Sino-Vietnamese vocabulary trong bối cảnh phong trào Duy Tân.
V.Giá trị nghiên cứu ngôn ngữ học lịch sử Đông Kinh Nghĩa Thục
Phần cuối cùng tổng kết giá trị khoa học của luận án đối với lĩnh vực ngôn ngữ học lịch sử. Luận án cung cấp một khảo sát toàn diện về từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Nó làm rõ vai trò của Hán văn trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đầu thế kỷ XX. Nghiên cứu này mở ra nhiều hướng tìm hiểu sâu hơn về từ nguyên học và sự phát triển của chữ Hán, Hán Nôm. Đông Kinh Nghĩa Thục là một giai đoạn quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình của ngôn ngữ. Các phát hiện góp phần vào việc bảo tồn, giải thích di sản văn hóa Việt Nam.
5.1. Đóng góp của luận án Hiểu biết về chữ Hán Hán Nôm
Luận án đóng góp đáng kể vào việc hiểu biết về chữ Hán và Hán Nôm tại Việt Nam. Nó cung cấp một cái nhìn chi tiết về từ vựng Hán Việt được sử dụng trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt. Các phân tích về thực từ và hư từ làm giàu thêm kho tài liệu về ngôn ngữ học lịch sử. Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho các công trình tiếp theo. Đặc biệt trong việc nghiên cứu ngữ pháp, từ nguyên học của tiếng Việt hiện đại. Hiểu rõ hơn về Sino-Vietnamese vocabulary.
5.2. Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục Giai đoạn chuyển tiếp quan trọng
Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục đại diện cho một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng. Đây là thời kỳ giữa Hán văn truyền thống và sự trỗi dậy của Quốc ngữ. Các tác phẩm của Đông Kinh Nghĩa Thục cho thấy sự pha trộn giữa yếu tố cũ và mới. Điều này thể hiện qua sự xuất hiện của từ ngữ mới và cấu trúc ngữ pháp chịu ảnh hưởng bên ngoài. Việc nghiên cứu giai đoạn này giúp định vị vị trí của Hán văn trong quá trình hiện đại hóa tiếng Việt. Nó phản ánh tầm quan trọng của phong trào Duy Tân.
5.3. Tiềm năng nghiên cứu từ nguyên học ngữ pháp lịch sử
Nghiên cứu này mở ra tiềm năng lớn cho các công trình về từ nguyên học và ngữ pháp lịch sử. Việc phân tích sâu hơn các hiện tượng ngôn ngữ trong Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục có thể làm sáng tỏ nhiều vấn đề. Các danh sách từ trong phụ lục là nguồn dữ liệu quý giá. Chúng hỗ trợ việc tái tạo lịch sử phát triển của từ vựng tiếng Việt. Từ đó, xây dựng một bức tranh hoàn chỉnh hơn về ngôn ngữ học lịch sử Việt Nam, đặc biệt là ảnh hưởng của chữ Hán và Sino-Vietnamese vocabulary.
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (256 trang)Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THÚY NHUNG Khảo sát từ ngữ một số tác phẩm Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC HÀ NỘI, 2008 Môc lôc PhÇn më ®Çu. LÞch sö vÊn ®Ò vµ môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi. Môc ®Ých nghiªn cøu. Ph¹m vi, ®èi t−îng vµ t− liÖu nghiªn cøu.
Ph¹m vi nghiªn cøu. §èi t−îng nghiªn cøu. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu. §ãng gãp cña luËn ¸n.
Bè côc cña luËn ¸n. H¸n v¨n ViÖt nam vµ H¸n v¨n §«ng kinh nghÜa thôc. TiÕn tr×nh cña H¸n v¨n ViÖt Nam. TiÕp xóc ng«n ng÷ H¸n vµ ViÖt.
Sù h×nh thµnh c¸c t¸c phÈm H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. TiÕp thu t− t−ëng Duy t©n më ®−êng cho T©n th−, T©n v¨n Trung Quèc vµo ViÖt Nam. Phong trµo vµ c¸c v¨n b¶n H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. C¬ së ph©n lo¹i c¸c ®¬n vÞ tõ vùng trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc.
thùc tõ trong H¸n v¨n §«ng kinh nghÜa thôc. Nh÷ng c¨n cø c¬ së ®Ó kh¶o s¸t thùc tõ. Kh¸i niÖm thùc tõ. Thùc tõ trong c¸c v¨n b¶n H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc.
Kh¶o s¸t tõ ®¬n tiÕt H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm tõ ®¬n tiÕt trong H¸n ng÷ cæ ®¹i. §Æc ®iÓm tõ ®¬n tiÕt trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. Kh¶o s¸t ph−¬ng thøc cÊu t¹o tõ ®a tiÕt.
Kh¸i niÖm tõ ®a tiÕt. Kh¶o s¸t tõ ghÐp phøc hîp. Kh¶o s¸t tõ ghÐp ®¬n thuÇn. Kh¶o s¸t ng÷ nghÜa tõ ®a tiÕt.
Víi tõ ng÷ hoµn toµn míi. Mét sè ¶nh h−ëng cña H¸n v¨n Trung Quèc ®−¬ng thêi tíi H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. HiÖn t−îng tån t¹i c¸c tõ t−¬ng øng. HiÖn t−îng ch−a æn ®Þnh cña tõ ®¬n tiÕt, song tiÕt vµ ®a tiÕt.
HiÖn t−îng kh«ng cè ®Þnh cña trËt tù ng÷ tè. h− tõ trong H¸n v¨n §«ng kinh nghÜa thôc. Nh÷ng c¨n cø c¬ së ®Ó kh¶o s¸t h− tõ. Tû lÖ h− tõ trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc.
Tû lÖ h− tõ trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. H− tõ ®¬n tiÕt b¶o l−u yÕu tè V¨n ng«n truyÒn thèng. H− tõ ®¬n tiÕt víi yÕu tè V¨n ng«n hËu kú. Lo¹i t−¬ng ®èi ®éc lËp.
Lo¹i dùa vµo ng÷ c¶nh. Kh¶o s¸t h− tõ tiªu biÓu trong v¨n b¶n (h− tõ 而nhi). Ph©n tÝch kÕt cÊu. Ph©n tÝch c¸ch dïng h− tõ而nhi.
Thµnh ng÷, qu¸n ng÷ vµ tªn riªng trong H¸n v¨n §«ng kinh NghÜa thôc. Thµnh ng÷ trong c¸c v¨n b¶n H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. Kh¸i niÖm thµnh ng÷. Thµnh ng÷ trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc.
§Æc ®iÓm vÒ h×nh thøc. §Æc ®iÓm vÒ ng÷ nghÜa. Qu¸n ng÷ trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. Kh¸i niÖm qu¸n ng÷.
C¸c lo¹i qu¸n ng÷ trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. Nh©n danh ®Þa danh trong H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc. Nh©n danh vµ ®Þa danh cña Trung Quèc, ViÖt Nam vµ NhËt B¶n. Nh©n danh vµ ®Þa danh ph−¬ng T©y.175 Tµi liÖu tham kh¶o.179 TiÕng ViÖt .179 TiÕng Anh .182 TiÕng Nga .182 TiÕng Trung Quèc.183 C¸c t¸c phÈm dïng ®Ó trÝch dÉn .188 Phô lôc luËn ¸n .189 Danh s¸ch tõ song tiÕt trong mét sè t¸c phÈm H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa thôc .189 Danh s¸ch tõ ng÷ cã trËt tù ng÷ tè kh«ng cè ®Þnh trong H¸n v¨n ®«ng kinh nghÜa thôc.220 Danh s¸ch tõ ng÷ míi trong H¸n v¨n .222 ®«ng kinh nghÜa thôc .222 Danh s¸ch h− tõ song tiÕt trong mét sè t¸c phÈm H¸n v¨n ®«ng kinh nghÜa thôc .237 PhÇn më ®Çu 1.
Lý do chän ®Ò tµi LÞch sö tiÕp xóc gi÷a ng−êi H¸n vµ ng−êi ViÖt vµ lÞch sö c¸c giai ®o¹n tiÕp nhËn tõ ng÷ H¸n trong lÞch sö l©u dµi cña tiÕng ViÖt lµ rÊt ®a d¹ng. Ch÷ H¸n lµ mét hÖ thèng ch÷ viÕt cã mÆt liªn tôc trªn n−íc ta trong kho¶ng gÇn hai ngh×n n¨m. Ng−êi ViÖt Nam tõ cæ trung ®¹i ®Òu dïng V¨n ng«n (ch÷ H¸n) ®Ó s¸ng t¸c c¸c t¸c phÈm cña m×nh. Nh−ng cã lÏ giai ®o¹n ®Çu thÕ kû XX lµ giai ®o¹n ®· t¹o ra dÊu Ên riªng vµ ®Æc s¾c, bëi v× ng«n ng÷, v¨n hãa vµ v¨n tù ®Òu cã sù ®æi míi.
LÞch sö tiÕp xóc H¸n vµ ViÖt ®· chuyÓn sang mét giai ®o¹n hoµn toµn kh¸c tr−íc, thêi kú ®Æt ¸ch Ph¸p thèng trÞ lªn ViÖt Nam. V¨n hãa Ph¸p ®· th©m nhËp vµo ViÖt Nam, ng−êi Ph¸p ¸p ®Æt ch÷ Ph¸p vµ tiÕng Ph¸p, ch÷ Quèc ng÷ b¾t ®Çu ®−îc phæ biÕn réng r·i. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ®· ®¸nh dÊu sù suy yÕu cña ch÷ H¸n, tuy vËy ch÷ H¸n vÉn lµ v¨n tù cña nhµ n−íc phong kiÕn b¶o hé cho ®Õn tËn 1918. V× thÕ chóng t«i chän giai ®o¹n nµy ®Ó nghiªn cøu tõ ng÷ trªn v¨n b¶n H¸n v¨n cña ViÖt Nam th«ng qua c¸c t¸c phÈm H¸n v¨n cña phong trµo §«ng Kinh NghÜa Thôc.
Nh− nh÷ng t¸c phÈm H¸n v¨n kh¸c ë thêi cËn ®¹i, H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc còng vÉn trung thµnh víi lèi viÕt V¨n ng«n. Nh−ng c¸c t¸c phÈm H¸n v¨n cña §«ng Kinh NghÜa Thôc lµ nh÷ng v¨n b¶n chÝnh luËn, s¸ch gi¸o khoa nªn cã mét phong c¸ch viÕt hoµn toµn kh¸c víi c¸c t¸c phÈm H¸n v¨n tr−íc kia. H¸n v¨n cña phong trµo §«ng Kinh NghÜa Thôc lµ H¸n v¨n cña ng−êi ViÖt Nam, viÕt trong giai ®o¹n lÞch sö cËn ®¹i ViÖt Nam. Trong giai ®o¹n nµy, Trung Quèc cã sù biÕn ®æi lín vÒ ng«n ng÷ viÕt: V¨n ng«n chuyÓn sang B¹ch tho¹i hiÖn ®¹i, T©n v¨n thÓ do L−¬ng Kh¶i Siªu khëi x−íng ra ®êi.
ChÝnh v× vËy, H¸n v¨n §«ng Kinh NghÜa Thôc ®· bÞ ¶nh h−ëng bëi T©n th− cña Trung Quèc. Víi c¸ch viÕt, c¸ch diÔn ®¹t míi, néi dung míi cña T©n th− ®−îc thÓ hiÖn b»ng líp tõ ng÷ míi mang tÝnh thêi ®¹i, cã phÇn kh¸c víi c¸c v¨n b¶n H¸n v¨n - V¨n ng«n tr−íc kia, ®· ph¶n ¸nh mét giai ®o¹n cuèi trong diÔn tr×nh H¸n v¨n ViÖt Nam 10 thÕ kû cña thêi kú phong kiÕn tù chñ. 1 H¸n v¨n cña §«ng Kinh NghÜa Thôc cßn lµ c«ng cô ®Ó c¸c sÜ phu yªu n−íc tuyªn truyÒn c¸ch m¹ng, h« hµo canh t©n ®æi míi, cæ ®éng thùc nghiÖp, chÊn h−ng kinh tÕ. §Ó thùc hiÖn môc tiªu ®ã, vÒ mÆt ng«n ng÷, hä l¹i dïng ch÷ H¸n ®Ó h« hµo phÕ bá ch÷ H¸n, h« hµo dïng ch÷ Quèc ng÷.
Giai ®o¹n ®Çu thÕ kû XX, lµ giai ®o¹n chuyÓn giao lÞch sö, giai ®o¹n cã nhiÒu biÕn ®éng nhÊt trong lÞch sö cña ViÖt Nam. Nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû XXI còng lµ giai ®o¹n chuyÓn giao lÞch sö, khi nhu cÇu giao l−u kinh tÕ vµ v¨n hãa gi÷a c¸c n−íc ®ang lµ mét xu thÕ mang tÝnh toµn cÇu chóng ta kh«ng thÓ kh«ng nh×n l¹i thÕ kû XX ®Ó tù tin b−íc vµo mét thÕ kû míi. V¨n hãa ViÖt Nam ®ang trªn ®µ héi nhËp víi v¨n hãa thÕ giíi, nhu cÇu nh×n l¹i m×nh ®Ó trë thµnh chÝnh m×nh, ®Ó lµm b¹n víi thÕ giíi lµ rÊt quan träng. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi ®ã, chóng ta nh×n nhËn l¹i nh÷ng vÊn ®Ò ®−îc ®Æt ra vµ gi¶i quyÕt nh− thÕ nµo tõ nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû tr−íc lµ viÖc hÕt søc cÇn thiÕt.
BÊt luËn nh×n tõ gãc ®é sö häc hay ng«n ng÷ häc, khi nghiªn cøu nh÷ng phong trµo v¨n hãa míi ®Çu thÕ kû XX, nghiªn cøu ng«n ng÷ cña ViÖt Nam thÕ kû XX, nghiªn cøu nh÷ng b−íc chuyÓn biÕn cña ViÖt Nam tõ mét x· héi truyÒn thèng sang mét x· héi hiÖn ®¹i, hay nghiªn cøu ViÖt Nam tõng b−íc ®i vµo quÜ ®¹o cña thÕ giíi, ®Òu c¶m thÊy ®©y lµ mét ®Ò tµi hÕt søc hÊp dÉn. Bëi v×, ®©y lµ mét thÕ kû ®Çy biÕn ®éng cña n−íc nhµ, thÕ kû gi−¬ng cao hai ngän cê “®éc lËp, d©n téc ” vµ “d©n chñ x· héi ”. Nh− chóng ta ®· biÕt, yÕu tè chÊt liÖu ®Ó cÊu t¹o nªn v¨n b¶n lµ tõ vµ ng÷. Mèi quan hÖ gi÷a ng«n ng÷ vµ x· héi lu«n ®−îc thÓ hiÖn b»ng tõ ng÷.
Bëi v×, khi mét sù vËt míi, mét t− t−ëng míi. ra ®êi ®Òu cÇn cã nh÷ng tõ ng÷ ®Ó thÓ hiÖn sù vËt míi, t− t−ëng míi ®ã trong v¨n b¶n. Thêi kú §«ng Kinh NghÜa Thôc lµ thêi kú cã nhiÒu c¸i míi, nh÷ng c¸i míi nµy ®−îc ph¶n ¸nh vµo trong ng«n ng÷. ChÝnh v× vËy, kh¶o s¸t tõ ng÷ trong v¨n b¶n H¸n v¨n cña §«ng Kinh NghÜa Thôc lµ thùc sù cÇn thiÕt.
LÞch sö vÊn ®Ò vµ môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi 2. LÞch sö vÊn ®Ò 2 T©n th−, T©n v¨n Trung Quèc ®· cã ¶nh h−ëng míi c¶ vÒ néi dung, t− t−ëng lÉn ng«n ng÷ vµo tiÕng ViÖt. Tõ tr−íc tíi nay ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu d−íi gãc ®é lÞch sö vµ v¨n häc vµ ng«n ng÷. D−íi gãc ®é lÞch sö cã thÓ kÓ ®Õn t¸c phÈm §«ng Kinh NghÜa Thôc vµ phong trµo c¶i c¸ch v¨n hãa ®Çu thÕ kû XX cña Ch−¬ng Th©u, (Nxb VHTT, H.1979), hai héi th¶o cña tr−êng §¹i häc Khoa häc X· héi vµ Nh©n v¨n Hµ Néi nh−: “ T©n th− vµ x· héi ViÖt Nam cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX” n¨m 1997 vµ “Quan hÖ v¨n ho¸, gi¸o dôc ViÖt Nam-NhËt B¶n vµ 100 n¨m phong trµo §«ng Du” n¨m 2006; D−íi gãc ®é v¨n häc cã V¨n th¬ c¸ch m¹ng ®Çu thÕ kû XX cña §Æng Thai Mai, Nxb V¨n häc, H.1974; VÒ mÆt t− liÖu cã t¸c phÈm “V¨n th¬ §«ng Kinh NghÜa Thôc” Nxb V¨n ho¸, H.1997; Tõ gãc ®é ng«n ng÷ häc cã c«ng tr×nh nghiªn cøu t−¬ng ®èi ®Çy ®ñ vµ toµn diÖn vÒ tõ vùng giai ®o¹n cuèi thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû XX cña Lª Quang Thiªm víi tiªu ®Ò LÞch sö tõ vùng tiÕng ViÖt thêi kú 1858-1945, (Nxb KHXH, 2003), trong ®ã nh÷ng cø liÖu kh¶o cøu chñ yÕu lµ c¸c v¨n b¶n ch÷ Quèc ng÷ (c¸c t¸c phÈm viÕt b»ng ch÷ Quèc ng÷ cña §«ng Kinh NghÜa Thôc).
Ngoµi ra, cßn cã mét sè c«ng tr×nh lÊy ®èi t−îng lµ H¸n v¨n giai ®o¹n nµy lµm ®èi t−îng nghiªn cøu cña Ph¹m V¨n Kho¸i nh−: Mét sè vÊn ®Ò ch÷ H¸n thÕ kû XX, (Nxb §HQGHN, 2001); §Ò tµi Mét sè vÊn ®Ò vÒ H¸n v¨n ViÖt Nam nöa cuèi thÕ kû XIX - ®Çu thÕ kû XX (®Ò tµi ®Æc biÖt cÊp §¹i häc Quèc gia m· sè: QG. Nh−ng ®¸ng tiÕc r»ng, nh÷ng c«ng tr×nh trªn vÉn ch−a ®i s©u vµo kh¶o s¸t mét c¸ch chi tiÕt vµ hÖ thèng tõ ng÷ H¸n v¨n trªn c¬ së cø liÖu lµ v¨n b¶n H¸n v¨n cña §«ng Kinh NghÜa Thôc - mét bé phËn cùc kú quan träng cña H¸n v¨n cËn ®¹i ViÖt Nam. Nh÷ng v¨n b¶n H¸n v¨n cña §«ng Kinh NghÜa Thôc lµ H¸n v¨n thêi ®¹i míi, kh¸c h¼n víi H¸n v¨n tr−íc kia vµ H¸n v¨n cïng thêi ®¹i. Nh÷ng v¨n b¶n nµy mang ®Ëm phong c¸ch nghÞ luËn chÝnh trÞ - x· héi, chÞu ¶nh h−ëng cña T©n v¨n thÓ c¶ vÒ néi dung vµ h×nh thøc.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" nghiên cứu về vấn đề gì?
Luận án tiến sĩ khảo sát từ ngữ tác phẩm Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục. Phân tích ngữ liệu chuyên sâu, làm rõ giá trị ngôn ngữ và văn hóa.
Luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm bảo vệ: 2008.
Luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" thuộc chuyên ngành Ngôn ngữ học. Danh mục: Ngôn Ngữ Học.
Luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" có bao nhiêu trang?
Luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" có 256 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Luận án tiến sĩ: Khảo sát từ ngữ Hán văn Đông Kinh Nghĩa Thục" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.