Luận án TS: Chuyển đổi ngôn ngữ văn học sang điện ảnh qua tác phẩm (ĐHSP HN)

GI O V OT O TRƢỜN ỌC SƢ P M À NỘI OÀN T ẾN LỰC SỰ CHUYỂN ỔI TỪ N ÔN N Ữ VĂN ỌC SAN N ÔN N Ữ ỆN ẢNH (Qua một số tác phẩm cụ thể) LUẬN ÁN T ẾN SĨ N Ữ VĂN À NỘI - 2017 GI O V OT O TRƢỜN ỌC SƢ P M À NỘI OÀN T ẾN LỰC SỰ CHUYỂN ỔI TỪ N ÔN N Ữ VĂN ỌC SAN N ÔN N Ữ ỆN ẢNH (Qua một số tác phẩm cụ thể) C U N N ÀN : N ÔN N Ữ HỌC M số: 9 9 LUẬN ÁN T ẾN SĨ N Ữ VĂN N ƢỜ ƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN THỊ N ÂN OA P S TS ẶNG THỊ HẢO TÂM À NỘI - 2018 i LỜ CAM OAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. ác số liệu thống kê là hoàn toàn trung thực do tôi thực hiện. ề tài nghiên cứu và các kết luận khoa học chƣa từng đƣợc công bố trong bất kì công trình nào khác.

Tác giả luận án ii MỤC LỤC MỞ ẦU. Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. ối tƣợng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu và nguồn ngữ liệu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. óng góp mới của luận án.

ố cục của luận án. 8 Chƣơng 1: TỔN QUAN VỀ TÌN ÌN N N CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ T U ẾT CỦA Ề TÀ. 9 1 1 TỔN QUAN VỀ TÌN ÌN N N CỨU. Tình hình nghiên cứu về sự chuyển đổi ngôn ngữ trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu về chuyển đổi ngôn ngữ ở Việt Nam. 14 1 CƠ SỞ LÍ T U ẾT CỦA Ề TÀ. Lí thuyết về tín hiệu và việc xác định nội hàm các khái niệm „ngôn ngữ‟, „ngôn ngữ nghệ thuật‟. Lí thuyết về ngôn ngữ văn học và ngôn ngữ điện ảnh.

Lí thuyết về biểu tƣợng, ngôn ngữ đối thoại trong V TKVH và PT A. Lí thuyết về chuyển đổi ngôn ngữ. 44 Chƣơng : SỰ C U ỂN Ổ TỪ B ỂU TƢỢN TRON VĂN BẢN TRU ỆN KỂ VĂN ỌC SAN B ỂU TƢỢN TRON P M TRU ỆN ỆN ẢN. 46 1 N ỮN N N CỨU ỊN LƢỢN VỀ SỰ C U ỂN Ổ B ỂU TƢỢN TỪ VĂN BẢN TRU ỆN KỂ VĂN ỌC SAN P M TRU ỆN ỆN ẢN.

46 M U TẢ XU ƢỚN C U ỂN Ổ TỪ B ỂU TƢỢN N ÔN TỪ TRON VĂN BẢN TRU ỆN KỂ VĂN ỌC SAN B ỂU TƢỢN ÌN ẢN TRON P M TRU ỆN ỆN ẢN. huyển đổi từ biểu tƣợng trong V TKVH sang biểu tƣợng trong PT A xét từ phƣơng diện biểu đạt (tín hiệu biểu thị). Những hƣớng chuyển đổi từ biểu tƣợng trong V TKVH sang PT A xét ở phƣơng diện cái đƣợc biểu đạt (phƣơng diện ý nghĩa). 67 3 LÍ Ả C O N ỮN XU ƢỚN C U ỂN Ổ B ỂU TƢỢN TỪ VĂN BẢN TRU ỆN KỂ VĂN ỌC SAN P M TRU ỆN ỆN ẢN.

Những chi phối từ sự bất tƣơng đồng ở mã ngôn ngữ. Những chi phối từ sự bất tƣơng đồng ở thông điệp của văn bản truyện kể văn học nguồn và thông điệp của phim truyện điện ảnh chuyển thể. Những chi phối từ sự bất tƣơng đồng ở chủ thể sáng tạo. 96 Chƣơng 3: SỰ C U ỂN Ổ TỪ N ÔN N Ữ Ố T O TRON VĂN BẢN TRU ỆN KỂ VĂN ỌC SAN N ÔN N Ữ Ố T O TRON P M TRU ỆN ỆN ẢN.

98 31 N N CỨU ỊN LƢỢN VỀ LỜ Ố T O TRON VĂN BẢN TRU ỆN KỂ VĂN ỌC N UỒN VÀ P M TRU ỆN ỆN ẢN C U ỂN T Ể. Những kết quả thống kê - đối ứng tổng số lời đối thoại trong văn bản truyện kể văn học nguồn và phim truyện điện ảnh chuyển thể tƣơng ứng. Những biến đổi về số lƣợng lời đối thoại khi V TKVH chuyển thể sang PT A. MIÊU TẢ XU HƢỚNG HUYỂN ỔI TỪ LỜI ỐI THO I TRONG VĂN ẢN TRUYỆN KỂ VĂN HỌ SANG ỐI THO I TRONG PHIM TRUYỆN IỆN ẢNH.

huyển nguyên vẹn lời đối thoại trong V TKVH nguồn sang PT A chuyển thể 109 3. huyển lời đối thoại từ V TKVH sang PT A nhƣng có biến đổi. M T SỐ KIẾN GIẢI VỀ XU HƢỚNG HUYỂN ỔI, IẾN ỔI LỜI ỐI THO I. Những chi phối từ sự bất tƣơng đồng ở nhân vật và ngữ cảnh giao tiếp.

Những chi phối từ sự bất tƣơng đồng về mã ngôn ngữ. 148 DAN MỤC CÁC CÔN TRÌN K OA ỌC Ã CÔN BỐ CÓ L N QUAN ẾN Ề TÀ LUẬN ÁN. 151 TÀ L ỆU T AM K ẢO. 152 PH L C iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Bảng hệ thống, đối ứng các biểu tƣợng trong VBTKVH nguồn và PT A chuyển thể tƣơng ứng .2: Số lƣợng các biểu tƣợng đƣợc chuyển đổi từ V TKVH sang PT A .1: Số lƣợng lời đối thoại trong các V TKVH nguồn và PT A chuyển thể tƣơng ứng .2: Số lƣợng lời đối thoại đƣợc sáng tạo thêm ở PT A chuyển thể, không đƣợc chuyển sang PT A chuyển thể và đƣợc chuyển sang PT A chuyển thể .3: ác hƣớng chuyển lời đối thoại từ V TKVH sang PT A.

109 v DANH MỤC ÌN Hình 1.1: Mô hình cấu trúc tín hiệu của Ferdinand de Saussure .2: Mô hình cấu trúc kí hiệu của Charles Sanders Peirce .3: Mô hình cấu trúc phân tầngcủa tín hiệu - huyền thoại .4: Mối quan hệ cấp bậc từ biểu tƣợng văn hóa đến biểu tƣợng nghệ thuật .5: Sơ đồ cấu trúc một cuộc hội thoại .6: Hình ảnh cuộc đối thoại giữa vợ Sài và những ngƣời đồng đội của anh .7: Lƣợc đồ quá trình chuyển đổi từ ngôn ngữ văn học sang ngôn ngữ điện ảnh trong mô hình của hoạt động giao tiếp .1: Cận cảnh bà Thoa với bàn tay đang bị chảy máu.2: Cận cảnh máu (từ tay bà Thoa) nhỏ xuống mắt con cá đang nằm trên thớt .4: à Hơn bị ông Vạn đi làm về bắt gặp .3: à Hơn cầm con gà mái của mình ghẹo con gà trống của ông Vạn đang bị nhốt trong lồng .5: à Hơn cho con gà mái của mình vào lồng cùng với con gà trống của ông Vạn .6: Ông Vạn lôi con gà mái của bà Hơn ra khỏi lồng .7: Ông Vạn thấy con gà trống của mình ghẹ con gà mái của bà Hơn .8: Ông Vạn vồ bắt con gà trống của mình đem nhốt vào .9: à Hơn ôm con gà trống của ông Vạn chờ đợi ông Vạn trong đêm .10: Biểu đồ thể hiện mức độ khác nhau của các xu hƣớng chuyển đổi, biến đổi biểu tƣợng khi V TKVH đƣợc chuyển thể sang PT A .11: Từ cấu trúc phân tầng của biểu tƣợng ngôn từ đến cấu trúc phân tầng của biểu tƣợng hình ảnh điện ảnh.13: Cận cảnh chổi đƣợc châm vào bếp than .12: Toàn cảnh Diệu cầm chổi .14: Toàn cảnh chổi bắt lửa cháy bùng bùng .15: Trung cảnh Diệu cầm chổi lửa, xông vào đánh nhau .16: Cận cảnh Diệu cầm chổi lửa, phang thẳng vào mặt Tuấn “chợ” .17: Cận cảnh Diệu ném chổi lửa vào gian hàng .18: Cận cảnh Diệu điên cuồng cùng lửa.19: Cận cảnh Nhân đứng ở xa nhìn iệu đang điên cuồng đốt chợ.20: Cận cảnh nụ hôn .21: Cận cảnh hình ảnh lƣng trần của ngƣời nam ngƣời .22: Cận cảnh hai bàn tay đầy máu của ngƣời đỡ đẻ .23: Cận cảnh vẻ mặt biểu hiện sự ghê sợ của ngƣời thợ gặt khi nhìn thấy quái thai .24: Cận cảnh vẻ mặt thất thần của bà Thảo nhìn thấy con dâu đẻ ra quái thai .25: Cận cảnh bà Thảo ngất sau khi nhìn thấy con dâu đẻ ra quái thai .26: Cảnh quái thai đƣợc để trên bè chuối và thả trôi sông .27: Cận cảnh Thủy cầm và dần nắm chặt hơn trái ổi trong tay.28: Cận cảnh những trái ổi chín .29: Cận cảnh bàn tay Thủy đƣa những trái ổi ra trƣớc mặt Hòa, ánh mắt Hòa vô cảm.30 : Sơ đồ chuyển dịch biểu tƣợng tƣơng đƣơng về nghĩa .31: Sao ngồi trên thuyền, kể lại câu chuyện về đƣờng tình duyên bất hạnh của mình .32: Sao ngồi trên thuyền, buông tay chèo, thoái mặc giữa dòng sông.33: Hình ảnh đám rƣớc dâu bằng thuyền qua sông .34: Hình ảnh Tào bỏ làng, sang sông với Sao.35: Sao đứng ở bến sông ngóng vọng về phía bên kia bờ sông .36: Lãng ngồi ở bờ sông bên này ngóng vọng về phía bên kia sông – phía có Sao .37 : Sơ đồ chuyển dịch biểu tƣợng theo hƣớng thu hẹp ý nghĩa .39: Những ngƣời đàn bà ngồi ở bến nƣớc .40: Bến nƣớc và đàn bà .41: Bến nƣớc và đàn bà .42: àn bà và bến nƣớc .43: ác cô gái làng ông và bến nƣớc.44: Hạnh xuống bến Không hồng định tự vẫn .45: Nguyễn Vạn treo cổ chết ở bến Không hồng .46 : Sơ đồ chuyển dịch biểu tƣợng theo hƣớng phát triển thêm ý nghĩa .47: Cận cảnh mƣa thối đất .48: ại cảnh nƣớc mênh mông, núi thấp lè tè .49: Cận cảnh ngôi nhà trôi trên/trong nƣớc .50: Toàn cảnh trâu chết vì nƣớc ngập, không có cỏ ăn .51: Cận cảnh gà chết trong nƣớc .52: Cận cảnh quạ rình xác chết trong mƣa .53: Cận cảnh xƣơng trong nƣớc .54: Cận cảnh Kìm vƣợt nƣớc len trâu .55: Cận cảnh Kìm vƣợt mƣa, chèo thuyền chở bố đi tìm nơi có đất .56: Toàn cảnh cánh đồng sau khi nƣớc rút.57: Toàn cảnh lúa lên xanh tốt trên cánh đồng sau khi nƣớc rút .58: Toàn cảnh xác bà Hai đƣợc treo trên cành cây xóc chéo giữa cánh đồng nƣớc mênh mông .59: Cận cảnh từng giọt thân xác bà Hai nhỏ xuống cánh đồng nƣớc mênh mông .60: ặc tả những giọt thân xác của bà Hai nhỏ xuống, hòa tan vào nƣớc.62: ận cảnh các vật thể đƣợc lƣu giữ trong nƣớc .64: Máy lia từ cận chiếc nón đầy hoa tƣơng tƣ của Quy theo những bông hoa rơi xuống thân xác của ĩnh.65: Máy hƣớng lên cao quay hình ảnh bầu trời vần vũ mây trắng .66: Máy cao, úp xuống quay toàn cảnh thân xác ĩnh phủ đầy những bông hoa tƣơng tƣ trắng cùng con khỉ con phủ phục ở bên .67: Cấu trúc nghĩa chủ đề của V TKVH “Mùa len trâu” .68: Cấu trúc nghĩa chủ đề của V TKVH “Một cuộc biển dâu” .69: Cấu trúc nghĩa chủ đề của PT A chuyển thể “Mùa len trâu” .70: Cấu trúc chủ đề của V TKVH “ ến Không chồng” .71: Cấu trúc nghĩa chủ đề của PT A “ ến Không chồng” .72: Lƣợc đồ quá trình chuyển đổi từ biểu tƣợng ngôn từ văn học sang biểu tƣợng hình ảnh điện ảnh .