Luận án Tiến sĩ: Truyền hình định hình Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam hậu Đổi mới
Khám phá vai trò truyền hình Việt Nam trong việc xây dựng và tái hiện trí tưởng tượng quốc gia thời kỳ sau Đổi mới. Phân tích tác động văn hóa.
The University of Queensland
Communication and Arts
Luan An
Luận án
Năm xuất bản
Số trang
188
Thời gian đọc
29 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- Truyền hình và Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới
- Số trang:
- 188 trang
- Trường:
- The University of Queensland
- Chuyên ngành:
- Communication and Arts
- Tác giả:
- Giang Thu Nguyen
- Năm:
- 2016
Tóm tắt nội dung luận án
I.Truyền hình và Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới
Nghiên cứu khám phá mối quan hệ giữa truyền hình và tưởng tượng quốc gia tại Việt Nam. Trọng tâm là giai đoạn sau cải cách Đổi mới năm 1986. Truyền hình Việt Nam trở thành sản phẩm văn hóa đặc biệt. Nó giúp hiểu rõ sự tiến hóa của các thực tiễn dân tộc chủ nghĩa.
1.1. Bối cảnh Đổi mới và sự phát triển của Truyền hình
Truyền hình nổi lên như một sản phẩm văn hóa quan trọng thời kỳ hậu Đổi mới. Nó là nơi thấu hiểu các thực hành dân tộc chủ nghĩa. Trước đây, các thực hành này bị ràng buộc bởi chiến tranh và chính trị xã hội chủ nghĩa. Chúng đã phát triển và thay đổi trong kỷ nguyên hòa bình, thị trường hóa và toàn cầu hóa. Truyền hình Việt Nam phản ánh sự chuyển đổi xã hội sâu sắc. Đây là một phương tiện truyền thông thiết yếu định hình nhận thức quốc gia.
1.2. Truyền hình như một Công cụ Định hình Quốc gia
Nghiên cứu sử dụng khung chính phủ Foucault. Truyền hình được phân tích như một tập hợp công nghệ quyền lực đa dạng. Các diễn ngôn, thể loại và thực tiễn của truyền hình tham gia sâu sắc vào việc quản lý các chủ thể quốc gia. Quốc gia Việt Nam không phải một thực thể đồng nhất. Thay vào đó, quốc gia là những hình thức quản lý văn hóa đa nguyên, thay đổi. Chúng được tạo điều kiện bởi sự kết nối nhiều thực tế. Truyền hình giữ vai trò điều tiết chính yếu.
II.Đổi mới Truyền hình Công nghệ Quyền lực và Bản Sắc Quốc gia
Sự phát triển của truyền hình sau Đổi mới làm lộ ra tính đa dạng và những giới hạn trong thực tiễn dân tộc chủ nghĩa. Truyền hình đóng vai trò trung tâm trong quá trình này. Nó định hình bản sắc dân tộc mới.
2.1. Khung lý thuyết Foucault và Vai trò Truyền hình
Luận án áp dụng những hiểu biết của Michel Foucault về quyền lực. Mục đích là để hiểu chủ nghĩa dân tộc. Đây là một chủ đề hiếm khi được Foucault đề cập. Truyền hình được xem như một phương tiện truyền thông mạnh mẽ. Nó tái cấu trúc các mối quan hệ xã hội. Nó còn định hình cách các cá nhân nhận thức về vị trí của họ trong cộng đồng tưởng tượng quốc gia. Nghiên cứu cung cấp phân tích lịch sử về sự phát triển của truyền hình Việt Nam.
2.2. Đa nguyên trong Tưởng tượng Quốc gia Hậu Đổi mới
Các mối quan tâm chính của nghiên cứu là tính đa dạng, sự đứt gãy và giới hạn của các thực tiễn dân tộc chủ nghĩa. Những yếu tố này bị ảnh hưởng bởi sự phát triển gần đây của truyền hình. Quốc gia Việt Nam không phải một thực thể đồng nhất. Nó bao gồm nhiều hình thức thay đổi. Mỗi hình thức tập trung vào vai trò điều tiết của truyền hình. Điều này tạo nên một bản sắc dân tộc phong phú, phức tạp hơn. Văn hóa đại chúng đóng vai trò tích cực trong việc này.
III.Đa dạng Tưởng tượng Quốc gia qua Kịch và Talk show
Nghiên cứu xem xét các chương trình truyền hình cụ thể. Chúng can thiệp vào quá trình hình thành quốc gia. Các thể loại kịch và talk show mang đến những cách tiếp cận khác nhau về tưởng tượng quốc gia.
3.1. Phim truyền hình và Ký ức Quốc gia Đa chiều
Hai bộ phim truyền hình nổi tiếng được so sánh: 'Người Hà Nội' và 'Chuyện Phố Phường'. Chúng minh họa cách phim truyền hình hậu Đổi mới tạo ra các cách khác nhau. Các cách này giúp ghi nhớ quá khứ quốc gia. Điều này dẫn đến sự đa nguyên của cảm giác thuộc về quốc gia. Mỗi phiên bản được thiết lập trong bối cảnh ký ức tập thể riêng biệt. Các bộ phim này góp phần vào văn hóa đại chúng và định hình nhận thức quốc gia.
3.2. Talk show và Niềm tự hào Cá nhân Quốc gia
'Người Đương Thời' là một trong những talk show nổi tiếng nhất. Chương trình tạo ra mối liên hệ trực tiếp giữa thành công cá nhân và niềm tự hào quốc gia. Động lực của chủ nghĩa dân tộc ở Việt Nam hậu Đổi mới không còn là nghĩa vụ chính trị. Thay vào đó, đó là động lực thị trường. Mỗi cá nhân được coi là một doanh nhân tích cực. Họ góp phần thay đổi một đất nước nghèo. Điều này thay đổi quan niệm về bản sắc dân tộc.
IV.Truyền hình Thực tế và Nỗi đau Quốc gia Hậu Đổi mới
Chương trình truyền hình thực tế cũng là một lĩnh vực quan trọng. Nó tạo ra cảm giác thuộc về quốc gia thông qua cảm xúc. Tuy nhiên, nó cũng bộc lộ những giới hạn nhất định.
4.1. Thực tại xã hội và Gắn kết Quốc gia qua Cảm xúc
Nghiên cứu xem xét 'Như Chưa Hề Có Cuộc Chia Ly'. Đây là một chương trình truyền hình thực tế nổi bật. Chương trình đoàn tụ những người mất tích. Nó cho phép những người dân bình thường nói lên trải nghiệm đau thương. Điều này mang lại triển vọng hàn gắn và hòa giải. Nó giúp hình thành một cộng đồng tưởng tượng dựa trên sự đồng cảm. Truyền hình Việt Nam chứng minh khả năng kết nối cảm xúc sâu sắc.
4.2. Giới hạn của Truyền hình trong Giải quyết Vấn đề Xã hội
Mặc dù có tác dụng hàn gắn, chấn thương quốc gia bị giảm xuống thành vấn đề trải nghiệm cảm xúc. Hiệu quả chữa lành chủ yếu đạt được ở quy mô cảm xúc thân mật. Vấn đề bất bình đẳng hệ thống vẫn chưa được giải đáp. Điều này cho thấy giới hạn của phương tiện truyền thông. Nó không thể giải quyết triệt để các vấn đề xã hội phức tạp. Nó tác động đến nhận thức quốc gia và bản sắc dân tộc.
V.Biến đổi Nhận thức Quốc gia Từ Xã hội Chủ nghĩa đến Thị trường
Khái niệm quốc gia hậu Đổi mới đã rời xa mô hình ý thức hệ xã hội chủ nghĩa trước đây. Sự thay đổi này được truyền hình phản ánh rõ nét. Nó thể hiện sự tiến hóa của bản sắc dân tộc.
5.1. Chuyển đổi Tư tưởng Dân tộc chủ nghĩa Hậu Đổi mới
Khái niệm quốc gia hậu Đổi mới đã khác biệt. Nó không còn theo mô hình ý thức hệ xã hội chủ nghĩa. Mô hình cũ bị in dấu bởi chiến tranh, chủ nghĩa tập thể và độc quyền nhà nước. Các diễn ngôn dân tộc chủ nghĩa ngày càng được định hình bởi các lực lượng cá nhân hóa và thị trường hóa. Truyền hình nhà nước cũng điều chỉnh. Điều này tạo ra một tưởng tượng quốc gia linh hoạt hơn. Nó phù hợp với bối cảnh mới.
5.2. Toàn cầu hóa và Hội nhập Bản sắc Việt Nam
Quốc gia vẫn tồn tại trong kỷ nguyên thị trường hóa và toàn cầu hóa. Tuy nhiên, điều này đi kèm với sự bất ổn của hệ thống cấp bậc xã hội chủ nghĩa cũ. Sự bất ổn cho phép địa phương, quốc gia và toàn cầu tích hợp linh hoạt hơn. Truyền hình Việt Nam hoạt động vừa là một thành phần quan trọng, vừa là một nhà tổ chức hiệu quả. Nó góp phần vào văn hóa đại chúng và sự phát triển của nhận thức quốc gia. Quá trình này định hình lại bản sắc dân tộc trong bối cảnh toàn cầu.
Mục lục chi tiết luận án
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (188 trang)Nội dung chính
Tổng quan về luận án
Nghiên cứu tiến sĩ Reproducing Vietnam: Television and National Imagination in the Post-Reform Era của tác giả Giang Thu Nguyen (Đại học Queensland, 2016) là một công trình tiên phong thuộc phân ngành Nghiên cứu Văn hóa (Cultural Studies) và Nghiên cứu Truyền hình (Television Studies). Luận án khảo sát sự tái tạo của ý niệm quốc gia và chủ nghĩa dân tộc tại Việt Nam trong kỷ nguyên hậu Đổi Mới (từ năm 1986 đến thập niên 2010), thông qua sự phát triển vượt bậc của phương tiện truyền hình đại chúng.
┌──────────────────────────────────────────────┐
│ BỐI CẢNH ĐỔI MỚI (1986+) │
│ Thị trường hóa, Toàn cầu hóa, Hòa bình │
└──────────────────────┬───────────────────────┘
│
▼
┌──────────────────────────────────────────────┐
│ TRUYỀN HÌNH NHƯ CÔNG NGHỆ QUẢN TRỊ NĂNG │
│ (Foucauldian Governmentality) │
└──────┬───────────────┼───────────────┬───────┘
│ │ │
▼ ▼ ▼
┌─────────────┐ ┌─────────────┐ ┌─────────────┐
│ THIẾT CHẾ │ │ ĐẠO ĐỨC │ │ SINH CHÍNH │
│ KÝ ỨC │ │ THỊ TRƯỜNG │ │ TRỊ VÀ │
│ (Dispositif)│ │ (Enterprise)│ │ CẢM XÚC │
└──────┬──────┘ └──────┬──────┘ └──────┬──────┘
│ │ │
▼ ▼ ▼
┌──────────────────────────────────────────────┐
│ Ý NIỆM QUỐC GIA THƯỜNG NHẬT │
│ Đa dạng hóa - Cá nhân hóa - Tân tự do hóa │
└──────────────────────────────────────────────┘
Khoảng trống học thuật (research gap) cốt lõi mà luận án định vị nằm ở sự thống trị lâu năm của "mô hình cấm đoán" (prohibition model - Annette Kuhn) và thiên kiến chính trị hóa cực đoan (over-politicisation) trong các nghiên cứu về truyền thông Việt Nam (Russell Heng; Catherine McKinley; Geoffrey Cain; Bill Hayton). Các cách tiếp cận tiền nhiệm hầu như chỉ tập trung vào cơ chế kiểm duyệt tư tưởng của nhà nước độc đảng, coi khán giả là đối tượng thụ động và truyền thông là công cụ tuyên truyền thuần túy. Luận án phá vỡ lối mòn này bằng cách chuyển dịch trọng tâm từ "chính trị hóa văn hóa" sang "văn hóa hóa chính trị", khảo sát không gian đời sống thường nhật (everyday life) – nơi truyền hình vận hành như một tập hợp công nghệ quyền lực mang tính kiến tạo.
Luận án thiết lập 3 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions) xuyên suốt:
- RQ1: Truyền hình hậu Đổi Mới đã chuyển đổi từ một công cụ tuyên truyền khan hiếm thời chiến thành một thiết chế văn hóa thường nhật kiến tạo trạng thái "bình thường mới" (normalcy) như thế nào?
- RQ2: Các thể loại truyền hình đại chúng nội địa (phim truyền hình, talk show, chương trình thực tế) đã định hình và tái cấu trúc căn tính dân tộc (national subjectivity) ra sao thông qua sự tương tác giữa ký ức tập thể, đạo đức thị trường và công nghệ cảm xúc?
- RQ3: Mối quan hệ giữa quyền lực chủ quyền (sovereignty) của nhà nước xã hội chủ nghĩa và quyền lực quản trị tính (governmentality) kiểu tân tự do diễn ra theo cơ chế đối kháng hay đồng lõa trong quá trình kiến tạo ý niệm quốc gia?
Khung lý thuyết của công trình tích hợp sâu sắc lý thuyết Quản trị tính (Governmentality) và Sinh chính trị (Biopower) của Michel Foucault, kết hợp cùng khái niệm Chủ nghĩa dân tộc thường nhật (Banal nationalism) của Michael Billig. Luận án bao quát phạm vi khảo sát lịch sử - văn hóa từ năm 1970 đến 2014, tập trung vào dữ liệu lưu trữ báo chí giai đoạn 1990–2005, 12 cuộc phỏng vấn sâu với các nhà sản xuất truyền hình hàng đầu tại Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), và phân tích văn bản chuyên sâu 4 chương trình truyền hình nội địa mang tính bước ngoặt. Ý nghĩa đột phá của công trình là cung cấp một bản đồ giải thể cấu trúc nhị nguyên cứng nhắc giữa nhà nước và người dân, mở ra góc nhìn đa chiều về cách chủ nghĩa dân tộc đương đại được duy trì thông qua các vi cơ chế văn hóa vi mô.
Literature Review và Positioning
Luận án thực hiện tổng hợp và đối thoại học thuật sâu sắc giữa ba dòng lý thuyết chính:
DÒNG HỌC THUẬT TIỀN NHIỆM
┌─────────────────────────────┼─────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
CHỦ NGHĨA DÂN TỘC NGHIÊN CỨU VIỆT NAM TRUYỀN THÔNG HẬU XHCN
- Ernest Renan (1882) - Peter Zinnoman (2001) - Svetlana Boym (1992)
- Benedict Anderson (1983) - Christopher Goscha (1995) - Lavinia Stan (2006)
- Ernest Gellner (1983) - Patricia Pelley (2002) - Zhu, Keane & Bai (2008)
- Michael Billig (1995) - Ken MacLean (2013) - Anna Pertierra & Turner (2013)
│ │ │
└─────────────────────────────┼─────────────────────────────┘
│
▼
VỊ TRÍ ĐỊNH VỊ CỦA LUẬN ÁN
┌───────────────────────────────────────────┐
│ Phá vỡ "Mô hình cấm đoán" (Annette Kuhn) │
│ Khảo sát Chủ nghĩa dân tộc thường nhật │
│ qua Quản trị tính (Foucauldian Approach) │
└───────────────────────────────────────────┘
Thứ nhất, lý thuyết về quốc gia và chủ nghĩa dân tộc: Khởi đi từ luận điểm của Ernest Renan (1882) về quốc gia như một "nguyên lý tinh thần" dựa trên sự dung hòa giữa ký ức và sự lãng quên tập thể, luận án tổng hợp các tranh biện hiện đại giữa thuyết kiến tạo (Benedict Anderson, 1983; Ernest Gellner, 1983; Eric Hobsbawm, 1990) và thuyết biểu tượng - sắc tộc (Anthony D. Smith, 1986). Đặc biệt, tác giả kế thừa mô hình "Chủ nghĩa dân tộc thường nhật" của Michael Billig (1995) để chứng minh rằng căn tính dân tộc không chỉ bùng phát trong các biến cố chính trị cấp tiến mà liên tục được "gắn cờ" (flagged) âm thầm qua các biểu tượng, ngôn ngữ và thói quen giải trí hàng ngày.
Thứ hai, dòng nghiên cứu lịch sử và chính trị Việt Nam: Luận án đối chiếu với các công trình giải ảo lịch sử dân tộc của Peter Zinnoman (2001) về không gian nhà tù thuộc địa, Christopher Goscha (1995) về mạng lưới Đông Dương, Patricia Pelley (2002) về việc kiến tạo huyền thoại lịch sử thời hậu chiến, và Kim Ngoc Bao Ninh (2002) về giới trí thức văn nghệ sĩ. Tác giả chỉ ra sự bế tắc của các nghiên cứu chính trị học đương đại (Martin Gainsborough; Jamie Gillen; Matthieu Salomon & Vu Ket Doan) khi chỉ tập trung vào sự trì trệ của bộ máy nhà nước. Để vượt qua điểm nghẽn này, luận án tiếp thu phân tích của Ken MacLean (2013) trong The Government of Mistrust, nhìn nhận nhà nước Việt Nam như một cấu trúc vừa "mạnh" vừa "yếu", tồn tại khoảng trống linh hoạt (space of flexibility) cho các thực hành văn hóa phi chính thức nảy nở. Đồng thời, tác giả phản biện đề xuất "từ bỏ khái niệm quốc gia" của Shawn McHale (2004) và Philip Taylor (2001), khẳng định rằng không cần chối bỏ ý niệm quốc gia mà cần tái định nghĩa nó trong không gian thế tục thường nhật.
Thứ ba, nghiên cứu truyền hình quốc tế và bối cảnh hậu xã hội chủ nghĩa: Luận án so sánh trực tiếp với hai trường hợp quốc tế điển hình:
- Nga và Đông Âu sau sụp đổ Xô Viết: Khảo sát của Svetlana Boym (1992) về hiện tượng khán giả Nga mê mệt theo dõi telenovela Mexico The Rich Also Cry giữa phiên tòa lịch sử của Đảng Cộng sản Liên Xô, và nghiên cứu của Lavinia Stan (2006) về việc người dân Bosnia dõi theo phim Kassandra giữa khói lửa chiến tranh.
- Trung Quốc thời kỳ cải cách: Nghiên cứu của Zhu, Keane và Bai (2008) cùng Wanning Sun (2002) về sự bùng nổ của phim truyền hình gia đình và chương trình truyền hình thực tế như công cụ định hình đạo đức công dân mới.
Vị thế học thuật của luận án xác lập một đóng góp đột phá: lần đầu tiên áp dụng lý thuyết quản trị tính của Foucault vào việc phân tích phương tiện truyền hình tại một quốc gia xã hội chủ nghĩa đang chuyển đổi kinh tế sang quỹ đạo tân tự do toàn cầu.
Đóng góp lý thuyết và khung phân tích
Đóng góp cho lý thuyết
Luận án mang lại bước tiến lý luận quan trọng thông qua việc mở rộng và điều chỉnh hệ khái niệm của Michel Foucault khi áp dụng vào thực tế truyền thông thời kỳ cuối xã hội chủ nghĩa (late-socialism):
CHUYỂN DỊCH HÌNH THÁI QUYỀN LỰC TRUYỀN HÌNH
┌─────────────────────────────────────────┐ ┌─────────────────────────────────────────┐
│ GIAI ĐOẠN TIỀN ĐỔI MỚI (TRƯỚC 1986) │ │ GIAI ĐOẠN HẬU ĐỔI MỚI (1986+) │
├─────────────────────────────────────────┤ ├─────────────────────────────────────────┤
│ • Quyền lực Chủ quyền (Sovereignty) │ ──► │ • Quản trị tính (Governmentality) │
│ • Kiểm duyệt tư tưởng trực tiếp │ │ • Tác động gián tiếp lên "luật chơi" │
│ • Đạo đức luận XHCN giáo điều │ │ • Đạo đức thị trường & Trách nhiệm cá nhân│
│ • Thần thoại hóa chủ nghĩa anh hùng │ │ • Tự sự đời tư, cảm xúc & Chữa lành │
└─────────────────────────────────────────┘ └─────────────────────────────────────────┘
- Thách thức sự phân kỳ giữa Quyền lực Chủ quyền (Sovereignty) và Quản trị tính (Governmentality): Trong các bài giảng tại Collège de France (Security, Territory, Population và The Birth of Biopolitics), Foucault ngầm định sự dịch chuyển mang tính tiến trình từ quyền lực chủ quyền sang kỷ luật và quản trị tính. Luận án của Giang Thu Nguyen chứng minh rằng trong bối cảnh Việt Nam hậu Đổi Mới, hai hình thái quyền lực này không loại trừ nhau mà đồng lõa (complicit) và cộng sinh chặt chẽ. Quyền lực chủ quyền chấp nhận rút lui khỏi các vùng giải trí thế tục để quyền lực quản trị tính định hình hành vi công dân theo chuẩn mực thị trường, nhưng sẵn sàng tái kích hoạt khi ranh giới chính trị bị đe dọa.
- Hệ thống hóa các Mệnh đề Lý thuyết (Theoretical Propositions):
- Mệnh đề 1 (P1): Ý niệm quốc gia trong bối cảnh thị trường hóa chuyển dịch từ nghĩa vụ chính trị tập thể sang sự tự nguyện cá nhân thông qua các kỹ thuật quản trị bản thân (technologies of the self).
- Mệnh đề 2 (P2): Các thể loại truyền hình thường nhật vận hành như những "thiết chế sắp đặt" (dispositifs) điều chỉnh ký ức lịch sử, biến các xung đột ý thức hệ thành các mâu thuẫn đạo đức gia đình có thể dung giải được.
- Mệnh đề 3 (P3): Công nghệ cảm xúc truyền hình chuyển hóa chấn thương lịch sử thành trải nghiệm đau thương cá nhân, thực hiện hòa giải dân tộc ở cấp độ cảm xúc nội tạng mà không làm lung lay cấu trúc quyền lực hiện hữu.
Khung phân tích độc đáo
Tác giả kiến tạo một khung phân tích đa chiều tích hợp 3 trụ cột lý thuyết:
- Quản trị tính và Sinh chính trị (Foucault, Rose): Tiếp cận truyền hình như một "công nghệ quyền lực" (technology of power) gián tiếp tác động lên môi trường hành vi, dẫn dắt các lựa chọn tự do của chủ thể thông qua cơ chế tự chịu trách nhiệm (responsibilisation) và tự chủ hóa (autonomisation).
- Chủ nghĩa dân tộc thương mại và thường nhật (Billig, Volcic & Andrejevic): Phân tích cách thức truyền thông thương mại "bán quốc gia và quốc gia hóa hàng hóa", lồng ghép niềm tự hào dân tộc vào năng lực làm giàu cá nhân.
- Truyền hình thường nhật và Văn hóa Cảm xúc (Bonner, Turner, Ahmed): Giải mã các thể loại talk show, reality show như công cụ can thiệp vào chiều sâu cảm giác (visceral level) của khán giả.
Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích được áp dụng tối ưu cho bối cảnh các quốc gia chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường dưới sự lãnh đạo của một đảng duy nhất, nơi truyền thông đại chúng vừa phải thích nghi với áp lực thương mại hóa vừa chịu sự điều tiết của định hướng chính trị vĩ mô.
Phương pháp nghiên cứu tiên tiến
Thiết kế nghiên cứu
Luận án tuân thủ hệ hình diễn giải (Interpretivism) kết hợp lập trường phê phán hậu cấu trúc luận (Post-structuralist Critical Paradigm). Thiết kế nghiên cứu định tính đa tầng (qualitative multi-level design) kết hợp đồng thời ba cấp độ: cấp độ vĩ mô (chính sách nhà nước và bối cảnh lịch sử), cấp độ trung mô (thực hành sản xuất của các nhà đài) và cấp độ vi mô (phân tích văn bản và tiếp nhận diễn ngôn).
MÔ HÌNH TAM GIÁC HÓA PHƯƠNG PHÁP
(Triangulation)
▲
/ \
/ \
/ \
NGHIÊN CỨU LƯU TRỮ / \ PHỎNG VẤN SÂU
(Archival Research) /_________\ (In-depth Interviews)
5 nhật báo (1990-2005) ▲ N = 12 Đạo diễn/Nhà sản xuất
Tạp chí TH (1994-2014) │ (Đỗ Thanh Hải, Tạ Bích Loan,...)
│
PHÂN TÍCH VĂN BẢN
(Textual Analysis)
4 Chương trình ca biệt:
- Người Hà Nội (1996)
- Chuyện Phố Phường (2002)
- Người Đương Thời (2001-2012)
- Như Chưa Hề Có Cuộc Chia Ly (2007+)
Quy trình nghiên cứu rigorous
Nhằm đảm bảo tính hợp thức (validity) và độ tin cậy học thuật, tác giả triển khai quy trình tam giác hóa phương pháp (methodological triangulation) nghiêm ngặt:
- Nghiên cứu tài liệu lưu trữ (Archival Research): Khảo sát toàn diện 5 tờ báo quốc gia và địa phương lớn nhất giai đoạn 1990–2005 (Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Tiền Phong, Lao Động, Sài Gòn Giải Phóng) nhằm theo dõi phản ứng của công chúng đối với các hiện tượng truyền hình. Song song đó, tác giả rà soát ấn phẩm chuyên ngành Tạp Chí Truyền Hình từ năm 1994 đến 2014 để nắm bắt các định hướng nghiệp vụ nội bộ của VTV.
- Phỏng vấn bán cấu trúc (Semi-structured Interviews): Thực hiện fieldwork từ tháng 12/2013 đến tháng 4/2014 tại Hà Nội. Tác giả phỏng vấn sâu 12 nhân vật chủ chốt định hình diện mạo VTV:
- Đạo diễn & Quản lý: NSND Nguyễn Khải Hưng, NSƯT Đỗ Thanh Hải, đạo diễn Phạm Thanh Phong, đạo diễn Nguyễn Danh Dũng, Đỗ Minh Hoàng, Trần Ngọc Minh, Tạ Minh Phương.
- Biên tập viên & Dẫn chương trình: Nhà báo Tạ Bích Loan, nhà báo Bùi Thu Thủy, nhà báo Nguyễn Phạm Thu Uyên, Bùi Thị Lan Hương.
- Mỗi cuộc phỏng vấn kéo dài trung bình 120 phút, tập trung vào động cơ sản xuất, quy trình thương thảo kiểm duyệt và chiến lược lồng ghép thông điệp dân tộc.
- Phân tích diễn ngôn và văn bản truyền hình (Textual & Discursive Analysis): Giải mã chi tiết cấu trúc tự sự, kỹ thuật dàn cảnh (mise-en-scène), cấu trúc âm thanh, và các lưới khả tri (grids of intelligibility) của các tập phim và số phát sóng tiêu biểu.
Data và phân tích
| Hạng mục dữ liệu | Quy mô & Chi tiết nguồn | Phương pháp xử lý / Công cụ |
|---|---|---|
| Dữ liệu lưu trữ báo chí | 5 đầu báo lớn (1990–2005) + Tạp Chí Truyền Hình (1994–2014) | Phân tích diễn ngôn lịch sử (Historical Discursive Analysis) |
| Dữ liệu phỏng vấn chuyên gia | N = 12 nhà sản xuất, đạo diễn hàng đầu VTV | Phân tích chủ đề định tính (Qualitative Thematic Coding) |
| Dữ liệu văn bản truyền hình | 4 chương trình nghiên cứu điển hình đại diện cho 3 thể loại | Phân tích cấu trúc tự sự & Phân tích thiết chế Foucauldian |
| Dữ liệu lịch sử kỹ thuật | Số liệu máy thu hình: Miền Nam 1966 (2.500 chiếc) -> 1970 (450.000 chiếc); Miền Bắc 1977 (3.000 chiếc, phát 2h/ngày) | Phương pháp phục dựng phả hệ truyền thông (Media Genealogy) |
Quy trình phân tích văn bản tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc của Foucault về việc xác định "ranh giới và hình thái của những điều có thể nói" (limits and forms of the sayable), đảm bảo mọi luận điểm đều được neo chắc vào cứ liệu lịch sử và trích dẫn văn bản trực tiếp.
Phát hiện đột phá và implications
Những phát hiện then chốt
4 PHÁT HIỆN ĐỘT PHÁ
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ [1] PHIM TRUYỀN HÌNH VÀ SỰ TRỞ LẠI CỦA THƯỜNG NHẬT TÍNH (NORMALCY) │
│ Phá vỡ thế độc tôn của tuyên truyền chiến tranh, tạo không gian "kháng cự chiến │
│ thuật" (tactical resistance) của khán giả qua các câu chuyện gia đình, đời tư. │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ [2] THIẾT CHẾ KÝ ỨC (MEMORY DISPOSITIF) VÀ SỰ ĐA DẠNG HÓA HOÀI NIỆM │
│ "Người Hà Nội" hoài niệm quá khứ XHCN thanh sạch; "Chuyện Phố Phường" tái sinh │
│ chuẩn mực truyền thống phong kiến - thuộc địa để thích ứng đạo đức thị trường. │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ [3] ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ CHỦ NGHĨA DÂN TỘC TÂN TỰ DO ("NGƯỜI ĐƯƠNG THỜI") │
│ Talk show tái định nghĩa lòng yêu nước: làm giàu cá nhân = cống hiến quốc gia; │
│ chuyển từ nghĩa vụ chính trị tập thể sang văn hóa doanh nhân tự chủ. │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ [4] SINH CHÍNH TRỊ VÀ TƯ NHÂN HÓA NỖI ĐAU ("NHƯ CHƯA HỀ CÓ CUỘC CHIA LY") │
│ Sử dụng công nghệ cảm xúc để hàn gắn chấn thương chiến tranh ở cấp độ gia đình; │
│ hòa giải cảm xúc nhưng phi chính trị hóa nguyên nhân bất bình đẳng cấu trúc. │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
- Phim truyền hình và sự xác lập trạng thái "Bình thường mới" (Normalcy): Sự bùng nổ của phim truyền hình đầu thập niên 1990—bắt đầu từ hiện tượng nhập khẩu Người Giàu Cũng Khóc (1991) đến sự ra đời của chương trình Văn Nghệ Chủ Nhật (1994)—đã đánh dấu bước ngoặt văn hóa lịch sử. Phim truyền hình đưa các chủ đề đời tư, tình cảm và gia đình vào trung tâm màn ảnh nhỏ, chính thức chấm dứt sự độc tôn của các thiên anh hùng ca chiến tranh giáo điều. Đạo diễn Đỗ Thanh Hải khẳng định:
"Người Giàu Cũng Khóc tạo nên làn sóng quan tâm khổng lồ của công chúng khi phát sóng năm 1991... đánh dấu một bước ngoặt bởi nó quá khác biệt so với các bộ phim xã hội chủ nghĩa trước đây." Dưới góc nhìn của Michel de Certeau, việc khán giả say mê theo dõi phim truyền hình là một hình thức "kháng cự mang tính chiến thuật" (tactical resistance), tạo ra sự lệch chuẩn đầy khoái lạc khỏi sự kỷ luật văn hóa cũ của nhà nước.
- Thiết chế ký ức (Memory Dispositif) trong Phim truyền hình nội địa: Luận án chỉ ra sự phân hóa trong việc huy động quá khứ giữa hai bộ phim kinh điển:
- Người Hà Nội (1996): Thiết lập một hoài niệm cay đắng về thời kỳ chiến tranh gian khổ nhưng thuần khiết về mặt đạo đức, thể hiện sự bất an và phê phán sức mạnh tha hóa của đồng tiền trong buổi đầu kinh tế thị trường.
- Chuyện Phố Phường (2002): Bỏ qua hoàn toàn quá khứ bao cấp để tạo ra "sự cũ kỹ mới" (new oldness)—một không gian truyền thống dung hòa giữa giá trị Nho giáo gia tộc và nét thanh lịch thời thuộc địa, cung cấp hệ điều tiết đạo đức giúp các nhân vật tự tin hòa nhập vào kinh tế tư bản mà không đánh mất gốc rễ.
- Sự chuyển dịch từ Đạo đức Xã hội chủ nghĩa sang Đạo đức Thị trường Tân tự do: Phân tích talk show Người Đương Thời (phát sóng hơn 11 năm với hơn 400 khách mời, trong đó gần 1/3 là doanh nhân) chứng minh sự tái cấu trúc căn tính công dân. Chương trình thiết lập mối liên kết nhân quả trực tiếp: thành công cá nhân đồng nhất với niềm tự hào quốc gia ("Personal wealth, national strength"). Chủ nghĩa dân tộc không còn vận hành như một mệnh lệnh chính trị từ trên xuống mà trở thành động lực thị trường, nơi mỗi cá nhân được khuyến khích trở thành một "doanh nhân của chính mình" (entrepreneur of the self).
- Sinh chính trị, Cảm xúc và Sự hòa giải dân tộc hạn chế: Reality show Như Chưa Hề Có Cuộc Chia Ly vận hành như một "công nghệ sinh chính trị tác động lên cảm giác nội tạng" (visceral privatisation). Bằng cách đưa nỗi đau ly tán của người dân thường lên sóng truyền hình trực tiếp, chương trình vừa giải tỏa sự kìm nén lịch sử lâu năm của nhà nước về nỗi đau thời chiến, vừa thu hẹp bi kịch tập thể thành nỗi đau gia đình riêng tư. Sự hòa giải dân tộc diễn ra ở quy mô "trái tim rung động", xoa dịu vết thương tâm lý nhưng né tránh việc truy vấn trách nhiệm chính trị và các bất bình đẳng cấu trúc xã hội.
Implications đa chiều
- Về mặt Lý thuyết: Luận chứng thành công rằng quyền lực trong xã hội hậu xã hội chủ nghĩa vận hành theo nguyên lý sinh sôi (productive power) của Foucault:
"Chúng ta phải thôi mô tả các tác động của quyền lực bằng những thuật ngữ tiêu cực: nó 'loại trừ', nó 'đàn áp', nó 'kiểm duyệt', nó 'trừu tượng hóa', nó 'che giấu'. Thực tế, quyền lực tạo ra; nó tạo ra thực tại; nó tạo ra các địa hạt của đối tượng và các nghi thức của chân lý." (Discipline and Punish, tr. 194)
- Về mặt Phương pháp luận: Cung cấp mô hình phân tích diễn ngôn kết hợp giữa giải mã ký hiệu học truyền hình và phỏng vấn xã hội học sản xuất, có khả năng chuyển giao cho các nghiên cứu truyền thông tại các nền kinh tế đang nổi.
- Về mặt Thực tiễn và Chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách văn hóa và lãnh đạo đài truyền hình trong việc tái cấu trúc các chương trình giải trí, cân bằng giữa lợi nhuận thương mại và việc bồi đắp vốn văn hóa dân tộc.
Limitations và Future Research
Luận án thẳng thắn thừa nhận 3 giới hạn nghiên cứu chính:
- Thiên lệch địa lý vùng miền: Do điều kiện tiếp cận nguồn tư liệu lưu trữ của VTV tại Hà Nội, các ca nghiên cứu chuyên sâu tập trung chủ yếu vào các sản phẩm truyền hình mang phong cách miền Bắc, chưa phản ánh đầy đủ bề dày kỹ thuật và sự năng động vượt trội của mạng lưới truyền hình miền Nam (điển hình là Đài Truyền hình TP.HCM - HTV với di sản cơ sở hạ tầng tiếp quản từ chế độ cũ sau năm 1975).
- Thiếu vắng dữ liệu dân tộc học khán giả trực tiếp (Audience Ethnography): Việc đánh giá tiếp nhận của người xem chủ yếu dựa trên các văn bản lưu trữ báo chí và ý kiến nhà sản xuất, thiếu các cuộc quan sát tham dự dài hạn tại các hộ gia đình để đo lường phản ứng tức thời của khán giả.
- Giới hạn thời gian công nghệ: Khảo sát dừng lại trước thời điểm bùng nổ mạnh mẽ của kỷ nguyên số, truyền hình OTT, và mạng xã hội (YouTube, TikTok, Netflix), nơi các thuật toán gợi ý số hóa đang tiếp tục phân mảnh ý niệm quốc gia.
Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):
- Khảo sát so sánh đa trung tâm giữa VTV và các đài địa phương phía Nam (HTV, Vĩnh Long) trong việc kiến tạo bản sắc vùng miền đối thoại với bản sắc quốc gia.
- Mở rộng nghiên cứu sang không gian mạng xã hội và truyền hình số đa nền tảng để phân tích sự chuyển dịch từ "chủ nghĩa dân tộc truyền hình" sang "chủ nghĩa dân tộc thuật toán" (algorithmic nationalism).
- Nghiên cứu so sánh xuyên quốc gia (cross-national comparison) giữa mô hình quản trị truyền hình tại Việt Nam, Trung Quốc, Cuba và Lào.
Tác động và ảnh hưởng
- Tác động học thuật: Tác phẩm đã công bố hai chương sách và bài báo bình duyệt quốc tế danh giá (Media International Australia, 2014; Nhà xuất bản Palgrave Macmillan, 2015 trong tập sách do Zala Volcic và Mark Andrejevic biên tập). Luận án được đánh giá là công trình lịch sử truyền hình Việt Nam hậu Đổi Mới toàn diện bậc nhất bằng Anh ngữ, mở ra nhánh nghiên cứu văn hóa truyền hình Việt Nam trên trường quốc tế.
- Tác động ngành truyền hình: Luận giải sâu sắc cơ chế thành công của các format truyền hình kinh điển, cung cấp góc nhìn tự phản tư (reflexivity) cho các giám đốc sản xuất chương trình tại VTV, VTC và các hãng phim tư nhân.
- Tác động chính sách xã hội: Cung cấp góc nhìn thực chứng giúp các cơ quan quản lý báo chí (Bộ Thông tin & Truyền thông, Ban Tuyên giáo) nhận diện rõ hơn vai trò kiến tạo xã hội của truyền hình giải trí, từ đó chuyển dịch từ tư duy "quản lý ngăn cấm" sang "quản trị mềm" (soft governance).
Đối tượng hưởng lợi
- Nghiên cứu sinh & Học viên Cao học (Doctoral & Master Researchers): Tiếp cận một mẫu hình chuẩn mực về cách vận dụng lý thuyết hậu cấu trúc luận (Foucault) vào phân tích thực nghiệm truyền thông Đông Nam Á; kế thừa các khoảng trống về truyền hình địa phương và truyền thông số.
- Học giả & Giảng viên Đại học (Senior Academics): Nguồn tài liệu tham khảo cốt lõi cho các học phần Nghiên cứu Truyền thông Châu Á, Xã hội học Văn hóa và Lý luận Báo chí.
- Lãnh đạo & Nhà sản xuất Truyền hình (TV Executives & Producers): Hiểu rõ cơ chế tâm lý tiếp nhận của công chúng đối với ký ức lịch sử và cảm xúc cộng đồng để thiết kế các chương trình có giá trị nhân văn sâu sắc.
- Nhà hoạch định Chính sách Văn hóa (Policymakers): Nhận diện các phương thức quản trị văn hóa hiện đại nhằm xây dựng thương hiệu quốc gia (nation branding) hiệu quả trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Câu hỏi chuyên sâu
1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và nó mở rộng lý thuyết nào?
Đóng góp độc đáo nhất là việc mở rộng khung lý thuyết Quản trị tính (Governmentality) của Michel Foucault sang bối cảnh chủ nghĩa dân tộc thời kỳ cuối xã hội chủ nghĩa. Luận án chứng minh rằng thay vì triệt tiêu lẫn nhau, Quyền lực chủ quyền (Sovereignty) và Quản trị tính (Governmentality) tại Việt Nam có mối quan hệ cộng sinh, đồng lõa. Nhà nước sử dụng truyền hình giải trí thương mại như một công nghệ gián tiếp để định hình chủ thể công dân tự chủ kiểu tân tự do, trong khi vẫn duy trì quyền lực tối cao về mặt chính trị.
2. Điểm đổi mới phương pháp luận khi so sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm?
So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ dựa vào phân tích văn bản thuần túy (Long Bui, 2013) hoặc phân tích cấu trúc thể chế chính trị (Russell Heng, 2002), luận án tạo ra bước đột phá bằng cách tam giác hóa ba nguồn dữ liệu: tư liệu lưu trữ báo chí 15 năm (1990–2005), phân tích văn bản giải mã 4 chương trình đại diện, và phỏng vấn sâu 12 nhà sản xuất/đạo diễn quyền lực trực tiếp định hình các chương trình đó tại VTV.
3. Phát hiện bất ngờ và mang tính nghịch lý nhất trong dữ liệu là gì?
Phát hiện nghịch lý nhất nằm ở chương trình thực tế Như Chưa Hề Có Cuộc Chia Ly: Một chương trình nhân văn giúp hàn gắn các bi kịch chiến tranh và ly tán lại vô tình thực hiện việc phi chính trị hóa và tư nhân hóa chấn thương lịch sử. Bằng cách quy giản nỗi đau chiến tranh về quy mô cảm xúc gia đình và giải quyết bằng tình yêu thương cá nhân, chương trình đã khỏa lấp và làm lu mờ các câu hỏi về trách nhiệm chính trị và sự bất bình đẳng xã hội mang tính hệ thống.
NGHỊCH LÝ CỦA "CÔNG NGHỆ CẢM XÚC"
┌─────────────────────────────────────────┐ ┌─────────────────────────────────────────┐
│ KẾT QUẢ BỀ MẶT │ │ HIỆU ỨNG THỰC CHẤT │
├─────────────────────────────────────────┤ ├─────────────────────────────────────────┤
│ • Lên tiếng cho nỗi đau dân thường │ ──► │ • Thu hẹp bi kịch thành việc gia đình │
│ • Chữa lành chấn thương quá khứ │ │ • Giải tỏa trách nhiệm cấu trúc │
│ • Biểu dương tình người và hòa giải │ │ • Giữ nguyên vẹn hiện trạng quyền lực │
└─────────────────────────────────────────┘ └─────────────────────────────────────────┘
4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không?
Có. Luận án mô tả chi tiết quy trình chọn mẫu ba tầng (thể loại phim truyền hình, talk show, reality show), hệ thống câu hỏi phỏng vấn bán cấu trúc dành cho giới sản xuất, danh mục mã hóa các đầu báo lưu trữ và khung phân tích các "lưới khả tri" văn bản. Quy trình này có thể áp dụng nguyên vẹn để khảo sát các chương trình truyền hình tại các quốc gia như Trung Quốc hoặc Cuba.
5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?
Chương trình nghiên cứu dài hạn tập trung vào 3 trục:
- Giải mã sự tương tác giữa truyền hình truyền thống và không gian mạng xã hội (YouTube, TikTok) trong việc phân mảnh căn tính dân tộc.
- Khảo sát nhân học tiếp nhận khán giả đa thế hệ (thế hệ chiến tranh vs. thế hệ Gen Z).
- Đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do và làn sóng dịch vụ truyền dữ liệu trực tuyến xuyên biên giới (Netflix, Disney+) đối với quyền tự chủ văn hóa quốc gia.
Kết luận
Luận án của tác giả Giang Thu Nguyen là một công trình học thuật xuất sắc với 5 đóng góp nền tảng:
- Giải cấu trúc thành công "mô hình cấm đoán": Chứng minh truyền thông Việt Nam hậu Đổi Mới không chỉ có câu chuyện kiểm duyệt mà là một không gian sản sinh quyền lực phong phú và đa chiều.
- Xác lập khái niệm Thiết chế Ký ức (Memory Dispositif): Chỉ rõ cách truyền hình tái tạo các lớp hoài niệm quá khứ linh hoạt để phục vụ cho việc ổn định tâm lý xã hội trong hiện tại.
- Phát hiện bước chuyển đạo đức tân tự do: Minh chứng talk show truyền hình đã biến sự giàu có cá nhân thành thước đo lòng yêu nước hiện đại.
- Lý giải công nghệ cảm xúc sinh chính trị: Phân tích sắc bén cơ chế hòa giải dân tộc dựa trên cảm xúc nội tạng trong truyền hình thực tế.
- Đóng góp vào lý luận Quản trị tính toàn cầu: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm sinh động về sự cộng sinh giữa quyền lực chủ quyền và quản trị tính trong các nhà nước xã hội chủ nghĩa chuyển đổi.
Công trình khẳng định rằng: Ý niệm quốc gia tại Việt Nam không hề suy giảm dưới tác động của thị trường hóa và toàn cầu hóa, mà trái lại, đang được liên tục tái tạo, cá nhân hóa và bám rễ vững chắc vào từng thớ vải của đời sống thường nhật thông qua lăng kính vạn hoa của màn ảnh truyền hình.
Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộReproducing Vietnam: Television and National Imagination in the Post-Reform Era Giang Thu Nguyen BA Vietnam National University, MA Vietnam National University A thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy at The University of Queensland in 2016 School of Communication and Arts Abstract This thesis investigates the relationship between television and the national imagination in Vietnam after the 1986 Reform. Being a distinctive cultural product of the post-Reform era, television serves as an enabling site to understand how nationalist practices in Vietnam, once heavily constrained by warfare and socialist politics, have evolved and changed in the new era of peace, marketization and globalisation. I draw on the Foucauldian framework of governmentality to analyse television as a diverse set of technologies of power, with discourses, genres and practices that significantly involve and alter the governing of national subjects. Here the Vietnamese nation is understood not as a homogenous entity, but rather as plural and changing forms of cultural government enabled by the articulations of multiple realities, each centred on the regulating role of television.
The key concerns of this thesis are thus the multiplicity, rupture and the limits of nationalist practices in Vietnam as affected by the recent development of television. Using a combination of archival research, textual analysis and semi-structured interviews, I examine the various contexts, texts and actors of post-Reform television to delineate different patterns of national formation. I trace the historical trajectory of Vietnamese television from being a rare cultural activity before the Reform to becoming an important part of everyday post-Reform practice. In the context of this historical background, I investigate three major case studies of how selected Vietnamese television programs have intervened in the process of national formation.
The first compares two popular television dramas, Hanoian (“Người Hà Nội”) and The City Stories (“Chuyện Phố Phường”), to demonstrate how post-Reform television dramas enable different ways of remembering the national past, leading to the pluralisation of a sense of national belonging, with each version established within a distinctive setting of collective memory. The second case study examines Contemporaries (“Người Đương Thời”), one of the most famous talk shows on Vietnamese television. The direct connection made between personal success and national pride in this talk show demonstrates how the driving force of nationalism in post-Reform Vietnam is no longer a political duty, as seen in the previous socialist era, but rather a market impulse whereby each individual is treated as an active entrepreneur in changing a poor country. The last case study turns to the generation of national belonging by affect through the examination of As if We Never Parted (“Như Chưa Hề Có Cuộc Chia Ly”), a prominent Vietnamese reality show that reunites missing people.
This show permits the voicing of ordinary people’s traumatic experience, and in so doing offers the prospect of healing and reconciliation. But because national traumas are reduced to a matter of affective experience, the healing effect enabled by this reality show is mainly achieved on the scale of intimate feeling, leaving the question of systemic inequality unanswered. ii The case studies demonstrate how the nation continues to be an important point of public reference, reflecting the rich legacy of nationalist movements in the recent history of Vietnam, particularly pre-Reform socialism. At the same time, the post-Reform concept of the nation has departed from the previous model of socialist ideology—a model that was imprinted by warfare, collectivism and state monopoly.
Nationalist discourses are increasingly being shaped by personalising and marketising forces. The nation persists in the new era of marketisation and globalisation, but only at the cost of the destabilisation of the old socialist hierarchy. Such destabilisation allows the local, the national and the global to be integrated in a much more flexible and contingent manner, in which Vietnamese television operates as both an important component and a productive organiser. This thesis contributes to the field of cultural studies by investigating the work of television as framed by the rare combination of late-socialist politics and neoliberal globalisation.
I also provide a historical analysis of the impressive development of Vietnamese television after the Reform, something that has been surprisingly absent in the field of Vietnamese studies. Theoretically, I adapt Michel Foucault’s insights about power to understand nationalism, a topic rarely touched by Foucault or his followers. My empirical engagement with Vietnamese television also allows me to reveal some mismatch between Foucault’s perspective of power and the specific reality of late- socialist nationalism. While Foucault emphasises the divergence between governmentality and sovereignty, this thesis demonstrates how these two modalities of power are often complicit with each other, and how sovereignty retains a greater significance than Foucault often acknowledges.
iii Declaration by author This thesis is composed of my original work, and contains no material previously published or written by another person, except where due reference has been made in the text. I have clearly stated the contribution by others to jointly authored works that I have included in my thesis. I have clearly stated the contribution of others to my thesis as a whole, including statistical assistance, survey design, data analysis, significant technical procedures, professional editorial advice and any other original research work used or reported in my thesis. The content of my thesis is the result of work I have carried out since the commencement of my research higher degree candidature and does not include a substantial part of work that has been submitted to qualify for the award of any other degree or diploma in any university or other tertiary institution.
I have clearly stated which parts of my thesis, if any, have been submitted to qualify for another award. I acknowledge that an electronic copy of my thesis must be lodged with the University Library and, subject to the policy and procedures of The University of Queensland, the thesis be made available for research and study in accordance with the Copyright Act 1968 unless a period of embargo has been approved by the Dean of the Graduate School. I acknowledge that copyright of all material contained in my thesis resides with the copyright holder(s) of that material. Where appropriate, I have obtained copyright permission from the copyright holder to reproduce material in this thesis.
iv Publications during candidature Nguyen-Thu, Giang. “Nostalgia for the New Oldness: Vietnamese Television Dramas and National Belonging.” Media International Australia 153 (2014): 64–72. Nguyen-Thu, Giang “Personal Wealth, National Pride: Vietnamese Television and Commercial Nationalism.” Commercial Nationalism: Selling the Nation and Nationalizing the Sell. Zala Volcic and Mark Andrejevic.
New York: Palgrave Macmillan, 2015. Publications included in this thesis No publications included. Contributions by others to the thesis No contributions by others. Statement of parts of the thesis submitted to qualify for the award of another degree None.
v Acknowledgements I wish to express my deep gratitude to my principal advisor, Maureen Burns, for her inspiring guidance. Without her astute comments, which were always delivered with warm and sincere encouragement, this thesis would not have been completed. Being an international student who uses English as a second language, I appreciate the way Maureen patiently guided me through my academic writing, which I know was extremely time-consuming. Maureen left the best impression of the Australian academy in my mind.
My acknowledgement is also due to my associate advisor, David Carter, for his thoughtful comments in the development and completion of this thesis. Each meeting with David was always full of useful instruction and stimulating discussion. Catherine Lawrence has been the most wonderful friend I could ever wish for in a foreign land. I thank her for being my patient and critical test audience in almost all of my oral presentations.
I appreciate her spending time with me over a cup of coffee talking about our families, our studies and our dreams. I thank her for her careful reading of many of my drafts and her charming gifts for my little daughter each time we met. Cathi’s unfailing encouragement throughout my PhD candidature made me feel a very lucky person. My thanks is also to Nguyễn Như Huy, a friend in Vietnam who encourged me to embark on this PhD journey.
Only through our endless discussion about Vietnamese society could I formulate the very first ideas about my project. Huy reminded me that the task of an academic person is to raise a local voice in ways that can build a bridge between Vietnam and the world. I thank Gay Hawkins for inviting me to many enlightening events organised by the Centre for Critical Cultural Studies at the University of Queensland. I appriciate her suggestions for useful readings and her instruction on many of my theoretical concerns.
I thank Zala Volcic for discussing various aspects of nationalism with me and for her invitation to contribute to a book edited by her and Mark Andrejevic. My sincere thanks are due to the interviewees who participated in this study: Nguyễn Danh Dũng, Đỗ Thanh Hải, Đỗ Minh Hoàng, Nguyễn Khải Hưng, Bùi Thị Lan Hương, Tạ Bích Loan, Trần Ngọc Minh, Phạm Thanh Phong, Tạ Minh Phương, Bùi Thu Thủy, Nguyễn Phạm Thu Uyên. All of my interviewees are busy television producers, so I truly appriciate their participation. I thank Bùi Thu Thủy, Nguyễn Thu Yến, Tạ Bích Loan, Bùi Thị Lan Hương for their efforts to help me connect with many producer interviewees, and for their help that allowed me to access the archive of Vietnam Television.
This study is fully funded by the Australia Awards Scholarship. I thank the Australian Government for its generousity and support throughout my PhD. In addition to receiving an Australian Awards vi Scholarship, I also acknowledge the receipt of the 2015 Dr John McCulloch Memorial Prize as part of the annual Work-in-Progress (WiP) Conference organised by the School of Communication and Arts at the University of Queensland. I thank the Shephard family for their wonderful hospitality and love.
All my love and gratitude is to Tuấn, my husband, who quit his job in Vietnam to stay for four years in Australia to support my study. His care, calmness and maturity provided me with homely security that reduced so much stress during the PhD journey. I also thank my daughter Hà, who patiently waited for me every day to finish my work before I turned to her for reading and chatting. I thank Khôi, my newborn son, for bringing so much joy and hope in the last year of my candidature.
I thank my father and my mother-in-law for their love from Vietnam. I dedicate this thesis to my mother, who passed away in the first month of my PhD journey. Her unconditional support for my study and my dream stays with me forever. July 2016 vii Keywords Vietnamese television, Vietnamese nationalism, Vietnamese Reform, Doi Moi, Foucault, governmentality, subjectivity.
Australian and New Zealand Standard Research Classifications (ANZSRC) ANZSRC code: 200299, Cultural Studies not elsewhere classified, 80% ANZSRC code: 190204, Film and Television, 20% Fields of Research (FoR) Classification FoR code: 2002, Cultural Studies, 80% FoR code: 1902, Film, Television and Digital Media, 20% viii Contents Abstract. ii Declaration by author. vi A Note on Diacritics and Names. xi List of Vietnamese Television Programs Mentioned in the Thesis.
xiv Introduction: Nation, Television, Governmentality. 1 The Case Studies: Text and Context. 3 Everyday Nationhood: Beyond the Politicised Image of Vietnamese Nationalism. 5 Television and the Nation: Questioning the Prohibition Model.
10 Putting Things Together: From Discourse to Governmentality. 14 National Formation as Cultural Government. 22 Chapter 1 Television Dramas and the Return of Normalcy. 26 Pre-Reform Television: A History of Disruption and Scarcity.
26 The Rich Also Cry and the Return of Normalcy. 30 Television Dramas as Tactical Resistance. 34 Television Dramas, Everyday Life and the Dispersal of Power. 42 Television Dramas: Technology of Domination and Technology of the Self.
45 Chapter 2 Nostalgia for the New Oldness. 50 Early Vietnamese Television Dramas and the Charm of Nostalgia.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Giang Thu Nguyen (2016). Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới [Luận án tiến sĩ, The University of Queensland]. LuanAn.net. https://luanan.net/nghien-cuu-van-hoa/van-hoa-hoc/truyen-hinh-tuong-tuong-quoc-gia-viet-nam-hau-doi-moi
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" nghiên cứu về vấn đề gì?
Khám phá vai trò truyền hình Việt Nam trong việc xây dựng và tái hiện trí tưởng tượng quốc gia thời kỳ sau Đổi mới. Phân tích tác động văn hóa.
Luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại The University of Queensland. Năm bảo vệ: 2016.
Luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" thuộc chuyên ngành Communication and Arts. Danh mục: Văn Hóa Học.
Luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" có bao nhiêu trang?
Luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" có 188 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Truyền hình, Tưởng tượng Quốc gia Việt Nam sau Đổi mới" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.