Luận án tiến sĩ chính sách bảo tồn di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ Đường Lâm - Đặng Thành Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐẶNG THÀNH NAM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT LÀNG CỔ Ở ĐƯỜNG LÂM HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG HÀ NỘI - 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐẶNG THÀNH NAM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT LÀNG CỔ Ở ĐƯỜNG LÂM HIỆN NAY Ngành: Chính sách công Mã số: 834 04 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. CAO THU HẰNG HÀ NỘI - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, kiến thức khoa học, khảo sát tình hình thực tiễn với sự hướng dẫn của PGS. Cao Thu Hằng. Các số liệu, tư liệu được dựa trên nguồn tài liệu tham khảo có độ tin cậy, có xuất xứ rõ ràng, đã nêu rõ nguồn gốc trích dẫn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Đặng Thành Nam luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT LÀNG CỔ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài .2 Nội dung cơ bản của việc thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Viêt Nam hiện nay. Sự cần thiết phải thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Việt Nam hiện nay. Nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến thực hiện hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Việt Nam hiện nay.

26 Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT LÀNG CỔ Ở ĐƯỜNG LÂM HIỆN NAY.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm hiện nay. Thành tựu trong việc thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm hiện nay và nguyên nhân của chúng. Những hạn chế trong việc thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trục nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm hiện nay. 53 Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT LÀNG CỔ Ở ĐƯỜNG LÂM HIỆN NAY.

Hoàn thiện hệ thống chính sách và cơ sở pháp lý. Hoàn thiện công tác chỉ đạo, điều hành, phân công phối hợp. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, truyền thông, phổ biến, giáo dục nhằm nâng cao nhận thứccủa các bên liên quan. Phát triển nguồn nhân lực.

Đa dạng hoá các nguồn lực cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm hiện nay. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế. Một số giải pháp cụ thể khác. 78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

80 luan an DANH MỤC NHỮNG TỪ NGỮ VIẾT TẮT 1 HĐND Hội đồng nhân dân 2 UBND Ủy ban nhân dân United Nations Educational Scientific and CulturalOrganization 3 UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệpquốc) luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Di sản văn hóa Việt Nam là sự kết tinh của lao động sáng tạo, trí tuệ, tình cảm, truyền thống, tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, được hun đúc qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Nó cũng là biểu tượng của sự trường tồn, đồng thời là cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Kho tàng di sản văn hóa đồ sộ đó không chỉ góp phần tạo nên nền văn hóa Việt Nam phong phú và đa dạng mà còn đem lại những giá trị cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Nhận thức rõ giá trị cũng như vai trò của di sản văn hoá, sau khi nước nhà giành được độc lập, dù còn bộn bề công việc cần giải quyết, nhưng với tầm nhìn của một vĩ nhân-danh nhân văn hóa kiệt xuất, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 65/SL về bảo tồn cổ tích trong toàn cõi Việt Nam [13]. Sắc lệnh xác định việc bảo tồn di sản văn hoá là việc rất cần cho công cuộc kiến thiết nước nhà. Để đáp ứng được yêu cầu của việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hoá, các chính sách về lĩnh vực trên từng bước được ban hành và đưa vào thực tiễn như: Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) năm 1998 cũng đã đề ra nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể [3]. Năm 2005, Thủ tướng Chính phủ Quyết định lấy ngày 23-11 hàng năm là Ngày Di sản văn hóa Việt Nam [45], nhằm phát huy truyền thống và ý thức trách nhiệm trên lĩnh vực di sản văn hóa.

Năm 2001, Luật Di sản văn hóa ra đời và được sửa đổi, bổ sung năm 2009 [39], điều chỉnh cả di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể. Trong những năm qua, các di sản văn hóa được nhận diện giá trị, bảo tồn và phát huy, góp phần quan trọng vào việc giáo dục lịch sử, vun đắp truyền thống tốt đẹp của dân tộc; góp phần xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia ra thế giới thông qua các hoạt động du lịch, giao lưu văn hóa, hợp tác phát triển kinh tế - xã hội,. Di sản văn hóa ở Việt Nam đã và đang ngày càng rõ hơn vai trò quan trọng trong việc giáo dục con người phát triển toàn diện, hình thành nên nguồn nhân lực góp phần vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. 1 luan an Cùng với các di sản khác của đất nước, di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm với những giá trị vô cùng to lớn và đã được Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia ngày 28/11/2005 [10].

Nhận thức được tầm quan trọng cả về lý luận và thực tiễn của di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm, trong những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền Thị xã Sơn Tây đã tích cực đề xuất, tham mưu cho các cơ quan cấp trên ban hành các chính sách hỗ trợ việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích, việc tập trung chỉ đạo thực hiện các chính sách của cấp trên; đồng thời ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp, kịp thời; vì vậy công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm đã thu được những kết quả đáng khích lệ, có những thay đổi rõ nét như: các hoạt động đang dần đi vào nền nếp; ý thức trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân được nâng cao; bước đầu các di tích xuống cấp đã được bảo tồn, cảnh quan môi trường được cải thiện, thu hút ngày càng nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu; được các nhà khoa học quốc tế đánh giá cao. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm còn không ít các hạn chế, như vẫn còn di tích xuống cấp chưa được đầu tư, cảnh quan môi trường còn nhiều khu vực chưa phù hợp; sản phẩm du lịch c n ngh o nàn, những tour, tuyến chưa thực sự đặc sắc có sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với du hách, , như Thông báo kết luận của Ban Thường vụ Thị uỷ Sơn Tây tại kỳ họp lần thứ 71 có nêu “Nghiên cứu đề xuất chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia và hoạt động du lịch, dịch vụ còn hạn chế”, “một số dự án dân sinh, việc tu bổ tôn tạo các di tích triển khai chậm, ”[43] Để việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm đúng hướng, hiệu quả, xứng tầm với giá trị, tiềm năng vốn có của mình và đặc biệt thể hiện được vai trò là một trong những tài nguyên có giá trị cao, để phát triển kinh tế địa phương cũng như trong cả nước thì làm rõ việc 2 luan an thực trạng thực hiện và trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp thực hiện có hiệu quả chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuậtlàng cổ ở Đường Lâm là rất quan trọng. Xuất phát từ những lý do trên, việc nghiên cứu “Thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ ở Đường Lâm hiện nay”là có giá trị lý luận và thực tiễn cần thiết ở nước ta hiện nay. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Thứ nhất, những công trình nghiên cứu về bảo tồn và phát huy di sản nói chung: Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch – Tổng cục du lịch phối hợp cùng Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) xuất bản công trình “Cẩm nang thực tiễn phát triển du lịch nông thôn Việt Nam”[72].

Công trình đề cập đến việc nhận thức về du lịch nông thôn hiện nay; đã đưa ra phương pháp và quy trình phát triển du lịch nông thôn ở Việt Nam, thông qua việc phân tích, giới thiệu một số mô hình thực tế phát triển du lịch nông thôn hiện nay như: tại làng Đường Lâm, thành phố Hà Nội; Làng Bồ Dương, xã Hồng Phong, tỉnh Hải Dương; Làng Phước Tích, tỉnh Thừa Thiên Huế; Du lịch dựa vào cộng đồng Cơ Tu, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam;vai trò và sự liên kết của các cơ quan hữu quan và đề xuất thêm một số phương pháp phát triển du lịch nông thôn có liên quan.Những nội dung trình bày trong công trình là những gợi mở quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di dích lịch sử - văn hóa nói chung, ở làng cổ Đường Lâm nói riêng. Kỷ yếu hội thảo do UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Trung ương Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức ngày 19/9/2018 tại Hà Nội.