Sự biến đổi bản sắc văn hóa dân tộc tỉnh Thái Nguyên trong bối cảnh toàn cầu hóa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ QUỐC TUẤN SỰ BIẾN ĐỔI CỦA BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC Ở TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NỘI DUNG BÀI LUẬ Hà Nội - 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ QUỐC TUẤN SỰ BIẾN ĐỔI CỦA BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC Ở TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS Mã số: 62 22 03 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG: NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN ANH TUẤN PGS. ĐẶNG THỊ LAN Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đặng Thị Lan. Các số liệu, tài liệu trong luận án trung thực, đảm bảo tính khách quan.

Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc rõ ràng. Kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố ở công trình nghiên cứu khoa học nào. Hà Nội, ngày…. năm 2022 NGƯỜI CAM ĐOAN Lê Quốc Tuấn MỤC LỤC Lời cam đoan Mục lục .1 Danh mục chữ viết tắt.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nhóm công trình nghiên cứu về bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Nhóm công trình nghiên cứu về sự biến đổi của bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa. Nhóm công trình nghiên cứu về bản sắc văn hóa dân tộc tỉnh Thái Nguyên, những biến đổi của nó trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Đánh giá khái quát các công trình nghiên cứu và những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu làm rõ. BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN. Văn hóa và bản sắc văn hóa. Khái niệm văn hóa và bản sắc văn hóa dân tộc……………………………….

Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Toàn cầu hóa và tác động của nó đến bản sắc văn hóa dân tộc. Khái niệm, bản chất và đặc điểm của toàn cầu hóa. Tác động của toàn cầu hóa đối với bản sắc văn hóa dân tộc.

Bản sắc văn hóa dân tộc tỉnh Thái Nguyên và sự biến đổi của nó trong bối cảnh toàn cầu hóa. Điều kiện, cơ sở tồn tại, biến đổi của BSVHDT tỉnh Thái Nguyên. Bản sắc văn hóa dân tộc tỉnh Thái Nguyên. Nội dung biến đổi của bản sắc văn hóa dân tộc ở tỉnh Thái Nguyên trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Các nhân tố tác động đến biến đổi bản sắc văn hóa dân tộc ở tỉnh Thái Nguyên trong bối cảnh toàn cầu hóa. SỰ BIẾN ĐỔI CỦA BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Những biến đổi tích cực của bản sắc văn hóa dân tộc ở Thái Nguyên trong bối cảnh toàn cầu hóa. Biến đổi theo xu hướng tiếp thu các yếu tố văn hóa mới, hiện đại.

Biến đổi theo xu hướng phủ định các yếu tố văn hóa lạc hậu, lỗi thời. Biến đổi theo xu hướng bảo tồn, phục hồi các giá trị văn hóa truyền thống đã bị mai một. Những biến đổi tiêu cực của bản sắc văn hóa dân tộc ở Thái Nguyên trong bối cảnh toàn cầu hóa. Biến đổi theo xu hướng suy giảm các yếu tố văn hóa truyền thống.

Biến đổi theo xu hướng “Kinh hóa” trong các yếu tố văn hóa. Biến đổi theo xu hướng “thương mại hóa” tiêu cực trong các yếu tố văn hóa…………………………………………………………………………………………138 3. Nguyên nhân của sự biến đổi tích cực, tiêu cực và vấn đề đặt ra. Những vấn đề đặt ra.

QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC CỦA BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY. Một số quan điểm. Phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế biến đổi tiêu cực của BSVHDT phải trên cơ sở chủ động nắm bắt xu hướng vận động, biến đổi của VH. Nhận thức tính tất yếu của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế biến đổi tiêu cực của BSVHDT trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay phải trên cơ sở đảm bảo thực hiện tốt mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế với bảo tồn, giữ gìn và phát huy BSVHDT. Các giải pháp cơ bản. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước và của các cấp, các ngành tỉnh Thái Nguyên trên lĩnh vực văn hóa. Tập trung thực hiện có hiệu quả các chính sách dân tộc, thực hiện xóa đói giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Nâng cao nhận thức cho đồng bào các dân tộc tỉnh Thái Nguyên với tư cách là chủ thể của quá trình bảo tồn, phát huy BSVHDT. Kết hợp giữa việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của tỉnh Thái Nguyên với tiếp thu các giá trị văn hóa hiện đại. Đẩy mạnh công tác sưu tầm, kiểm kê, phục dựng lại các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của đồng bào các dân tộc tỉnh Thái Nguyên hiện nay. Ngăn chặn, khắc phục và chống mọi biểu hiện thương mại hóa văn hóa theo hướng tiêu cực trong bản sắc văn hóa dân tộc tỉnh Thái Nguyên hiện nay.182 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .185 TÀI LIỆU THAM KHẢO.196 3 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ TIẾNG VIỆT 1 BSVH Bản sắc văn hóa 2 BSVHDT Bản sắc văn hóa dân tộc 3 CNXH Chủ nghĩa xã hội 4 NXB Nhà xuất bản 5 TCH Toàn cầu hóa 6 VH Văn hóa 4 MỞ ĐẦU 1.

Lý do lựa chọn đề tài Bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị vật chất, tinh thần tinh túy, cô đọng và bền vững nhất, là sắc thái cội nguồn, riêng biệt của mỗi dân tộc làm cho dân tộc này không thể hòa lẫn với dân tộc khác. Nó chính là nội dung, bản chất của một nền VH, là những nét đặc sắc riêng có của mỗi một dân tộc được hình thành trong một quá trình lịch sử lâu dài. BSVHDT được tôi luyện, đúc kết qua các thế hệ nối tiếp nhau trong lịch sử làm nên sức sống trường tồn của một dân tộc. Hiện nay, TCH đang tác động mạnh mẽ đến tất cả các quốc gia, dân tộc trên thế giới trong mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực VH.

Sự tác động này, một mặt làm biến đổi những giá trị VH truyền thống theo xu hướng tích cực, nhưng mặt khác cũng hàm chứa những yếu tố tiêu cực đối với VH của mỗi dân tộc. Đối với Việt Nam, xu hướng TCH đang tác động làm biến đổi BSVH truyền thống của dân tộc. Bên cạnh việc góp phần làm giàu thêm BSVH truyền thống của dân tộc, nó tạo ra cho nền VH của chúng ta nhiều cơ hội để tiếp thu, học hỏi những sự tiến bộ tích cực của các nền VH khác trên thế giới; bổ sung, hoàn chỉnh và làm cho VH càng ngày càng phù hợp với sự phát triển chung của thời đại. TCH cũng đang tác động sâu rộng và thậm chí còn có sự cản trở, sự mai một, sự pha trộn, lai căng và có nguy cơ bị mất đi những BSVH truyền thống của dân tộc.

Trong bối cảnh đó, nghiên cứu những biến đổi của BSVHDT trước những tác động của TCH là vấn đề rất quan trọng, giúp chúng ta đánh giá được những tác động của TCH đến biến đổi BSVH dân tộc, phát huy những biến đổi tích cực nhưng đồng thời cũng hạn chế những biến đổi tiêu cực trong quá trình phát triển hiện nay và có những giải pháp toàn diện cho việc xây dựng và phát triển BSVHDT. Đây không chỉ là điều kiện để phát triển lành mạnh con người và xã hội mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững và tiến bộ của đất nước. Thái Nguyên là một tỉnh miền núi trung du, nằm trong vùng trung du và miền núi Bắc Bộ. Đây được coi là trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi Đông bắc nói chung, là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã hội 5 giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Cùng với cả nước, Thái Nguyên tham gia vào quá trình TCH, hội nhập quốc tế từ rất sớm. Ngay từ năm 1960, Thái Nguyên đã có quá trình phát triển công nghiệp hóa khi miền Bắc bắt tay vào xây dựng CNXH. Quá trình hội nhập quốc tế của địa phương này cũng diễn ra nhanh và ổn định, điều đó được thể hiện rất rõ qua sự đầu tư của một số các nhà đầu tư nước ngoài như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc với các tập đoàn lớn như Samsung, Shinwon… Là cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô, Thái Nguyên có vị trí chiến lược quan trọng trong quá trình phát triển tổng thể của Hà Nội, đồng thời, đây cũng là điều kiện thuận lợi về hệ thống cơ sở vật chất trong quá trình phát triển. Thêm nữa, Thái Nguyên là nơi có nhiều trường Đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp thu hút đông đảo người từ các địa phương lân cận đến học tập và lao động tại các cơ quan, nhà máy, xí nghiệp trong nhiều thập niên qua.

Nơi đây sự hỗn dung về VH giữa các địa phương đã, đang diễn ra một cách sâu sắc từ trước đổi mới cho đến nay. Ở đó, nó vừa thể hiện nét VH bản địa, vừa xuất hiện sự pha trộn, vừa mang yếu tố truyền thống, vừa có biểu hiện của yếu tố hiện đại… Do đó, Thái Nguyên được coi là điển hình của sự hội nhập, giao lưu, phát triển của khu vực trung du và miền núi phía Bắc trong thời kỳ đổi mới. Trên địa bàn tỉnh Thái nguyên có 46 dân tộc trên tổng số 54 dân tộc tại Việt Nam sinh sống, trong đó có 8 dân tộc đông dân nhất là Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, Sán Chay, Dao, H’Mông, Hoa. Đồng bào các dân tộc tỉnh Thái Nguyên có đặc điểm cùng cư trú xen kẽ giữa đồng bào miền xuôi với đồng bào miền núi, giữa đồng bào dân tộc Kinh với đồng bào các dân tộc thiểu số tạo thành một cộng đồng đoàn kết, thống nhất, đan xen, hoà quyện trong cộng đồng các dân tộc tỉnh Thái nguyên.