Luận án Tiến sĩ Nghệ thuật: Phạm Như Linh khám phá nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------***---------- Phạm Như Linh NGHỆ THUẬT TẠO HÌNH ĐỒ CHƠI GỖ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------***---------- Phạm Như Linh NGHỆ THUẬT TẠO HÌNH ĐỒ CHƠI GỖ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT Chuyên ngành: Lí luận và lịch sử mỹ thuật Mã số: 9210101 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Huỳnh Quốc Thắng PGS. Hoàng Minh Phúc TP.

HỒ CHÍ MINH - 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Luận án tiến sĩ đề tài Nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ tại Việt Nam là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Các trích dẫn, số liệu, hình ảnh minh họa, ý kiến và nhận định khoa học của những tác giả khác nêu trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng. Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. HCM, ngày 25 tháng 4 năm 2022 Tác giả luận án Phạm Như Linh TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. iii MỞ ĐẦU. 01 NỘI DUNG Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGHỆ THUẬT TẠO HÌNH ĐỒ CHƠI GỖ. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Cơ sở lí luận của đề tài. Khái lược lịch sử đồ chơi gỗ. 42 Chương 2: SỰ BIỂU ĐẠT NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT TRONG TẠO HÌNH ĐỒ CHƠI GỖ TẠI VIỆT NAM. Sự biểu đạt về hình thức tạo hình.

Sự biểu đạt về nội dung. Thành tựu và hạn chế trong nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ tại Việt Nam. 92 Chương 3: ĐẶC ĐIỂM, GIÁ TRỊ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA NGHỆ THUẬT TẠO HÌNH ĐỒ CHƠI GỖ TẠI VIỆT NAM. Đặc điểm nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ ở Việt Nam.

Giá trị của nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ ở Việt Nam. Định hướng phát triển nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ Việt Nam. 127 DANH MỤC CÔNG TRÌNH TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ. 133 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

143 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. HN : Hà Nội 2. Nxb : Nhà xuất bản 3. NCS : Nghiên cứu sinh 4.

PGS : Phó Giáo sư 5.HCM : Thành phố Hồ Chí Minh 6. TCN : Trước công nguyên TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com 1 MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Đồ chơi gỗ là những sản phẩm đồ chơi được chế tác từ vật liệu gỗ (vật liệu chủ yếu là gỗ và có kết hợp hỗ trợ từ một số vật liệu khác). Đồ chơi gỗ là sản phẩm có chức năng giải trí, phát triển thể chất, trí thông minh, cân bằng tâm lí và cả chức năng giáo dục, trong đó bao gồm giáo dục thẩm mỹ cho người chơi.

Đồ chơi gỗ có đặc tính an toàn, sử dụng bền lâu, thân thiện với môi trường, mang tính đặc trưng của sản phẩm được làm thủ công hoặc được sản xuất công nghiệp một cách tinh tế, trau chuốt. Bản thân đồ chơi gỗ, ngoài tính công năng, sự tiện dụng và phù hợp với người dùng thì yếu tố thẩm mỹ cũng đóng góp vai trò vô cùng quan trọng, bởi sự hấp dẫn thị giác làm tăng giá trị giải trí cho sản phẩm tạo sự hấp dẫn thị giác cũng như giúp người sử dụng được thuận tiện hơn trong cách chơi. Nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ là một trong những loại hình nghệ thuật ra đời sớm. Nó được biểu đạt qua các yếu tố như: điểm, đường nét, màu sắc, hình khối, không gian, chất liệu tạo nên các mối quan hệ tạo hình và tác động đến người chơi bằng cảm hứng thị giác và xúc giác.

Tại Việt Nam, lịch sử về đồ chơi gỗ đã có từ lâu đời và vẫn được tiếp tục phát triển đến nay. Đồ chơi gỗ đáp ứng được những yêu cầu sản xuất và nhu cầu của xã hội đương đại như: nguồn nguyên liệu luôn sẵn có từ thiên nhiên, phù hợp với xu hướng sáng tạo thiết kế sản phẩm xanh, sạch, hợp tự nhiên, an toàn và bền vững. Có thể nói, việc phát triển những dòng sản phẩm được làm từ những vật liệu tự nhiên như đồ chơi gỗ là một liệu pháp giúp cân bằng cho đời sống tinh thần của một xã hội công nghệ, khi mà mỗi cá nhân bị hút vào những trò chơi, đồ chơi công nghệ, xa rời không gian tự nhiên đang có khuynh hướng dần bị cô lập và chìm đắm bởi những không gian ảo. Đồ chơi gỗ giúp TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com 2 gắn kết mối quan hệ gần gũi, mật thiết giữa người với người, giữa người với thiên nhiên.

Và như vậy, bao hàm trong đồ chơi gỗ là giá trị thẩm mỹ từ vẻ đẹp hình thức đến công năng sử dụng, nó phản ánh quan điểm, bối cảnh và sự phát triển của nền kinh tế, khoa học kĩ thuật, văn hóa và xã hội của một cộng đồng. Giờ đây, khi công nghệ sản xuất phát triển vượt bậc, đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ ngày càng cao của người chơi, các loại đồ chơi nói chung và đồ chơi gỗ nói riêng ngày càng tinh xảo, phức tạp, kích thích sự phát triển về thể chất và năng lực tư duy của người chơi. Sản phẩm đồ chơi gỗ đang dần hoàn chỉnh về chất lượng, về công nghệ sản xuất, về giá trị ứng dụng cũng như hấp dẫn về hình thức, mẫu mã đi cùng giá thành hợp lí. Hiện nay ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực sáng tạo tạo hình đồ chơi gỗ vẫn đang là một khoảng trống lớn, nguồn tài liệu đề cập đến cơ sở lí luận của đồ chơi và nghệ thuật tạo hình, thiết kế đồ chơi gỗ còn rất hạn chế, có rất ít bản dịch tiếng Việt, tài liệu tiếng Việt chỉ rải rác ở một vài bài báo trên các trang thông tin truyền thông.

Đây là một vấn đề rất đáng lưu tâm, đặc biệt đối với NCS, vốn là một người làm chuyên môn về thiết kế và giảng viên làm việc trong lĩnh vực sáng tạo, giảng dạy thiết kế mỹ thuật và tạo dáng sản phẩm. Việc có ít công trình nghiên cứu đi trước vừa gây khó khăn vừa là thuận lợi cho NCS chọn lựa hướng nghiên cứu mới này. Điều này cho thấy được sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu cùng ý nghĩa thực tiễn của nội dung đề tài. Nhìn chung nghiên cứu đồ chơi gỗ dưới góc độ nghệ thuật thị giác sẽ góp phần nâng cao giá trị nghệ thuật của một loại hình sản phẩm gần gũi với hoạt động văn hóa của con người nói chung và người Việt Nam nói riêng.

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích tổng quát Nghiên cứu tính thẩm mĩ, yếu tố tạo hình trong chế tác đồ chơi gỗ, nhằm xác định đặc điểm, giá trị về tạo hình và tiêu chí để phát triển lĩnh vực nghệ thuật này tại Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể Tìm hiểu tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, cơ sở lí luận và thực tiễn về nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ.

Phân tích sự biểu đạt các yếu tố tạo hình của đồ chơi gỗ tại Việt Nam giai đoạn từ năm 1986 đến nay. Xác định/nhận diện đặc điểm, giá trị và một số tiêu chí, giải pháp phát triển nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ tại Việt Nam đương đại. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3. Đối tượng nghiên cứu Nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ, khảo sát nghiên cứu ở sự biểu đạt về hình thức (các yếu tố tạo hình đồ chơi gỗ như: hình, khối, màu, bố cục, chất liệu - kĩ thuật và công nghệ) và biểu đạt về nội dung (đồ chơi gỗ mang tính trí tuệ và tính giải trí).

Phạm vi không gian: Luận án nghiên cứu đồ chơi gỗ tại Việt Nam giai đoạn từ năm 1986 đến nay, được hiểu là toàn bộ đồ chơi gỗ xuất hiện tại Việt Nam bao gồm những đồ chơi gỗ truyền thống còn tồn tại đến nay, những đồ chơi gỗ được sản xuất và thiết kế tại Việt Nam (do các cơ sở sản xuất của người Việt và các nhà thiết kế Việt tạo ra), những đồ chơi gỗ được sản xuất tại Việt Nam theo mẫu mã nước ngoài, những đồ chơi gỗ của nước ngoài có mặt tại Việt Nam. Luận án giới hạn nghiên cứu ở hai loại đồ chơi gỗ (đồ chơi mang tính trí tuệ và tính giải trí) dành cho đối tượng người chơi từ 03-18 tuổi. TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail. Phạm vi thời gian: Đồ chơi gỗ trong đề tài này với tư cách một sản phẩm công nghiệp trực tiếp liên quan nền kinh tế thị trường.

Do vậy, nghiên cứu sự hình thành và phát triển đồ chơi gỗ nhất thiết cần theo tiến trình phát triển lịch sử của nó trong bối cảnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa của Việt Nam và các nước trên thế giới. Theo hướng trên, luận án tập trung nghiên cứu đồ chơi gỗ tại Việt Nam chủ yếu ở giai đoạn từ năm 1986 đến nay. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu 4. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Những yếu tố lịch sử, văn hóa, thẩm mỹ nào tác động đến sự hình thành, phát triển của nghệ thuật tạo hình đồ chơi gỗ nói chung và đồ chơi gỗ tại Việt Nam nói riêng ? Câu hỏi 2: Đồ chơi gỗ tại Việt Nam từ 1986 đến nay có những thành tựu và biểu hiện nghệ thuật tạo hình nào đáng chú ý? Câu hỏi 3: Đồ chơi gỗ Việt Nam có những giá trị, đặc điểm nghệ thuật tạo hình nào có thể lấy đó làm thế mạnh để phát triển tốt hơn trong giai đoạn tới? 4.

Giả thuyết nghiên cứu Giả thuyết 1: Lịch sử phát triển của đồ chơi gỗ đi cùng với sự giao lưu tiếp biến văn hóa nên đồ chơi gỗ ở Việt Nam có tính tương đồng về nhiều mặt so với đồ chơi gỗ trên thế giới. Nhưng ở mặt khác, một số đồ chơi gỗ truyền thống còn tồn tại đến nay vẫn mang dấu ấn văn hóa Việt, tuy số lượng ít nhưng vẫn đậm đà bản sắc. Hơn nữa, gỗ là vật liệu truyền thống từ tự nhiên, dễ dàng tạo hình khiến cho đồ chơi gỗ có tính thẩm mỹ nổi bật và luôn mang nét đặc thù, rất phù hợp với nhu cầu và xu hướng của đồ chơi gỗ trong hiện tại và tương lai.