Luận án về quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế

ĐẠI HỌC THIÊN PHÁP LUẬT QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ VÀ TOÀN CẦU HÓA Chuyên ngành : Luật Kinh tế Mã số : LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Trần Thị Thuý Lâm 2. Nguyễn Tiến Vinh 2024 ĐẠI HỌC THIÊN PHÁP LUẬT QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ VÀ TOÀN CẦU HÓA Chuyên ngành : Luật Kinh tế Mã số : LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Trần Thị Thuý Lâm 2.

Nguyễn Tiến Vinh 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào trước đó. Việc sử dụng kết quả, trích dẫn tài liệu tham khảo của người khác đảm bảo đúng quy định. Các nội dung trích dẫn và tham khảo, sách báo, thông tin được đăng tải trên các ấn phẩm, tạp chí và trang thông tin theo danh mục tài liệu tham khảo của luận văn. Lời cảm ơn Để hoàn thành được nghiên cứu này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ rất lớn.

Trần Thị Thuý Lâm PGS. Nguyễn Tiến Vinh, người đã luôn quan tâm, trách nhiệm và nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tác giả trong quá trình thực hiện nghiên cứu của mình. Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS. NGUYỄN NHƯ PHÁT.

Tác giả cũng xin cảm ơn các thầy, cô trong khoa luật quốc tế, Trường Đại học và ban lãnh đạo Tổng Công ty đã giúp đỡ, tạo mọi điều kiện cho tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu luận văn của mình. Xin trân trọng cảm ơn! DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. BLLĐ Bộ luật Lao động 2. GPLĐ Giấy phép lao động 3.

HĐLĐ Hợp đồng lao động 4. ICRMW Công ước quốc tế về bảo vệ quyền của người lao động di trú và các thành viên gia đình họ, 1990 (International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Worker and Memners of their families) 5. ILO Tổ chức Lao động quốc tế (International Labour Organization) 6. LĐTB-XH Lao động – Thương binh và Xã hội 7.

LĐNN Lao động nước ngoài 8. NLĐ Người lao động 9. NSDLĐ Người sử dụng lao động 10. QLLĐNN Quản lý lao động nước ngoài 11.

QHLĐ Quan hệ lao động MỤC LỤC MỞ ĐẨU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Mục tiêu nghiên cứu.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án. Phương pháp luận. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về khoa học của luận án.

Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận án. Về mặt lý luận. Về mặt thực tiễn. Kết cấu của luận án.

10 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Về tình hình nghiên cứu. Đánh giá tình hình nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. 40 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 44 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI VÀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ VÀ TOÀN CẦU HÓA.

Những vấn đề lý luận về lao động nước ngoài và quản lý lao động nước ngoài. Lao động nước ngoài. Hội nhập quốc tế, toàn cầu hóa và quản lý lao động nước ngoài. Những vấn đề lý luận về pháp luật quản lý lao động nước ngoài.

Khái niệm pháp luật quản lý lao động nước ngoài. Vai trò của pháp luật quản lý lao động nước ngoài. Đặc điểm của pháp luật quản lý lao động nước ngoài. Nguyên tắc điều chỉnh của pháp luật quản lý lao động nước ngoài.

Nội dung điều chỉnh của pháp luật về quản lý lao động nước ngoài. 78 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 100 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN. Thực trạng pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam hiện nay.

Chủ thể quản lý lao động nước ngoài. Nội dung quản lý lao động nước ngoài. Biện pháp quản lý lao động nước ngoài. Đánh giá chung.

Thực tiễn thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam hiện nay. Kết quả đạt được. Nguyên nhân của những hạn chế về thực tiễn thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam. 148 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

152 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT QUẢN LÝ LAO ĐỘNG NƯỚC NGOÀI LÀM VIỆC TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ VÀ TOÀN CẦU HÓA. Cơ sở kinh tế, xã hội và pháp lý cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Cơ sở kinh tế cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Cơ sở xã hội cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa.

Cơ sở pháp lý cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Giải pháp hoàn thiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật quản lý lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa.

168 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 176 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, đối với các nước có nền kinh tế chuyển đổi, có tốc độ phát triển nhanh như Việt Nam, bên cạnh việc phát triển thị trường hàng hóa, dịch vụ nói chung thì việc phát triển thị trường lao động cũng là một yếu tố đang được chú trọng. Theo Tổ chức Lao động quốc tế - ILO, “Thị trường lao động là thị trường trong đó có các dịch vụ lao động được mua và bán thông qua quá trình để xác định mức độ có việc làm của lao động, cũng như mức độ tiền công” [128, tr.

Nhận định của ILO đã khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của thị trường lao động. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ như hiện nay, vấn đề mở cửa thị trường lao động là xu thế tất yếu của mỗi quốc gia, đáp ứng nhu cầu việc làm của lao động di trú quốc tế và nhu cầu lao động cho phát triển trong nước. Dưới góc độ kinh tế, toàn cầu hoá là xu thế tất yếu của thời đại, không quốc gia nào có thể đứng ngoài sự tác động của nó. Toàn cầu hóa và quá trình mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng giữa các quốc gia đang tạo ra dòng di chuyển lao động quốc tế mạnh mẽ, phức tạp.

Di chuyển lao động quốc tế đã quốc tế hóa các quan hệ lao động (QHLĐ), việc làm tác động mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế - xã hội và là một chỉ số về mức độ mở cửa, hội nhập của đất nước. Những lợi ích mà lao động nước ngoài (LĐNN) mang đến cho quốc gia tiếp nhận lao động rất đa dạng, như đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp trong nước; góp phần nâng cao năng suất và chất lượng lao động xã hội; góp phần thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng nhanh. Nguồn LĐNN cũng giải quyết nhu cầu việc làm xuyên biên giới của nước xuất khẩu lao động; tạo nguồn kiều hối từ nước ngoài về trong nước… Bên cạnh những lợi ích cơ bản, LĐNN hay lao động di trú quốc tế đồng thời đặt ra những thách thức không nhỏ, đặc biệt cho các nước tiếp nhận lao động. Những thách 1 thức này có thể xuất phát ngay từ giai đoạn lựa chọn, xác định hình thức, điều kiện, mức độ mở cửa thị trường, tiếp nhận LĐNN.

Những thách thức này cũng phổ biến và phức tạp trong quá trình quản lý, điều chỉnh pháp luật đối LĐNN trong thị trường nội địa. Hiện Việt Nam đang trong quá trình tích cực đẩy mạnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế. Mở cửa thị trường lao động đã và đang là một nội dung quan trọng của tiến trình này. Bên cạnh hoạt động đưa người lao động (NLĐ) Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, hoạt động tiếp nhận LĐNN đến làm việc tại Việt Nam là mặt nội dung thứ hai của mở cửa thị trường lao động.

Về nguyên tắc, tất cả những lợi ích, thách thức nói chung của LĐNN cũng đặt ra đối với Việt Nam. Tuy nhiên, xuất phát từ chính sách, trình độ phát triển, đặc điểm, nhu cầu và khả năng kinh tế - xã hội cụ thể trong nước, quá trình tiếp nhận, quản lý lao động nước ngoài (QLLĐNN) có những lợi ích, thách thức đặc thù với Việt Nam. Dưới góc độ pháp lý, Công ước quốc tế các quyền kinh tế, xã hội và văn hoá, 1966 ghi nhận các quốc gia thành viên có trách nhiệm thực hiện các biện pháp để đảm bảo quyền được có cơ hội kiếm sống bằng công việc do công dân tự do lựa chọn (Điều 6). Như vậy, Nhà nước có trách nhiệm quản lý và phát triển thị trường lao động.

Từ phía Nhà nước, hoạt động QLLĐNN không chỉ bảo đảm các mục tiêu phát triển kinh tế, thúc đẩy phúc lợi và công bằng xã hội, bảo đảm trật tự, lợi ích công mà còn là trách nhiệm bảo đảm các quyền, lợi ích vật chất và tinh thần của người LĐNN và người sử dụng người LĐNN.