Luận án tiến sĩ về pháp luật quy hoạch sử dụng đất tại Thừa Thiên Huế - Nguyễn Đình Nhâm

ĐẠI HỌC THIÊN NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN ĐÌNH NHÂM PH¸P LUËT VÒ QUY HO¹CH Sö DôNG §ÊT QUA THùC TIÔN T¹I TØNH THõA THI£N HUÕ Chuyên ngành: LUẬT KINH TẾ Mã số: LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHẠM HỮU NGHỊ 2. NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.

Những kết quả khoa học của Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào. Tác giả Luận án i MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục sơ đồ MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Nhóm công trình nghiên cứu mang tính lý luận về quản lý, sử dụng đất, quy hoạch sử dụng đất.

Nhóm công trình nghiên cứu lý luận về pháp luật quản lý sử dụng đất, pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Nhóm tài liệu liên quan đến tình hình sử dụng đất, quy hoạch sử dụng đất của cả nƣớc, tình hình thực hiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại Thừa Thiên Huế. Những vấn đề cần kế thừa và nghiên cứu mới trong luận án. Những vấn đề chƣa đƣợc nghiên cứu.

Những vấn đề còn đang tranh luận. Những vấn đề luận án cần kế thừa và nghiên cứu mới. Cơ sở lý thuyết và phƣơng pháp nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và các giả thuyết để nghiên cứu đề tài.

Phƣơng pháp nghiên cứu.19 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.20 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT. Những vấn đề lý luận cơ bản về quy hoạch sử dụng đất. Khái niệm, đặc điểm quy hoạch sử dụng đất. Vị trí, vai trò của quy hoạch sử dụng đất.

Yêu cầu đặt ra đối với quy hoạch sử dụng đất. Sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật đối với quy hoạch sử dụng đất. Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc của pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Khái niệm, đặc điểm của pháp luật quy hoạch sử dụng đất.

Nguyên tắc điều chỉnh pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Điều chỉnh pháp luật đối với quy hoạch sử dụng đất. Các yếu tố chi phối pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Yếu tố chính trị.

Yếu tố kinh tế thị trƣờng. Yếu tố văn hóa - xã hội. Yếu tố lịch sử. Pháp luật quy hoạch sử dụng đất của một số quốc gia và gợi mở cho Việt Nam.

Pháp luật quy hoạch sử dụng đất của Trung Quốc. Pháp luật quy hoạch sử dụng đất của Hàn Quốc. Pháp luật quy hoạch sử dụng đất của Nhật Bản.63 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.68 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ GIAI ĐOẠN 2003 - 2013. Thực trạng pháp luật quy hoạch sử dụng đất.

Quy định của pháp luật về nguyên tắc, căn cứ, thời hạn, chi phí lập quy hoạch sử dụng đất. Quy định của pháp luật về trình tự, thẩm quyền xây dựng, tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất. Quy định của pháp luật về mối quan hệ giữa các cấp quy hoạch sử dụng đất. Đánh giá chung về thực trạng pháp luật quy hoạch sử dụng đất.

Thực tiễn thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất tại tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2003 đến 2013. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế ảnh hƣởng đến việc thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Yêu cầu đặt ra với việc thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất tại Thừa Thiên Huế. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại Thừa Thiên Huế (giai đoạn 2003 - 2013).98 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.122 Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT; GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ.

Định hƣớng hoàn thiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Huy động tốt nhất nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, định hƣớng thị trƣờng bất động sản phát triển lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất. Quy hoạch sử dụng đất định hƣớng chiến lƣợc cho công tác quản lý và sử dụng đất. Bảo vệ quỹ đất nông nghiệp, bảo vệ môi trƣờng để phát triển bền vững, bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc.

Tăng cƣờng kiểm tra, giám sát, dân chủ, công khai trong việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất. Giải pháp thống nhất, đồng bộ trong pháp luật về quy hoạch sử dụng đất. Hoàn thiện quy định về nguyên tắc lập quy hoạch.

Hoàn thiện quy định về phân cấp quy hoạch sử dụng đất. Hoàn thiện quy định về căn cứ lập quy hoạch sử dụng đất. Hoàn thiện quy định về nội dung, phƣơng pháp quy hoạch sử dụng đất. Hoàn thiện quy định về kỳ quy hoạch sử dụng đất, chi phí thực hiện quy hoạch sử dụng đất.

Hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất. Giải pháp đảm bảo thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Giải pháp kinh tế - tài chính. Các giải pháp mang tính xã hội.

Các giải pháp đảm bảo thực hiện quy định về bảo vệ môi trƣờng trong quy hoạch sử dụng đất. Giải pháp khoa học - công nghệ. Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất nghĩa trang, nghĩa địa. Giải pháp bảo tồn di tích lịch sử trong thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất.

Nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của quy hoạch sử dụng đất và pháp luật quy hoạch sử dụng đất. Giải pháp về thể chế .144 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ANQP : An ninh quốc phòng TMMT : Tài nguyên và Môi trƣờng CA : Công an CHND : Cộng hòa nhân dân QHĐT : Quy hoạch đô thị HĐND : Hội đồng nhân dân QHSDĐ : Quy hoạch sử dụng đất QP : Quốc phòng TAND : Tòa án nhân dân UBND : Ủy ban nhân dân vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là một loại tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá của quốc gia, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân bố dân cƣ, là bộ phận cấu thành nên lãnh thổ quốc gia Việt Nam, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống [58, tr.6], là nơi diễn ra các hoạt động sống của con ngƣời và động thực vật.

Có vai trò to lớn về mọi mặt trong đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của con ngƣời, nhƣng đất đai ở nƣớc ta ngày càng suy giảm về chất lƣợng, việc sử dụng đất ở Việt Nam hiện nay chƣa phát huy đƣợc hết vai trò to lớn của đất đai, sử dụng đất chƣa hợp lý, không hiệu quả, ảnh hƣởng tiêu cực đến quá trình phát triển kinh tế của toàn xã hội. Quy hoạch sử dụng đất là công cụ để Nhà nƣớc quản lý thống nhất đất đai, là phƣơng thức để Nhà nƣớc khẳng định và thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai, giúp Nhà nƣớc lựa chọn đƣợc phƣơng án sử dụng đất đạt hiệu quả cao nhất về kinh tế - xã hội, môi trƣờng - sinh thái, an ninh - quốc phòng… Quy hoạch sử dụng đất là một trong các nội dung quản lý Nhà nƣớc về đất đai. Quy hoạch sử dụng đất góp phần đảm bảo cho việc sử dụng đất đúng mục đích, tiết kiệm, ngăn ngừa tình trạng giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất tùy tiện. Quy hoạch sử dụng đất góp phần “tăng cƣờng hiệu lực và hiệu quả của quản lý Nhà nƣớc về đất đai, góp phần tích cực vào việc phát huy tiềm năng đất đai phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và chuyển đổi cơ cấu lao động thông qua chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất, tạo việc làm mới, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho nhân dân”.

Đồng thời, quy hoạch sử dụng đất còn góp phần bảo vệ quỹ đất nông nghiệp, đặc biệt đất trồng lúa, bảo đảm an toàn lƣơng thực quốc gia, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên đồng thời đáp ứng nhu cầu sử dụng đất cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa và phát triển đô thị, tạo nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo cân bằng sinh thái và bảo vệ môi trƣờng [9, tr14]. Có vai trò quan trọng nhƣ vậy nhƣng công tác quy hoạch sử dụng đất ở Việt Nam hiện nay bộc lộ nhiều vƣớng mắc, bất cập: “Chất lƣợng quy hoạch sử dụng đất chƣa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt chƣa có tầm nhìn xa trong dự báo. Việc lập, tổ chức triển khai và giám sát thực hiện quy hoạch, kế hoạch chƣa đƣợc quan tâm đúng mức; việc phân cấp trong quản lý quy hoạch còn bất cập; quy hoạch sử dụng đất đƣợc lập theo đơn vị hành chính không đảm bảo đƣợc tính kết nối 1 liên vùng, không phát huy đƣợc thế mạnh từng vùng, quy hoạch sử dụng đất chƣa thực hiện phân vùng chức năng sử dụng theo không gian mà mới chỉ chú ý đến việc phân bố các chỉ tiêu, loại đất. Trong thực hiện quy hoạch vẫn còn nhiều vấn đề gây bức xúc cho cộng đồng nhƣ quy hoạch sai mục đích, điều chỉnh quy hoạch tùy tiện, quy hoạch treo còn diễn ra ở nhiều nơi, hiện tƣợng quy hoạch nhiệm kỳ, bẻ cong quy hoạch vẫn còn tồn tại.

Quy hoạch sử dụng đất phục vụ chỉnh trang đô thị chƣa tạo ra đƣợc quỹ đất có giá trị để đấu giá tăng nguồn thu, bù đắp chi phí quy hoạch.