Phản biện xã hội xây dựng pháp luật Việt Nam hiện nay - Luận án Tiến sĩ Luật học

BO GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TAO BỘ TƯPHÁP. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHAN BIEN XÃ HỘI TRONG HOẠT DONG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT Ở VIỆT NAMHIEN NAY HÀNỘI- 2022 BO GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI LÊ VIẾT THIỆN PHAN BIEN XÃ HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT Ở VIỆT NAMHIỆN NAY Chuyên ngành : Lý luân và Lịch sử Nhà nước và pháp lu Maso :.06 Người hướng dẫn khoa học: 1. TS Dương Thi Thanh Mai 2.

Nguyễn Quốc Hoàn. HÀNỘI- 2022 LỜI CAMĐOAN. Tôi zin cam đoan đây lả công trinh nghiên cứu khoa học độc lập của tiêng tôi Các kết quả nêu trong Luân an chưa công bồ trong bat ky công trình. Các số liệu trong luân án lả trung thực, có nguồn gốc rổ rang, được.

trích dan đúng theo quy định. Tôi xin chu trách nhiệm vẻ tinh chính 2c va trung thực của Luân án này, Tac giả Luận an Lê Viết Thiện. LỜI CAM ON Tôi xin bảy tủ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Dương Thị Thanh Mai va TS Nguyễn Quốc Hoàn - lả hai thấy cô đã tân tình hướng dẫn, giúp đỡ tối trong suốt quá trình nghiền cửu va thực hiện luận án Tôi zin trân trong cảm ơn Ban Giám hiệu, các thay giáo, cô giáo vả cán bô Trường Đại học Luật Hà Nội đã tạo điều kiên thuận lợi để giúp tối hoán thành quả trình học tập, nghiên cứu.

Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đính, cơ quan, đẳng nghiệp va bạn bè đã luôn tạo diéu kiện, đông viên tôi dé tôi có thé tập trung hoán thanh luân án. Tác giả Luận án DANH MỤC TỪ VIET TAT ĐIXH Đôngthuânzãhội HĐND : Hô đôngnhân dân MTTQ PBXH Phảnbiếnzãhội TCYD :Tnmgcäuy din QPPL - Quy pham pháp luật UBND :UyBannhân din XHCN -Xãhõi chi nghia XDPL — - Xây dung pháp luật MỤC LỤC PHAN MỞ DAU 1. Tính cập thiét ofa dé tai luân án. Đồi tương và phạm vi nghiên cứu của luận ăn 3.

Mục dich va nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. 4, Phương pháp nghiên cứu cia luận án. Cơ sé lý luận, giả thuyết nghiên cứu và câu hồi nghiên cứu. Những đồng góp mới của luận án 7.

¥ nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cầu của luận án PHAN TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu 6 nước ngoài l3 2. Tĩnh hình nghiên cứu 6 trong nước.

Nhân xét v tình hình nghiên cứu liên quan dén Luân án. 39 Kết luận phân tổng quan tinh hình nghiên cứu. 41 PHAN KET QUA NGHIÊN CỨU. LÝ LUẬN VÉ PHAN BIEN XÃ HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT.

Khái quát về hoạt động xây dựng pháp luật 1. Khái niêm, đặc điểm, vai trò của phan biện zã hội trong hoạt động xây dựng pháp luật 1. Chủthể, đổi tượng, hình thức, quy trình của phân biện xã hội trong hoạt động xây dựng pháp luật 13.1 Chủ thé phân biên xã hội trong hoạt động xâ đựng pháp luật. Đồi tương phân biện xã hôi trong hoạt động xây dung pháp luật.

Hình thức phân biên xã hội trong hoạt đông xây dung pháp luật 74 13. Quy trinh phân biên xã lội trong hoạt động xâp đựng pháp luật. Các yêu tô ảnh hưởng đến PBXH trong hoạt đông XDPL ở Việt Nam. Phin biện xã hội trong hoạt động XDPL tại một số quốc gia trên thế giới 91 Két luận chương 1 100 'CHƯƠNG 2.

THỰC TRẠNG VỀ PHAN BIEN XÃ HOI TRONG HOẠT 102 BONG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT Ở VIET NAM HIỆN NAY. Cơ sé pháp lý của phân biên xã hội trong hoạt động xây dựng pháp 102 Tuất ở Việt Nam hiện nay, 2. Những wu điểm, thánh tựu đạt được.3, Tôn tại, hạn chê và nguyên nhân 136 Két luận chương 2 143 CHƯƠNG 3. YÊU CAU VÀ GIẢI PHAPNANG CAO CHAT 144 LƯỢNG PHẢN BIỆN XÃ HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 3.

Yêu câu của phăn biện 2 hội trong hoạt động xây dựng pháp luật & 'Việt Nam hiện nay. Những giãi pháp nâng cao chất lượng phản biên 2 hội trong hoạt đông xây dựng pháp luật ở Việt Nam hiện nay 3.1 Nhóm giải pháp hoàn thiện quy dinh của pháp luật về phân biện 149 xã lội trong hoạt động xdy cheng pháp luật 3. Nhóm giải pháp hoàn thiên biện pháp tỗ chức thuec hiện qnp đi 158 của pháp luật về phân biên xã hội trong hoạt đông xâp đựng pháp luật. Nhóm giải pháp tao lập các điều kiện bảo đâm cho việc 16 chức 164 thực hiện quy din cũa pháp luật về phân biên xã hội trong hoat động, xây dung pháp luật.

Két luận chương 3 172 KÉT LUẬN 174 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHAO PHY LUC VÀ SƠ ĐÒ PHÀN MỞ DAU 1. Tính cấp thiết của dé tài luận an Phan biên xã hồi là một hoạt đồng được biết dén tử rắt lâu trên thể giới, tuy nhiên ở Việt Nam thi đây là một van dé khá mới mẻ. Nghị quyết số 48- NQUTW chỉ rõ: "Có cơ chế thu hút các hiệp hội, tổ chức kinh tế, tổ chức sã hội - nghề nghiệp, các chuyên gia giỗi tham gia vào việc nghiên cứu, dénh giá nhú. cầu, hoạch định chính sách pháp luật, soạn thão, thẩm định, thẩm tra các dự thio văn bản pháp luật.

Xác định cơ chế PBXH va tiép thu ý kiên của các ting lớp nhân dân đổi với các dự án, dự thảo văn bên QPPL” Cụm từ "pliểu biện xã hội" xuất hiện tại Văn kiện đại hội Đăng lần thứ X gắn liên với vai trò của MTTQ và các đoàn thể nhân dân: “Nhà nước ban hành cơ chế để MTTQ va các đoàn thé nhân dân thực hiện tốt vai trd giám sat và PBXH"2, "Xây dựng quy chế giám sát và PBXH của MTTQ, các tổ chức chính trị - zã hội và nhân dân đôi với việc hoạch định đường lỗi, chủ trương, chỉnh sách, quyết định lớn của ‘Dang và việc tổ chức thực hiện, kể cd đổi với công tác tổ chức va cán bí ‘Dai hội Dang lan thứ XI, XII lại tiếp tục khẳng định: “Hoan thiện cơ chế để nhân dan đóng góp ý kiến, PBXH và giám sat công việc của Dang và Nhà. nước, nhất là các chính sách kinh tế, x8 hội, vé quy hoach, kế hoạch, chương, trình, dự án phat triển quan trong”; "Đảng, Nhà nước có cơ chế, chính sich, tao điều kiện để mặt tran vả các đoàn thể nhân dân hoạt động có hiệu quả, thực hiện tốt vai trỏ giám sát và PBXH”, "Thực hiến dân chủ, giảm sit, va PBXH, coi trọng vai trò tư van phản biện, giám định xã hội ca các cơ quan nghiên cứu khoa học trong việc hoạch định đường lỗi, chính sich của Đăng, Nha nước. coi trọng vai trò từ vấn, phản biện của các Hội khoa học kỹ thuật, khoa học sẽ hội và ‘van học, nghệ thuật đối với các thự án phát triển kinh t8, vin hóa, sã hoi" Nighi quyt số 40-NG/TW/ngìy 21/2/2005 cña Bộ Chath ni ad ch Bn + Ding Công sin Vit Nun C011), Ví kiện Đụ bội đubêntoện q dở 3,103 Cha gue ca Báo cáo của Ban Chấp hành Trung wong Đăng khóa XII ghi nhân vai trò của MTTQ Việt Nam), trong đó nêu rõ: “Các tổ chức xã hội có vai trò tạo su liên kết, phối hop hoạt động, giải quyết những van để phát sinh giữa các thánh viên, đại diện va bảo vệ lợi ich của các thành viên trong quan hệ với các chủ thể, đối tác khác, cung cấp dich vụ hỗ trợ cho các thành viên, phan ánh nguyện vong, lợi ích của các ting lớp nhân dân với Nhà nước va tham gia phan biện luật pháp, cơ ché, chính sách của Nha nước, giám sát các cơ quan và đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước trong việc thực thí pháp luất” Trên tinh thin của các Văn kiện Đại hội, Cương lĩnh chính tị của Đăng, vai trò giám sát, PBXH của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính tr - xã hội được cu thể hóa bằng Quyết định số 217-QĐ/TW của Bộ Chính trị ngày 12/12/2013 về Quy chế giám sát và PBXH của MTTQViét Nam va các đoàn thé chính trị - xã hội và Quyết định số 218-QĐ/TW của Bộ Chính trì ngây 12/12/2013 về việc MTTQ Việt Nam, các đoản thể chính trị - xã hội vả nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đăng, xây dưng chính quyền. 6 Việt Nam đã có một số văn bản pháp luật chứa nội dung PBXXH như: Quyết định số 22/2002/QĐ-TTg, ngày 30/1/2002 của Thủ tướng Chính phủ vẻ hoạt động tư vấn, phan biện va giám định zã hội của VUSTA; Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg, ngày 14/2/2014 (thay thé Quyết đmh số 22/2002/QĐ- TT), quy định cụ thé, chỉ tiết hơn vẻ khái niềm, quy trinh, phương thức thực hiên tư vấn, phan biên của VUSTA, Nghị định số 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 quy định về "fổ cinte, hoạt động và quấn If lội” Cum từ "pin biện xế hội lẫn đầu tiên được đưa vào trong Hiển pháp năm 2013 đã thể hiện sư quan tâm của Nha nước, của nhãn dân và zã hổi, cho Bio cáo của Bạm Chip hùnk Trưng rong Đăng khôi X0 ề các vin rên with Đạ hội TT () Đẳpmớisổ cau hô may noi amg hương hức ho đông của MTTQ và các cae chẽ].

hội đc an tt ‘vain giám st phin biện số bột G) Mặt in Tổ quốc vi các đoán thd nhân dẫn tệp cực độc mớinội đăng ‘a phường óc hoe ding, vin ding đảng dio shin din tam ga. củ đồng than ga gam st và ph sản sã hộ, 3) Pal wn ign sẽ hội ca MET, ‘uong công tic kim we, iim st ca Ding.) Pat uy đồng vai gim st, Nhận bisa xã hộ, các ‘abhi se qu cin cộng đồng các tương tt hôn gai cip co. thấy vai trò, ý nghĩa của PBXH đang được nâng cao trong đời sống xã hội. Trên tinh thân của Hiển pháp năm 2013, Luật MTTQ Việt Nam năm 2015 đã cu thể hỏa chức năng PBXH của MTTQ Việt Nam tại Chương VI như saw “PBXH của MTTQ Viet Nam là việc Uy ban MITQ Viet Nam các cái dy Toặc đồ nghĩ các tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam nhận xét.

nêu chính kién, kiến nghị đối với đự thảo văn bẩn pháp luật, quy hoạch. kế loạch, chương trình, de án, dé án cũa cơ quan nhà nước ”. Đây là những quy định rất quan trọng, mỡ ra một bước ngoặt lớn trong nhận thức vẻ giám sat, PBXH của MTTQ Việt Nam. Quan trong hơn, đây là cơ sỡ chính trị - pháp lý để MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện chức năng, nhiệm vu giám sát, PBXH, góp phan quan trọng vào tham gia xây dựng Đăng, chính quyền trong sạch, vững manh Đặc biệt, Luật sửa đổi, bo sung một số.