Luận án TS Nguyễn Anh Thư: Nguyên tắc thiện chí hợp đồng VN và các nước

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN ANH THƯ NGUYÊN TẮC THIỆN CHÍ TRONG PHÁP LUẬT HỢP ĐỒNG VIỆT NAM VỚI PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN ANH THƯ NGUYÊN TẮC THIỆN CHÍ TRONG PHÁP LUẬT HỢP ĐỒNG VIỆT NAM VỚI PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA DƯỚI GÓC ĐỘ SO SÁNH Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự Mã số: 9 38 01 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHÙNG TRUNG TẬP Hà Nội – 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, bản án, quyết định trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Anh Thư LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới PGS. Phùng Trung Tập - người thầy đã dành nhiều tâm huyết và công sức hướng dẫn, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tác giả cũng xin cảm ơn các thầy, cô, anh, chị, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, khuyến khích, giúp đỡ, đóng góp ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành bản luận án này. Tác giả luận án Nguyễn Anh Thư DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BLDS Bộ luật dân sự CHXHCNVN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam CTQG Chính trị quốc gia DM Đồng Marks Đức (Đơn vị tiền tệ cũ của nước Đức) HĐXX Hội đồng xét xử NCS Nghiên cứu sinh TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân Tối cao TCN Trước công nguyên TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC A.

PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.

Tính mới và ý nghĩa khoa học của luận án. Tính mới của luận án. Ý nghĩa khoa học của luận án. PHẦN TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

Tổng quan về tình hình nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu lý luận về nguyên tắc thiện chí. Tổng quan tình hình nghiên cứu nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn thực hiện hợp đồng và chấm dứt hợp đồng. Định hướng nghiên cứu của luận án.

Kết cấu của luận án. PHẦN NỘI DUNG. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGUYÊN TẮC THIỆN CHÍ TRONG PHÁP LUẬT HỢP ĐỒNG. Khái niệm thiện chí và nguyên tắc thiện chí.

Đặc điểm và ý nghĩa của nguyên tắc thiện chí. Nguyên tắc thiện chí là một nguyên tắc cơ bản của pháp luật hợp đồng chứa đựng các giá trị đạo đức. Nguyên tắc thiện chí là công cụ truyền tải các giá trị tốt đẹp của Hiến pháp vào pháp luật hợp đồng. Nguyên tắc thiện chí có nội dung biến đổi linh hoạt.

Nguyên tắc thiện chí là nguồn của pháp luật hợp đồng. Nguyên tắc thiện chí là nguồn tạo ra nghĩa vụ. Lược sử phát triển của nguyên tắc thiện chí trong pháp luật hợp đồng. Phạm vi điều chỉnh của nguyên tắc thiện chí trong pháp luật hợp đồng.

Mối tương quan giữa nguyên tắc thiện chí và nguyên tắc tự do hợp đồng. 53 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. NGUYÊN TẮC THIỆN CHÍ TRONG GIAI ĐOẠN TIỀN HỢP ĐỒNG. Mức độ ghi nhận nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn tiền hợp đồng của pháp luật hợp đồng Đức, Anh và Việt Nam.

Mức độ ghi nhận nguyên tắc thiện chí trong đàm phán tiền hợp đồng của pháp luật hợp đồng Đức. Mức độ ghi nhận nguyên tắc thiện chí trong đàm phán tiền hợp đồng của pháp luật hợp đồng Anh. Mức độ ghi nhận nguyên tắc thiện chí trong đàm phán tiền hợp đồng của pháp luật hợp đồng Việt Nam. Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng không được ký kết.

Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng không được ký kết trong pháp luật hợp đồng Đức. Cắt đứt đàm phán tiền hợp đồng không có lý do chính đáng. Bắt đầu đàm phán mặc dù không có ý định giao kết hợp đồng. Tiếp tục đàm phán mặc dù không còn ý định giao kết hợp đồng.

Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng không được ký kết trong pháp luật hợp đồng Anh. Cố ý thể hiện sai gây nhầm lẫn. Vô ý thể hiện sai gây nhầm lẫn. Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng không được ký kết trong pháp luật hợp đồng Việt Nam.

Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng vô hiệu. Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng vô hiệu trong pháp luật hợp đồng Đức 84 2. Hành vi lừa dối và hành vi bất cẩn thể hiện sai gây nhầm lẫn. Hành vi cưỡng ép.

Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng vô hiệu trong pháp luật hợp đồng Anh 92 2. Hành vi lừa dối và hành vi bất cẩn thể hiện sai gây nhầm lẫn .2 Hành vi cưỡng ép và hành vi gây áp lực không chính đáng. Hành vi không thiện chí dẫn tới hợp đồng vô hiệu trong pháp luật hợp đồng Việt Nam 98 2. Hành vi lừa dối và hành vi bất cẩn thể hiện sai gây nhầm lẫn.

Hành vi đe dọa, cưỡng ép. Kiến nghị Chương 2. 105 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. NGUYÊN TẮC THIỆN CHÍ TRONG GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN VÀ CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG.

Nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn thực hiện hợp đồng. Hợp đồng có nội dung không rõ ràng. Điều chỉnh hợp đồng có nội dung không rõ ràng trong pháp luật hợp đồng Đức. Điều chỉnh hợp đồng có nội dung không rõ ràng trong pháp luật hợp đồng Anh.

Điều chỉnh hợp đồng có nội dung không rõ ràng trong pháp luật hợp đồng Việt Nam. Hợp đồng không chứa đựng một số nội dung. Điều chỉnh hợp đồng không chứa đựng một số nội dung trong pháp luật hợp đồng Đức. Điều chỉnh hợp đồng không chứa đựng một số nội dung trong pháp luật hợp đồng Anh.

Điều chỉnh hợp đồng không chứa đựng một số nội dung trong pháp luật hợp đồng Việt Nam. Hợp đồng có nội dung bất công. Điều chỉnh hợp đồng có nội dung bất công trong pháp luật hợp đồng Đức. Điều chỉnh hợp đồng có nội dung bất công trong pháp luật hợp đồng Anh.

Điều chỉnh hợp đồng có nội dung bất công trong pháp luật hợp đồng Việt Nam. Thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản. Điều chỉnh việc thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong pháp luật hợp đồng Đức. Điều chỉnh việc thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong pháp luật hợp đồng Anh.

Điều chỉnh việc thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong pháp luật hợp đồng Việt Nam. Nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn chấm dứt hợp đồng. Nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn chấm dứt hợp đồng của pháp luật hợp đồng Đức 151 3. Nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn chấm dứt hợp đồng của pháp luật hợp đồng Anh 155 3.

Nguyên tắc thiện chí trong giai đoạn chấm dứt hợp đồng của pháp luật hợp đồng Việt Nam. Kiến nghị Chương 3. Sửa đổi quy định về giải thích hợp đồng. Sửa đổi quy định về hợp đồng theo mẫu.

Sửa đổi quy định về thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản. Sửa đổi các quy định về hạn chế quyền chấm dứt hợp đồng. 176 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. KẾT LUẬN CHUNG.

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tư tưởng về thiện chí đã xuất hiện rất sớm trong lịch sử phát triển của xã hội loài người cũng như lịch sử pháp luật tư trên thế giới. Cùng với thời gian, tư tưởng thiện chí dần được bổ sung, hoàn thiện và trở thành một trong những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự trong hầu hết các hệ thống pháp luật trên thế giới và được xem là một trong những công cụ hữu hiệu nhất để bảo đảm công bằng, công lý trong quan hệ dân sự. Pháp luật dân sự cũng như pháp luật hợp đồng Việt Nam hiện nay chịu ảnh hưởng của nhiều truyền thống pháp luật trên thế giới, trong đó hệ thống pháp luật theo truyền thống civil law có ảnh hưởng sớm nhất và lớn nhất.

Chịu ảnh hưởng của hệ thống pháp luật theo truyền thống civil law, pháp luật hợp đồng Việt Nam đã ghi nhận thiện chí là nguyên tắc cơ bản điều chỉnh chung đời sống của quan hệ hợp đồng. Tuy nhiên, khác với các hệ thống pháp luật ghi nhận nguyên tắc thiện chí chung, nguyên tắc thiện chí trong pháp luật hợp đồng Việt Nam chưa thực sự được coi trọng đúng mức về phương diện lý luận cũng như thực tiễn áp dụng và do đó, chưa thực sự phát huy được hết vai trò của nguyên tắc này trong điều chỉnh quan hệ hợp đồng. Về phương diện lý luận: Mặc dù nguyên tắc thiện chí đã được ghi nhận trong Bộ luật Dân sự (BLDS) Việt Nam qua các thời kỳ nhưng cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào phân tích trực tiếp và chuyên sâu các vấn đề lý luận của nguyên tắc thiện chí cũng như việc áp dụng nguyên tắc thiện chí trong giải quyết các tranh chấp có liên quan, đặc biệt là các tranh chấp về hợp đồng trong bối cảnh nền kinh tế nước ta đang vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Bên cạnh đó, một số ít các công trình tuy đề cập đến nguyên tắc thiện chí nhưng chỉ nghiên cứu khái quát hoặc xem nguyên tắc thiện chí như một yếu tố đương nhiên phải có trong pháp luật hợp đồng chứ chưa phân tích chuyên sâu những vấn đề lý luận cũng như phạm vi áp dụng nguyên tắc này trong pháp luật hợp đồng Việt Nam.

Điều này cho thấy pháp luật hợp đồng Việt Nam dường như còn thiếu vắng cơ sở lý luận về nguyên tắc thiện chí – nguyên tắc cơ bản của pháp luật hợp đồng nói riêng và pháp luật tư nói chung. Về phương diện thực tiễn: Chế định hợp đồng cũng như nguyên tắc thiện chí của BLDS 2015 đã có những sửa đổi quan trọng so với BLDS 2005. Đặc biệt, BLDS 2015 đã ghi nhận khái quát nguyên tắc thiện chí trong mọi giai đoạn của đời sống hợp đồng.