Luận án Tiến sĩ: Vùng Nước Lịch Sử Trong Luật Biển Quốc Tế - Lý Luận & Thực Tiễn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOÀ ĐÀO BỘ TƯ PHÁP TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN VÙNG NƯỚC LỊCH SỬ TRONG LUẬT BIỂN QUỐC TẾ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOÀ BỘ TƯ PHÁP ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN VÙNG NƯỚC LỊCH SỬ TRONG LUẬT BIỂN QUỐC TẾ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN Chuyên ngành đào tạo: Luật quốc tế Mã số: 9 38 01 08 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HUỚNG DẪN KHOA HỌC:NgườiTTS. Nguyễn Toàn Thắng hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Lan Nguyên HÀ NỘI - NĂM 2023 i LỜI C M ĐO N T N T c giả uận n Nguyễn Thị Hồng Vân ii LỜI CẢM N T T iii MỤC LỤC LỜI CAM OAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN.

vi MỞ ẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. ối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phư ng ph p luận và phư ng ph p nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học của luận án. Kết cấu của luận án.

T NG QUAN T NH H NH NGHI N CỨU LI N QUAN ẾN LUẬN N .1 nh gi kết quả những nghiên cứu đã công bố liên quan đến luận án.1 Những vấn đề lý luận về v ng nước lịch sử .2 Về giải quyết các tranh chấp liên quan đến v ng nước lịch sử.3 Về tranh chấp v ng nước lịch sử Việt Nam - Campuchia .2 ịnh hướng nghiên cứu của luận án .2 Về ph p l và thực tiễn .3 C u h i và giả thuyết nghiên cứu .20 TIỂU KẾT CHƯ NG 1. 21 iv CHƯ NG 2. NHỮNG VẤN Ề LÝ LUẬN VỀ VÙNG NƯỚC LỊCH SỬ .1 Khái niệm v ng nước lịch sử .1 Một số quan điểm về v ng nước lịch sử .2 V ng nước lịch sử và các khái niệm liên quan .2 C c tiêu chí x c định v ng nước lịch sử .1 Quốc gia thực thi hiệu quả chủ quyền trong v ng nước lịch sử .2 Thời gian thực thi chủ quyền liên tục và l u dài trong v ng nước lịch sử .3 Sự ủng hộ quốc tế đối với tuyên bố v ng nước lịch sử của quốc gia .3 Chế độ pháp lý về v ng nước lịch sử .1 Chế độ ph p l nội thủy của v ng nước lịch sử .2 Quyền quản l hành chính đối với tàu thuyền nước ngoài ra vào v ng nước lịch sử .3 Quyền tài phán dân sự và hình sự đối với tàu thuyền nước ngoài trong vùng nước lịch sử .4 V ng nước lịch sử trong quá trình phát triển của Luật Biển quốc tế .1 Yêu s ch v ng nước lịch sử góp phần hình thành quy tắc đường c sở thẳng 57 2.2 V ng nước lịch sử t c động đến nguyên tắc công bằng ph n định biển .60 TIỂU KẾT CHƯ NG 2. THỰC TIỄN GI I QUYẾT TRANH CHẤP LI N QUAN ẾN VÙNG NƯỚC LỊCH SỬ QUA CÁC PHÁN QUYẾT QUỐC TẾ .1 Tranh chấp ngư trường giữa Vư ng quốc Anh và Na Uy .1 Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp .2 Quan điểm của Vư ng Quốc Anh về v ng nước lịch sử của Na Uy .3 Lập luận của Na Uy trước Tòa về yêu s ch v ng nước lịch sử .4 Quan điểm của Tòa về nội dung tranh chấp liên quan đến v ng nước lịch sử 75 3.2 Tranh chấp liên quan đến v ng nước lịch sử của vịnh Fonseca .1 Nguyên nhân tranh chấp vịnh Fonseca .2 Quan điểm và lập luận của các bên về tình trạng pháp lý vịnh Fonseca .3 Quan điểm của Tòa về tình trạng pháp lý vịnh Fonseca .3 Tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc liên quan đến quyền lịch sử .1 Quan điểm và lập luận của các bên tranh chấp .2 Quan điểm và lập luận của Tòa Trọng tài .4 Kinh nghiệm quốc tế trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến vùng nước lịch sử .1 Xác lập danh nghĩa của v ng nước lịch sử .2 Một số vấn đề về v ng nước lịch sử trong giải quyết tranh chấp quốc tế .104 TIỂU KẾT CHƯ NG 3.

TRANH CHẤP VÙNG NƯỚC LỊCH SỬ VIỆT NAM – CAMPUCHIA VÀ MỘT SỐ Ề XUẤT GI I QUYẾT .1 Thực trạng v ng nước lịch sử Việt Nam – Campuchia .1 Tổng quan về vùng biển Việt Nam – Campuchia .2 Lịch sử tranh chấp biển Việt Nam – Campuchia .3 Hiệp định v ng nước lịch sử Việt Nam – Campuchia .2 Một số đề xuất giải quyết tranh chấp v ng nước lịch sử Việt Nam – Campuchia .1 Biện ph p đàm ph n giải quyết tranh chấp .2 Biện pháp tài phán giải quyết tranh chấp .1 Thẩm quyền tài phán giải quyết tranh chấp .2 Những vấn đề đặt ra khi sử dụng biện pháp tài phán. 139 TIỂU KẾT CHƯ NG 4. 147 CÁC CÔNG TRÌNH TÁC GI Ã CÔNG BỐ LI N QUAN ẾN LUẬN ÁN. 150 TÀI LIỆU THAM KH O.

151 vi D NH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN STT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ Nghĩa tiếng Việt của từ viết tắt 1 Anh/Na Uy The Judgment of the Ph n quyết của Tòa án Công lý 1951 International Court of Quốc tế năm 1951, Anh kiện Na Justice in 1951, Fisheries case United Uy về tranh chấp ngư trường Kingdom v. Norway 2 DNLS Historic title Danh nghĩa lịch sử 3 Hiệp định Agreement on Historic Hiệp định Việt Nam – Campuchia 1982 Waters of Vietnam – về V ng nước lịch sử Cambodia 4 ICJ International Court of Tòa n Công l Quốc tế Justice 5 ILC International Law Ủy ban Luật Quốc tế Commission 6 ITLOS International Tribunal Tòa n Luật Biển for the Law of the Sea 7 LHQ United Nation Liên hợp quốc 8 PCA Permanent Court of Tòa Trọng tài thường trực, được Arbitration thành lập năm 1899 tại Hội nghị Hòa bình Hague đầu tiên theo c c công ước Den Haag 1899 và 1907 9 Ph n quyết The Judgment of Central Ph n quyết của Tòa n Trung Mỹ 1917 American Court of năm 1917 giữa El Salvador kiện Justice in 1917, El Salvador v. Nicaragua Nicaragua 10 Ph n quyết The Judgment of the Ph n quyết của Tòa án Công lý Fonseca 1992 International Court of Quốc tế năm 1992, El Salvador kiện Honduras; Nicaragua (can dự) Justice in 1992, El Salvador/Honduras; Nicaragua (intervenant) 11 UNCLOS The United Nations Công ước Liên hợp quốc về Luật Convention on the Law Biển 1982 of the Sea 1982 12 VNLS Historic waters V ng nước lịch sử 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ý thức rõ tầm quan trọng của biển cũng như dự kiến được ngày càng nhiều những mối quan hệ phức tạp sẽ ph t sinh từ biển giữa c c quốc gia nên Công ước của Liên hợp quốc (LHQ) về Luật Biển 1982 (UNCLOS) ra đời đã góp phần quan trọng trong việc ph p điển hóa ph p luật quốc tế về biển.

UNCLOS đã trở thành một đạo luật vô c ng quan trọng, điều chỉnh những vấn đề c bản nhất về biển, là c sở cho việc ngăn ngừa và giải quyết những tranh chấp đồng thời thúc đẩy sự ph t triển quan hệ quốc tế giữa c c quốc gia liên quan đến biển. Tuy nhiên, với nhu cầu vư n ra biển của c c quốc gia ngày càng gia tăng thì c c tranh chấp về biển ngày càng nhiều và trở nên phức tạp, khó giải quyết h n bởi những tham vọng về lợi ích của nhiều bên. Trong đó vùng nước lịch sử (VNLS) là một trong những vấn đề đã từng g y tranh cãi trong nhiều thập kỷ, vấn đề này đã được đưa ra trong nhiều phiên họp của Ủy ban, c c Hội nghị quốc tế về biển nhưng cuối c ng vẫn chưa có sự thống nhất nên không được ghi nhận trong UNCLOS. ể bảo đảm cho những vấn đề chưa được công ước bao phủ, UNCLOS đã khẳng định rằng “ ề ẽ ụ ằ ”1 và VNLS là một vấn đề thuộc trường hợp này.

Thực tiễn quan hệ quốc tế cho thấy đã có nhiều quốc gia đưa ra tuyên bố khẳng định về chủ quyền cũng như quyền chủ quyền của họ trên c sở c c yêu sách lịch sử và nhiều trong số những tuyên bố này đã g y ra những bất đồng nghiêm trọng giữa c c bên. Mặc d UNCLOS khẳng định những gì không quy định trong Công ước sẽ tiếp tục được giải quyết bằng luật quốc tế chung nhưng liên quan đến những tranh chấp này rất khó có thể tìm kiếm những quy tắc hay nguyên tắc của luật quốc tế. Thực tế c c ph n quyết của c c c quan tài ph n quốc tế đã có những đóng góp vô c ng quan trọng trong qu trình hình thành và ph t triển c c quy tắc ph p luật chung, là c sở cho việc giải quyết tranh chấp c c vấn đề chưa được quy định cụ thể trong hệ thống văn bản ph p luật quốc tế. Lĩnh vực VNLS cũng vậy, muốn giải quyết tranh chấp liên quan đến nó thì không thể không tìm kiếm những quy tắc đã được thừa nhận trong c c ph n quyết quốc tế để từng bước tìm hiểu, xem xét định hướng giải quyết những tranh chấp cụ thể.

1 Lời nói đầu của UNCLOS 1982. 2 VNLS chung Việt Nam - Campuchia được thiết lập trên c sở Hiệp định được ký kết giữa hai nước năm 1982, đ y là một thành tựu vô c ng nghĩa của hai nước khi đã thống nhất giới hạn tranh chấp trong một khu vực được ghi rõ tại iều 1. So với trước đ y, khu vực tranh chấp giữa hai bên dường như chỉ còn tồn tại trong một phạm vi tối thiểu được quy định ở iều 1 của Hiệp định, khu vực này được hai bên thống nhất là VNLS chung. Việc ph n định ranh giới biển trong VNLS chung mặc d đã được đề cập trong iều 2 trong Hiệp định: “H ẽ ẳ ề toàn ẹ ổ vùng ở Đ ề 1”, nhưng từ đó đến nay hai bên vẫn chưa đạt được bất kỳ kết quả nào và dường như n i đ y đang tiềm ẩn nhiều nguy c xảy ra xung đột.

Giải quyết vấn đề này là một th ch thức không nh đối với c c bên khi mà quan điểm hoạch định ranh giới giữa Việt Nam và Campuchia còn qu kh c biệt. Việt Nam là một quốc gia có đường bờ biển dài, trải dọc đất nước từ Bắc tới Nam, với chiều dài bờ biển 3.260 km không kể c c đảo.