Luận văn thạc sĩ: Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự Long Biên, Hà Nội

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN TỰ HIẾU XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự Mã số: 8 38 01 04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬTHÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐINH THỊ MAI HÀ NỘI - 2 01 9 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của Tiến sỹ Đinh Thị Mai. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn Thạc sĩ Luật học “Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ thực tiễn quận Long Biên, thành phố Hà Nội” là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài trong cùng lĩnh vực. Các thông tin, tài liệu trình bày trong Luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc, đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. Tác giả luận văn TRẦN TỰ HIẾU luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS Bộ luật Hình sự BLTTHS Bộ luật Tố tụng hình sự VKS Viện kiểm sát KSV Kiểm sát viên TAND Tòa án nhân dân CQĐT Cơ quan điều tra HĐXX Hội đồng xét xử HTND Hội thẩm nhân dân TTHS Tố tụng hình sự XXST Xét xử sơ thẩm luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 5 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ. Xét xử sơ thẩm hình sự - giai đoạn trung tâm của tố tụng hình sự.

Nội dung và hình thức của xét xử sơ thẩm hình sự. Phiên tòa hình sự sơ thẩm. Pháp luật của một số quốc gia trên thế giới về xét xử sơ thẩm hình sự và kinh nghiệm cho Việt Nam. 30 QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HIỆN HÀNH VỀ XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI.

Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành về xét xử sơ thẩm vụ án hình sự. Thực tiễn xét xử sơ thẩm hình sự tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội. 65 CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÉT XỬ SƠ THẨM HÌNH SỰ TẠI QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Các yêu cầu nâng cao chất lượng xét xử sơ thẩm hình sự tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội.

Các giải pháp hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về xét xử sơ thẩm. Các giải pháp nâng cao chất lượng xét xử sơ thẩm hình sự. 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 81 luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động xét xử trong tố tụng hình sự là giai đoạn trọng tâm trong giai đoạn tố tụng và trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Trong giai đoạn xét xử thì sự thật khách quan của vụ án sẽ được làm rõ, xác định một người có tội hay không có tội và xác định các chế tài đối với người phạm tội. Ở giai đoạn này có thể nói là một giai đoạn phức tạp, đa dạng bởi tính chất công việc xét xử liên quan đến vụ án để đưa ra phán quyết cuối cùng đúng người, đúng tội của Tòa án. Đối với luật sư, người bào chữa thì trong hoạt động xét xử thực hiện toàn bộ các quyền hợp pháp nhằm đảm bảo quyền, lợi ích của người được bào chữa, bảo vệ … bên cạnh đó đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng khác thực hiện giai đoạn xét xử được tốt làm góp phần làm cho vụ án được xét xử nhanh chóng, đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của những người khác tham gia tố tụng.

Nhận thức rõ vai trò quan trọng của giai đoạn này Tòa án nhân dân các cấp, cơ quan tiến hành tố tụng đã chú trọng hơn để đảm bảo việc xét xử được hiệu quả, đảm bảo công bằng, dân chủ, xét xử đúng người, đúng tội và bảo vệ tối cao quyền con người. BLTTHS năm 2015 đã có những điểm mới bổ sung rõ ràng, chi tiết hơn so với Bộ luật hình sự năm 2003. Đối với việc thực hiện giai đoạn xét xử của BLTTHS năm 2015 đã góp phần cho việc đảm bảo nguyên tắc: Chỉ những người thực hiện hành vi phạm tội được quy định tại Bộ luật Hình sự mới phải chịu trách nhiệm hình sự. Đảm bảo thực hiện nguyên tắc: Mọi hành vi phạm tội phải được phát hiện kịp thời, xử lý nhanh chóng và khách quan theo đúng pháp luật với mục đích không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, tránh làm oan người vô tội.

Bên cạnh việc đảm bảo các nguyên tắc được thực hiện thì tại địa bàn Tòa án nhân dân quận Long Biên, thành phố Hà Nội còn một số vướng mắc, khó khăn trong quá trình áp dụng các quy định pháp luật của BLTTHS hiện hành, dẫn đến các hoạt động trong giai đoạn xét xử chưa được tốt. Khi các hoạt động của giai đoạn xét xử chưa thực hiện tốt sẽ ảnh hưởng đến việc ra phán quyết của Tòa án chưa đúng với bản chất vụ án. Trong một số trường hợp bỏ lọt tội phạm cũng như làm oan người vô tội. Thực hiện một trong các nhiệm vụ về cải cách tư pháp đang được Đảng và Nhà nước ta chú trọng đẩy mạnh và theo Nghị quyết 08-NQ/ TW năm 2002 và Nghị quyết số 49-NQ/TW năm 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020: “ đổi mới việc tổ chức phiên toà xét xử, xác định rõ hơn vị trí, quyền hạn nhiệm vụ của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng theo hướng đảm bảo tính công khai dân chủ nghiêm minh, nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên tòa xét xử, coi đây là khâu đột phá của hoạt động tư pháp” [8].

1 luan an Vì vậy, để góp phần nâng cao chất lượng trong quá trình xét xử vụ án hình sự, đảm bảo quyền tối cao của con người, trên cơ sở thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân quận Long Biên, thành phố Hà Nội, tác giả chọn đề tài “Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ thực tiễn quận Long Biên, thành phố Hà Nội” sẽ đóng góp phần nào hoàn thiện quy định của pháp luật và giúp hạn chế được những vướng mắc khi áp dụng luật trong thực tiễn. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Đối với đề tài luận văn: Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là vấn đề không phải là mới, tương đối rộng và đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiều cấp độ khác nhau. Một số bài viết, công trình nghiên cứu có liên quan đến giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự gồm: Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội; Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội; Giáo trình kỹ năng giải quyết vụ án hình sự, NXB Tư pháp, Hà Nội; Vũ Gia Lâm: “Hoàn thiện một số quy định về xét xử sơ thẩm hình sự nhằm thực hiện có hiệu quả nguyên tắc hai cấp xét xử” Tạp chí Tòa án nhân dân; Ths. Nguyễn Sỹ Thành: Xét xử sơ thẩm theo luật tố tụng hình sự Việt Nam – Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015; Ths.Nguyễn Thị Thùy Trang: Chức năng xét xử sơ thẩm vụ án hình sự của Tòa án theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn quận Sơn Trà, TP Đà Nẵng – Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, năm 2018; … Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu liên quan khác nghiên cứu phân tích đối với các vấn đề lý luận, các quy định pháp luật hình sự có liên quan mà tác giả không kể đến.

Tuy nhiên, các công trình khoa học và bài viết nêu trên đều có giá trị to lớn về lý luận và thực tiễn nhưng mới chỉ nghiên cứu những vấn đề chung nhất về giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự. Đối với công trình nghiên cứu về hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội cũng đã có một số công trình nghiên cứu nhưng các công trình nghiên cứu đó chưa thực sự đi vào một cách sâu sắc, đầy đủ và toàn diện về hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Vì vậy, luận văn này tác giả nêu rõ các vấn đề sâu sắc về lý luận chung, các quy định pháp luật tố tụng hình sự hiện hành của giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, và trên cơ sở số liệu cụ thể đưa ra thực trạng xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Tác giả đánh giá về thực trạng xét xử sơ thẩm vụ án hình sự ở địa bàn này về những cái làm được, chưa làm được, chỉ ra những nguyên nhân của tồn tại, hạn chế từ đó đưa ra các yêu cầu, đề xuất các kiến nghị, giải pháp nâng cao chất lượng trong công tác xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá về mặt lý luận, đánh giá từ thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội, luận văn tập trung làm rõ các hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong áp dụng các quy định về xét xử sơ thẩm của TAND quận Long Biên. Đồng thời, so sánh, đánh giá các quy định về xét xử sơ thẩm ở BLTTHS mới 2015, đồng thời đưa ra một số yêu cầu, giải pháp cơ bản hoàn thiện, nâng cao hiệu quả chất lượng xét xử sơ thẩm vụ án hình sự ở địa bàn quận Long Biên nói riêng, góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật trong tố tụng hình sự nói chung.