Luận văn: Trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án - Thực tiễn Quận 7

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN CHÍ HIẾU TRẢ HỒ SƠ ĐỂ ĐIỀU TRA BỔ SUNG CỦA TÒA ÁN TỪ THỰC TIỄN QUẬN 7, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ HÀ NỘI - 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN CHÍ HIẾU TRẢ HỒ SƠ ĐỂ ĐIỀU TRA BỔ SUNG CỦA TÒA ÁN TỪ THỰC TIỄN QUẬN 7, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự Mã số: LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN TẤT VIỄN HÀ NỘI - 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn và giúp đỡ của PGS.TS Nguyễn Tất Viễn. Các trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Những tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn đều được liệt kê đầy đủ, cụ thể. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN Nguyễn Chí Hiếu luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ CHẾ ĐỊNH TRẢ HỒ SƠ ĐỂ ĐIỀU TRA BỔ SUNG. Khái niệm, mục đích, ý nghĩa của trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án. Đặc điểm của trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án, mối quan hệ giữa Viện kiểm sát và Tòa án khi trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Pháp luật TTHS một số quốc gia về chế định Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung .17 Tiểu kết chương 1 .20 Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TRẢ HỒ SƠ ĐỂ ĐIỀU TRA BỔ SUNG CỦA TÒA ÁN.

Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988 và Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về việc Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 .23 Tiểu kết chương 2 .38 Chương 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2015 CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN 7, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VỀ TRẢ HỒ SƠ ĐỂ ĐIỀU TRẢ BỔ SUNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ. Thực trạng áp dụng quy định của BLTTHS tiến hành trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án nhân dân Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về trả hồ sơ để điều tra bổ sung .54 Tiểu kết chương 3 .66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCA: Bộ Công an Bộ luật HS: Bộ luật Hình sự Bộ luật TTHS : Bộ luật Tố tụng hình sự BPNC: Biện pháp ngăn chặn BQP : Bộ quốc phòng CQĐT : Cơ quan điều tra CQTTHS: Cơ quan tố tụng hình sự CQTHTT : Cơ quan tiến hành tố tụng TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao THTT: Tiến hành tố tụng TNHS: Trách nhiệm hình sự TTHS: Tố tụng hình sự HSVAHS: Hồ sơ vụ án hinh sự VAHS: Vụ án hình sự VKSNDTC: Viện kiểm sát nhân dân tối cao luan an 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Quận 7 là một quận nội thành được thành lập theo quyết định số 03/CP ngày 06/01/1997 của Chính phủ Việt Nam về việc thành lập quận, phường tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trong những năm qua, các Cơ quan tư pháp Quận 7 đã có nhiều biện pháp thực hiện các nhiệm vụ cải cách tư pháp. Tiếp tục phát huy những kết quả đạt được trong việc tổ chức thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Nghị quyết 48-NQ/TW ngày 25/4/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng năm 2020, Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và các văn kiện khác của Đảng về cải cách tư pháp thì việc tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, trong đó có chế định Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung là rất cần thiết. Việc đưa ra một phán quyết đúng người, đúng tội, không bỏ lọt tội phạm, không có oan, sai đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình tố tụng thông qua việc tranh luận tại phiên tòa việc kiểm tra, đánh giá chứng cứ công khai những thông tin tài liệu, đồ vật thu thập được trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.

Việc xét xử công bằng, nghiêm minh sẽ góp phần bảo vệ chế độ, pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, góp phần đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm. Tuy nhiên không phải trường hợp nào Tòa án cũng có thể xét xử nếu chỉ thông qua những tài liệu, chứng cứ mà Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát thu thập được và qua quá trình tranh tụng công khai tại phiên tòa, mà có rất nhiều trường hợp không thu thập được đầy đủ tài liệu chứng cứ để kết luận về tội phạm, người phạm tội hoặc quá trình khởi tố, điều tra, truy tố còn vi phạm quy định của pháp luật tố tụng hình sự hoặc có căn cứ để khởi tố bị can về tội phạm khác, hoặc có đồng phạm khác hoặc có người phạm tội khác liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Tòa án với tư cách là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung nhằm khắc phục những tồn tại, thiếu sót trong giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố để giải quyết đúng đắn vụ án hình sự. Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung sẽ hạn chế được oan, sai, bỏ lọt tội phạm, bỏ lọt luan an 2 người phạm tội từ đó bảo đảm hơn nữa quyền con người, quyền công dân.

Vì lý do đó, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án từ thực tiễn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành. Tình hình nghiên cứu đề tài Sau khi Bộ luật TTHS năm 2003 có hiệu lực thi hành, vấn đề trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án tiếp tục được tranh luận làm rõ qua các bài viết sau: - Nguyễn Qúy Lộc (2013), Bàn về chế định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, Tạp chí Tòa án nhân dân. Bài viết đề cập đến chế định trả hồ sơ điều tra bổ sung trong tố tụng hình sự và đưa ra một số kiến nghị đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định này trong Bộ luật TTHS năm 2013 theo tinh thần cải cách tư pháp, gắn với nguyên tắc suy đoán vô tội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tư pháp hình sự. - Nguyễn Văn Linh (2019), Trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử, Tạp chí Tòa án nhân dân điện tử.

Bài viết đã nêu các căn cứ pháp lý để tòa án cấp sơ thẩm trả hồ sơ để điều tra bổ sung ở giai đoạn chuẩn bị xét xử và tại phiên tòa sơ thẩm với những phân tích thực tiễn xét xử những năm gần đây và đưa ra một 06 kiến nghị về hoàn thiện chế định này - Nguyễn Văn Mai (2008), Trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn này đã nêu được một số đặc điểm của giai đoạn xét xử sơ thẩm và thẩm quyền trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án. - Ngô Công Tuấn (2018), Trả hồ sơ để điều tra bổ sung một số vấn đề cần hoàn thiện,https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/tra-ho-so-dieu-tra-bo-sung-mot- so-de-xuat-hoan-thien, truy cập ngày 15/03/2020. Bài viết này đã nêu những điểm mới trong quy định trả hồ sơ để điều tra bổ sung và những vấn đề cần sửa đổi.

Khi nghiên cứu quy định trả hồ sơ điều tra bổ sung nói chung và quy định trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án nói riêng luôn thể hiện rõ nét mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với nhau. Các công trình nghiên cứu trả hồ sơ để điều tra bổ sung được đề cập ở các mức độ khác nhau, chủ yếu đi vào phân tích làm rõ ý nghĩa, nội dung của chế định này trong Bộ luật tố tụng hình sự, nêu lên các quan điểm khác nhau về việc đồng tình hay không đồng tình với quyết định luan an 3 Tòa án trả hồ sơ điều tra bổ sung. Trong số các công trình nêu trên, chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu về trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án nhân dân Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh để thấy rõ đặc thù của việc áp dụng chế định pháp luật này trên địa bàn một quận. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.

Mục đích nghiên cứu Luận văn có mục đích làm rõ vấn đề lý luận về quy định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, vận dụng để phân tích thực tiễn của Tòa án Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở đó để xuất các giải pháp bảo đảm thực hiện các quy định pháp luật TTHS về trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án. Nhiệm vụ nghiên cứu Để làm rõ được các vấn đề nêu trên, luận văn đặt ra và giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu như sau: - Khái quát những vấn đề lý luận về việc Tòa án trả hồ sơ để điều điều tra bổ sung trong tố tụng hình sự. - Khái quát những quy định của pháp luật TTHS Việt Nam, phân tích các quy định của Bộ luật TTHS năm 2015 về việc Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung. - Nêu ra những hạn chế, vướng mắc của Bộ luật TTHS năm 2015 trong việc quy định Tòa án trả hồ sơ điều tra bổ sung từ thực tiễn Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh - Nêu một số giải pháp bảo đảm thực hiện các quy định pháp luật TTHS về trả hồ sơ điều tra bổ sung của Tòa án từ thực tiễn Tòa án nhân dân Quận 7.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.