Luận văn thạc sĩ: Tội cướp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam - Bắc Ninh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TẠ HỮU HIỂN TỘI CƯỚP TÀI SẢN THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ Hà Nội - 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TẠ HỮU HIỂN TỘI CƯỚP TÀI SẢN THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH Ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8380104 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. LÊ HỮU DU Hà Nội - 2020 luan an LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khoá học và luận văn thạc sỹ Luật học của mình, trước hết tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến Ban giám đốc, các khoa, phòng và quý thầy cô trong Học viện Khoa học xã hội đã nhiệt tình truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn thạc sỹ Luật học. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Lê Hữu Du đã trực tiếp hướng dẫn, định hướng chuyên môn, quan tâm giúp đỡ tận tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình thực hiện luận văn.

Bên cạnh đó tôi cũng gửi lời cảm ơn của mình đến cơ quan, bạn bè, đồng nghiệp luôn quan tâm, tạo điều kiện, chia sẻ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô và bạn bè. luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi; các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

Hà Nội, ngày 18 tháng 03 năm 2020 TÁC GIẢ LUẬN VĂN Tạ Hữu Hiển luan an MỤC LỤC Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỘI CƯỚP TÀI SẢN. Khái niệm và đặc điểm của tội cướp tài sản. Dấu hiệu pháp lý và hình phạt của tội cướp tài sản. Phân biệt tội cướp tài sản với một số tội xâm phạm sở hữu khác.

16 Tiểu kết chương 1. 24 Chương 2 THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TẠI TỈNH BẮC NINH. Khái quát về cơ cấu tổ chức của TAND hai cấp tỉnh Bắc Ninh. Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt tội cướp tài sản tại tỉnh Bắc Ninh.

26 Tiểu kết chương 2. 52 Chương 3 MỘT SỐ YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN. Một số yêu cầu nâng cao hiệu quả định tội danh và quyết định hình phạt tội cướp tài sản. Giải pháp nâng cao hiệu quả định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội cướp tài sản.

54 Tiểu kết Chương 3. 61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 63 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BLHS : Bộ luật hình sự BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự CSĐT : Cảnh sát điều tra HSST : Hình sự sơ thẩm TAND : Tòa án nhân dân VKSND : Viện kiểm sát nhân dân luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế nước ta càng phát triển, hiện đại, đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao.

Bên cạnh sự phát triển về kinh tế thì các tệ nạn xã hội cũng ngày một gia tăng và có diễn biến phức tạp. Một trong những tệ nạn xã hội đó phải kể đến là tội cướp tài sản cũng là một trong những tội phạm đã gây ra không ít những hậu quả xấu cho xã hội. Cướp tài sản là một trong những loại tội phạm nguy hiểm không những xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản hợp pháp mà còn có thể xâm phạm đến sức khỏe của nạn nhân. Chính vì vậy, pháp luật hình sự quy định cướp tài sản là tội phạm và những người vi phạm đáp ứng các yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị áp dụng chế tài nghiêm khắc nhất là hình phạt trong đó chỉ quy định về hình phạt tước tự do là tù có thời hạn và tù chung thân.

Tuy nhiên, do sự đa dạng của các hình thức cướp tài sản, nên hành vi cướp tài sản cũng rất đa dạng, việc xác định những hành vi nào cần phải xử lý hình sự không phải là việc đơn giản. Theo quy định của Bộ luật hình sự 1985, 1999 và 2015 thì hành vi cướp tài sản được coi là tội phạm nguy hiểm cho xã hội. Tội phạm này xâm phạm trực tiếp tới trật tự xã hội, không tuân theo các quy tắc bắt buộc đảm bảo lợi ích chung của cộng đồng. Nhà nước ta không chấp nhận để hành vi trên phát triển, bởi đó là trái với truyền thống, đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam; đi ngược lý với chủ trương xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại với con người.

Qua các phân tích một số ưu điểm, tiến bộ cũng như những điểm hạn chế, chưa hoàn thiện trong các quy định của pháp luật về tội cướp tài sản, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi BLHS 2015 đã có hiệu lực thi hành hơn 2 năm, tuy nhiên chưa có văn bản hướng dẫn áp dụng đối với Tội cướp tài sản. 1 luan an Bắc Ninh là một tỉnh có nhiều làng nghề thủ công nổi tiếng, nhiều khu công nghiệp trọng điểm, trường đại học và cao đẳng dạy nghề đóng trên địa bàn nên thu hút đông đảo số lượng lớn người lao động và sinh viên của các tỉnh khác đến làm việc, học tập. Sự phức tạp về thành phần, trình độ, nhận thức, phong tục, tập quán… của người lao động; kèm theo những ảnh hưởng xấu của sự chuyển đổi kinh tế, mở của thị trường, sự du nhập văn hoá thế giới khiến Bắc Ninh đang phải đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp, đặc biệt là tội phạm hình sự, trong đó nổi lên là nhóm tội xâm phạm sở hữu như: tội trộm cắp, cướp giật, cướp tài sản… Xuất phát từ thực tế nêu trên, học viên đã chọn đề tài: “Tội cướp tài sản theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ của mình. Tình hình nghiên cứu đề tài Trong nội dung nghiên cứu chủ yếu về định tội danh và quyết định hình phạt theo pháp luật hình sự Việt Nam nói chung và tội cướp tài sản nói riêng, có thể nhắc tới nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: - Nguyễn Thị Ngọc Hoa (2007), Luận văn thạc sĩ luật học “Đấu tranh phòng chống tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Nam Định”; - Trần Thị Lan Anh (2013), Luận văn thạc sĩ luật học “Phòng ngừa tội cướp tài sản do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội”; - Nguyễn Thị Tuyết Thanh (2019), Luận văn thạc sĩ luật học: Tội cướp tài sản theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh,.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Học viên nghiên cứu đề tài nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tội cướp tài sản, trên cơ sở tình hình thực tiễn tại tỉnh Bắc Ninh, học viên đã đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng áp dụng tội cướp tài sản. Nhiệm vụ nghiên cứu - Phân tích làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tội cướp tài sản. - Phân tích, đánh giá các kết quả thực thi cũng như định tôi danh và quyết định hình phạt theo pháp luật hình sự giai đoạn 2015 - 2019 tại tỉnh Bắc Ninh, chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót.

- Đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả định tội danh và quyết định hình phạt. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận pháp luật hình sự về tội phạm cướp tài sản và thực tiễn hoạt động định tội danh và quyết định hình phạt trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện nay. Thời gian nghiên cứu: giai đoạn 2015 - 2019. Địa bàn: thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bắc Ninh, chủ yếu là số liệu của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Bắc Ninh.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phép duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; các quan điểm, chủ chương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về chính sách hình sự và cải cách tư pháp. 3 luan an Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học phù hợp với yêu cầu của từng vấn đề cụ thể như: Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, khảo sát thực tiễn, lịch sử cụ thể… để làm sáng tỏ nội dung cần nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn - Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần bổ sung và hoàn thiện những vấn đề lý luận về tội cướp tài sản. - Ý nghĩa thực tiễn: Việc chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong việc áp dụng tội cướp tài sản.

Tìm hiểu nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng tội cướp tài sản trong luận văn có giá trị tham khảo thiết thực đối với các nhà lập pháp hình sự trong quá trình hoàn thiện các quy định pháp luật hình sự cũng như đối với cán bộ làm công tác thực tiễn trong việc tìm hiểu và áp dụng pháp luật. Cùng đó, luận văn cũng là một tài liệu tham khảo bổ ích trong quá trình giảng dạy hình sự và cho những ai quan tâm đến vấn đề này. Kết cấu của luận văn Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật việt nam về tội cướp tài sản Chương 2: Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt tại tỉnh Bắc Ninh Chương 3: Một số yêu cầu và giải pháp nâng cao hiệu quả định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội cướp tài sản 4 luan an Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TỘI CƯỚP TÀI SẢN 1. Khái niệm và đặc điểm của tội cướp tài sản 1.

Khái niệm * Khái niệm tội phạm Để bảo vệ đặc quyền của của giai cấp thống trị, Nhà nước đã quy định những hành vi nguy hiểm cho xã hội nào là tội phạm và áp dụng trách nhiệm hình sự đối với những người nào thực hiện các hành vi đó.