Thực hành quyền công tố đối với tội cướp tài sản từ thực tiễn tỉnh Hải Dương - Luận văn thạc sĩ luật hình sự và tố tụng hình sự

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THANH TÙNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ ĐỐI VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN TỪ THỰC TIỄN TỈNH HẢI DƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ HÀ NỘI, 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THANH TÙNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ ĐỐI VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN TỪ THỰC TIỄN TỈNH HẢI DƯƠNG Ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TRẦN VĂN ĐỘ HÀ NỘI, 2019 luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN. Lý luận về thực hành quyền công tố của viện kiểm sát trong vụ án hình sự.

Thực hành quyền công tố đối với tội cướp tài sản. 13 Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ ĐỐI VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN Ở TỈNH HẢI DƯƠNG. Khái quát đặc điểm kinh tế xã hội và tình hình tội phạm cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Thực tiễn thực hành quyền công tố với tội cướp tài sản ở tỉnh Hải Hương.

32 Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ ĐỐI VỚI TỘI CƯỚP TÀI SẢN. Sửa đổi một số quy định pháp luật về thực hành quyền công tố. Các giải pháp khác nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố với tội cướp tài sản. 61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

63 luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS Bộ luật Hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự CQĐT Cơ quan điều tra ĐTV Điều tra viên HĐXX Hội đồng xét xử KSV Kiểm sát viên TAND Tòa án nhân dân TP Thẩm phán VKS Viện kiểm sát THQCT Thực hành quyền công tố VKSND Viện kiểm sát nhân dân n luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Thống kê xử lý tin báo, khởi tố vụ án và xét xử tội phạm Cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương từ 2014 đến 2018.2: Thống kê xử lý tin báo, khởi tố và xét xử các vụ án cướp tài sản .33 trên địa bàn thành phố Hải Dương từ 2014 -2018 [31] .33 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo quy định tại Điều 107 Hiến pháp 2013 và Điều 3 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) thì VKSND thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình bằng công tác thực hành quyền công tố (THQCT) và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong đó có hoạt động THQCT và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết cac vụ án hình sự nhằm góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, từ đó xây dựng và gìn giữ nền pháp chế xã hội chủ nghĩa. Có thể thấy rằng, vai trò của VKSND là rất quan trọng, được ví như một “đối trọng” trong lĩnh vực tư pháp với các cơ quan nắm quyền tư pháp như Tòa án nhân dân, Công an, nhằm loại trừ nguy cơ áp dụng pháp luật sai sót hoặc thậm chí lợi dụng quyền hạn, chức vụ để thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật hình sự và tố tụng hình sự. Tỉnh Hải Dương nằm trong vùng Đồng bằng sông Hồng, thuộc khu vực trọng điểm kinh tế của Bắc bộ, là nơi kết nối giữa ba trung tâm kinh tế hàng đầu của cả nước (Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh).

Với vị trí thuận lợi như vậy, tỉnh Hải Dương đang trên đà phát triển mọi mặt về kinh tế, văn hóa xã hội. Nhưng đi kèm với sự phát triển kinh tế, tình hình tội phạm trên địa bàn tỉnh Hải Dương có diễn biến phức tạp, nhiều vụ án xảy ra có tính chất, mức độ nghiêm trọng, gây hoang mang cho quần chung nhân dân (trong giai đoạn từ 2014 đến 2018 chỉ trong vòng 05 năm đã diễn ra tới 118 vụ án Cướp tài sản). Với đặc điểm là nơi kết nối các vùng kinh tế, mật độ dân cư đông đúc, có nhiều tuyến đường huyết mạch, tình hình tội phạm Cướp tài sản có xu hướng gia tăng và trở nên ngày càng phổ biến. Trong quá trình đấu tranh phòng chống loại tội phạm này, cùng với các cơ quan có thẩm quyền, VKSND các cấp của tỉnh Hải Dương đã tích cực, chủ động trong việc thực 1 luan an hiện chức năng THQCT với các tội phạm nói chung và tội phạm cướp tài sản nói riêng.

Tuy nhiên, qua thực tiễn, công tác THQCT vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Trong nhiều vụ việc, vì nhiều lý do (chủ yếu liên quan đến năng lực của kiểm sát viên), mà công tác THQCT còn tồn tại nhiều sai phạm, như bỏ lọt tội phạm hoặc không phát hiện và can thiệp kịp thời với các hành vi vi phạm pháp luật tố tụng hình sự của nhiều vụ án. Những sai phạm này được phát hiện trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự nói chung và các vụ án cướp tài sản nói riêng. Tội cướp tài sản được đánh giá là loại tội phạm nguy hiểm cho xã hội, xâm hại trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản của người dân – là một quyền hiến định.

Ngoài ra, loại tội phạm này còn có tác động xấu đến tâm lý người dân, gây hoang mang, bức xúc bởi đặc điểm luôn sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực. Nếu công tác phòng chống loại tội phạm này không hiệu quả rất dễ mất niềm tin của quần chúng nhân dân vào ngành tư pháp và việc đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Từ những phân tích trên, tác giải quyết định chọn đề tài “Thực hành quyền công tố đối với tội cướp tài sản từ thực tiễn tỉnh Hải Dương “ làm đề tài luận văn cao học luật. Tình hình nghiên cứu đề tài Thực hành quyền công tố là một trong những chức năng cơ bản của VKSND.

Hoạt động nghiên cứu về lý luận và thực tiễn có liên quan đến công tác THQCT và kiểm sát các hoạt động tư pháp của VKSND đã có nhiều công trình tập trung nghiên cứu như: “Nâng cao chất lượng kiểm sát hoạt động tư pháp và thực hành quyền công tố với vấn đề thông khâu và chuyên khâu trong công tác kiểm sát hình sự” - đề tài nghiên cứu cấp bộ, do Ngô Văn Đọn làm 2 luan an chủ biên, năm 2004; “Quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp”, của Lê Hữu Thể (chủ biên), Đỗ Văn Đương, Nông Xuân Trường, năm 2008; Luận văn thạc sĩ “Tội cướp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Nam Định” của tác giải Phạm Văn Chủng năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Các chức năng của Viện Kiểm sát nhân dân trong giai đoạn điều tra đối với các vụ án cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương” của tác giả Chu Minh Long năm 2012… Mặc dù có nhiều công trình khoa học nghiên cứu hoặc tài liệu giảng dạy ở những góc độ, phạm vi khác nhau về THQCT và kiểm sát việc tuân theo pháp luật ở các giai đoạn khác nhau của tố tụng hình sự trong đó có nghiên cứu về THQCT với một số loại tội phạm. Nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu, khảo sát về THQCT đối với tội phạm cướp tài sản trong tình hình mới, mang tính cập nhật trong bối cảnh loại tội phạm này diễn biến phức tạp và có phạm vi nghiên cứu trên địa bàn cụ thể là tỉnh Hải Dương. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu pháp luật về THQCT nói chung và thực tiễn áp dụng đối với tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương nói riêng.

Chỉ rõ những thành tựu và những điểm hạn chế còn tồn tại, qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động THQCT đối với các vụ án cướp tài sản. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu những quy định cụ thể về vị trí, vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND trong hoạt động THQCT, đi sâu vào hoạt động THQCT với tội cướp tài sản. 3 luan an - Nghiên cứu, đánh giá thực tiễn hoạt động THQCT với tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương và , đồng thời phân tích làm rõ những tồn tại, hạn chế. và nguyên nhân.

- Đề xuất những định hướng và giải pháp hoàn thiện các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của VKS trong hoạt động THQCT và đặc biệt là trong việc THQCT với tội cướp tài sản. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động THQCT với các vụ án cướp tài sản. Đề tài xác định phạm vi nghiên cứu là hoạt động THQCT các vụ án cướp tài sản trong thời gian từ năm 20145 đến năm 2018 trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu - Phương pháp luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng Mác – xít, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về chính sách hình sự, về xây dựng Nhà nước pháp quyền, … - Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả luận văn đã sử dụng các phương pháp cụ thể như: phương pháp phân tích và tổng hợp; phương pháp so sánh, đối chiếu; phương pháp diễn dịch; phương pháp quy nạp, phương pháp thống kê… 5.

Những điểm mới đóng góp của luận văn - Luận văn tiến hành khảo cứu chuyên sâu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động THQCT các vụ án cướp tài sản. - Luận văn đánh giá, phân tích những hạn chế trong hoạt động của VKSND khi THQCT các vụ án cướp tài sản, qua đó đề xuất các giải pháp góp 4 luan an phần nâng cao hiệu quả hoạt động của VKSND trong hoạt động THQCT với các vụ án cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Hải Dương, là nguồn ý kiến tham khảo nhằm nâng cao hoạt động của VKSND nói chung. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Luận văn góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về hoạt động của VKSND khi THQCT trong các vụ án cướp tài sản, góp phần xây dựng, hoàn thiện các tri thức khoa học Luật hình sự, Luật tố tụng hình sự và khoa học Điều tra hình sự.