Luận án thạc sĩ luật học: Thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội - Đinh Văn Bim (2020)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐINH VĂN BIM THỦ TỤC XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI, TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC ĐÀ NẴNG – 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐINH VĂN BIM THỦ TỤC XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI, TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Chuyên ngành : Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự Mã số : 8 38 01 04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. HOÀNG THỊ MINH SƠN ĐÀ NẴNG - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự mà bị cáo là người dưới 18 tuổi theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Quảng Ngãi” là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện. Các nội dung, thông tin được trình bày trong luận văn là trung thực. Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan trên của mình.

Tác giả luận văn Đinh Văn Bim luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. NHỮNG LÝ LUẬN VÀ SƠ LƯỢC LỊCH SỬ LẬP PHÁP VỀ THỦ TỤC XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI. Lý luận về thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Khái quát về sự phát triển của pháp luật về thủ tục xét xử đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

THỰC TRẠNG THỦ TỤC XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI. Thực trạng quy định của pháp luật về thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người người dưới 18 tuổi phạm tội. Thực tiễn áp dụng pháp luật về thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tại Tòa án nhân dân thành phố Quảng Ngãi. CÁC BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN ĐÚNG PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 PHẠM TỘI, TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI, TỈNH QUẢNG NGÃI.

Các biện pháp bảo đảm thực hiện đúng pháp luật đối với thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Đảm bảo triển khai, hướng dẫn thực hiện thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Các giải pháp khác .76 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự NCTN Người chưa thành niên QN Quảng Ngãi TA Tòa án TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân tối cao TNHS Trách nhiệm hình sự VKSND Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao XHCN Xã hội chủ nghĩa luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Thống kê số lượng vụ án hình sự do người dưới 18 tuổi thực 2. hiện trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi từ năm 2014 đến 48 năm 2018 Thống kê số lượng bị cáo là người dưới 18 tuổi trong tổng số 2.

bị cáo bị xét xử từ năm 2014 đến 2018 tại thành phố Quảng 49 Ngãi Cơ cấu các loại tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện đã 2. được xét xử trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi từ năm 2014 50 đến 2018. Bảng thống kê két quả xử lý đối với người dưới 18 tuổi 2. phạm tội trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi từ năm 2014 51 đến 2018 Thống kê người dưới 18 tuổi phạm tội trên địa bàn thành phố 2.

54 Quảng Ngãi theo nhóm tuổi luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với sự hội nhập nền kinh tế của các nước nói chung và sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường của Việt Nam nói riêng đã và đang là những động lực phát triển to lớn đưa đất nước. Bên cạnh đó có những hạn chế mang lại nhiều hiện tượng tiêu cực ảnh hưởng đến sự phát triển và nhiều vấn đề xã hội còn vướng mắt chưa được giải quyết, trong đó có đối tượng là người dưới 18 tuổi phạm tội ngày càng gia tăng và trở thành vấn đề toàn xã hội phải quan tâm. Những hành vi phạm tội của người dưới 18 tuổi không chỉ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội mà còn hủy hoại chính cuộc đời của các em và dẫn đến tương lai của các em cũng bị ảnh hưởng.

Vấn đề về người dưới 18 tuổi phạm tội là việc làm cần thiết để giữ nghiêm ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội và cũng là một vấn đề phức tạp cần có một biện pháp xử lý riêng. Đa số, do xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý đang phát triển, nhân cách chưa định hình được, nhận thức phát triển chưa được đầy đủ nên một số em đã có hành vi phạm tội một cách ngang nhiên, vô tư. Bên cạnh đó, khi phạm tội các em là những người phạm tội, nhưng đồng thời cũng là những nạn nhân của sự thiếu giáo dục, chăm sóc của gia đình, nhà trường và xã hội; hành động của các em ít nhiều bị chi phối bởi hoàn cảnh khác nhau hoặc bị xúi giục, lừa dối từ những đối tượng khách quan khác.Chính vì thế, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề giải quyết người phạm tội dưới 18 tuổi là vấn đề không phải chỉ đơn giản giải quyết một vụ án, trừng phạt một đối tượng phạm tội hoặc một tội phạm nào đó nhưng vấn đề quan trọng ở đây là phải tìm ra mọi cách để làm giảm bớt những hành vi phạm pháp đồng thời tốt hơn hết là ngăn ngừa các việc làm sai trái, đừng để xảy ra. Với tinh thần đó, Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 đã kịp thời điều chỉnh và đã xây dựng một chương riêng biệt (chương XXVIII) quy định về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Đây là cơ sở pháp lý để áp dụng thủ tục tố tụng đối với người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng là người dưới 18 tuổi. Tuy nhiên, do BLTTHS năm 2015 vẫn 1 luan an đang chờ hiệu lực thi hành nhưng đến ngày 01-01-2018 thì được áp dụng thi hành trong thực tiễn, trong khi chờ BLTTHS năm 2015 được áp dụng thì áp dụng các quy định tại Chương XXXII BLTTHS năm 2003 đã nảy sinh nhiều vướng mắc và bất cập. Trong quá trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật tố tụng hình sự trong việc giải quyết các vụ án mà người dưới 18 tuổi phạm tội thì học viên nhận thấy rằng, những người tiến hành tố tụng không những phải nắm vững các quy định pháp luật, tuân thủ chặt chẽ các thủ tục tố tụng đặc biệt này mà còn phải có kiến thức nhất định, am hiểu về đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi chưa thành niên để phục vụ cho việc giải quyết, xét xử đạt chất lượng. Mặt khác, trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường, bên cạnh những mặt tích cực thì nền kinh tế thị trường không tránh khỏi làm phát sinh nhiều vấn đề tiêu cực khác, đặt biệt người dưới 18 tuổi phạm tội diễn ra ngày càng tinh vi, phức tạp với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội ngày càng cao.

Chính vì vậy, trước những cuộc đấu tranh, phòng ngừa và phòng chống tội phạm, dẫn đến việc nghiên cứu sâu về thủ tục xét xử sơ thẩm đối với những vụ án hình sự người dưới 18 tuổi phạm tội trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam là những vấn đề có ý nghĩa sâu sắc cả về mặt lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật. Từ những phân tích nêu trên đã dẫn đến học viên quyết định chọn đề tài “Thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn thành phố Quảng Ngãi” cho luận văn tốt nghiệp với mong muốn có những đóng góp cho việc bảo vệ tốt nhất về quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dưới 18 tuổi phạm tội, góp phần xây dựng thành công nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong quá tình giải quyết, xét xử vụ án hình sự sơ thẩm, việc điều tra, truy tố, xét xử đối với vụ án hình sự mà người dưới 18 tuổi phạm tội là một trong những nội dung đặt biệt quan trọng. Bởi lẻ, ngoài việc quyết định các chế tài đối với họ thì Tòa án cần phải thực hiện việc giáo dục, sửa chữa lỗi lầm của họ để phát triển lành mạnh về tinh thần, thể chất và tạo điều kiện giúp họ sớm hòa nhập với cuộc sống trong xã hội lành mạnh.

Trước khi chọn đề tài “Thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình 2 luan an sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn thành phố Quảng Ngãi” cho luận văn của mình, học viên đã tham khảo một số nghiên cứu về lĩnh vực tư pháp đối với người chưa thành niên như: Đỗ Xuân Hồng , “Xét xử vụ án có bị cáo là người chưa thành niên theo luật tố tụng hình sự Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học 2014, Đại học quốc gia Hà Nội [18]. Luận văn đã nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc xét xử vụ án hình sự có bị cáo là người dưới 18 tuổi, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp, để tiếp tục góp phần hoàn thiện những quy định về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi và giải quyết những vướng mắc của thực tiễn áp dụng Bộ luật tố tụng hình sự. Nguyễn Thu Huyền, “Thủ tục xét xử những vụ án mà bị cáo là người chưa thành niên: một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Luật văn thạc sĩ luật học 2007, Đại học quốc gia Hà Nội [20].