Luận án thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi - Nghiên cứu thực tiễn tỉnh Bắc Ninh (2020)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGÔ ĐỨC TUYÊN THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ KẾT ÁN DƯỚI 18 TUỔI TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ HÀ NỘI, 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGÔ ĐỨC TUYÊN THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ KẾT ÁN DƯỚI 18 TUỔI TỪ THỰC TIỄN TỈNH BẮC NINH Ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS,TS. NGHIÊM XUÂN MINH HÀ NỘI, 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực đã từng được công bố trước đây. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. Tác giả Ngô Đức Tuyên luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ KẾT ÁN DƯỚI 18 TUỔI. Error! Bookmark not defined. Khái niệm người bị kết án phạt tù và thi hành án phạt tù. Nhận thức chung về thi hành án phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi.

8 Chương 2: THỰC TRẠNG THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ KẾT ÁN DƯỚI 18 TUỔI TẠI TỈNH BẮC NINH. Tình hình đặc điểm có liên quan. Thực tiễn về thi hành án phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi tại tỉnh Bắc Ninh. Nhận xét, đánh giá.

477 Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ KẾT ÁN DƯỚI 18 TUỔI TẠI TỈNH BẮC NINH. Dự báo các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thi hành án phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi tại tỉnh Bắc Ninh. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành án phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi tại tỉnh Bắc Ninh. 70 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

71 luan an DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU Bảng 2.1: Thống kê về số lượng người bị kết án phạt tù dưới 18 tuổi tỉnh Bắc Ninh từ năm 2015 đến hết năm 2019 .2: Thống kê về tổng số lượt giáo dục người bị kết án phạt tù dưới 18 tuổi từ năm 2015 đến hết năm 2019.3: Thống kê về khen thưởng, kỷ luật đối với người bị kết án phạt tù dưới 18 tuổi từ năm 2015 đến hết năm 2019. 43 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chính sách đối xử đối với người phạm tội nói chung, xử lý đối với người phạm tội dưới 18 tuổi nói riêng xuất hiện và tồn tại gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật hình sự Việt Nam. Với sự cân nhắc nhiều yếu tố khác nhau liên quan đến người dưới 18 tuổi phạm tội, việc xử lý người phạm tội dưới 18 tuổi có sự khác biệt so với người đã thành niên phạm tội.

Sự khác biệt này trước hết thể hiện trong các quy định về trách nhiệm hình sự của người phạm tội dưới 18 tuổi, trong đó quan trọng nhất về nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước Việt Nam, hình phạt tù đối với người dưới 18 tuổi thể hiện rõ nhất quan điểm đối xử và nguyên tắc xử lý của Nhà nước đối với người phạm tội, đồng thời ngăn ngừa người phạm tội tiếp tục phạm tội và động viên, khuyến khích họ chứng tỏ khả năng giáo dục, cải tạo. Hình phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi là nhằm cách ly người phạm tội ra khỏi cộng đồng trong một khoảng thời gian nhất định nhằm ngăn ngừa tội phạm và giáo dục người phạm tội. Thực tiễn hiện nay cùng với quá trình phát triển toàn diện của đất nước trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa – xã hội, hiện nay hệ thống cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án hình sự nói chung đang có những điểm bất cập, như còn phân tán, nhiều đầu mối, chưa tập trung quyền lực nên thiếu sự chỉ đạo, điều hành, kiểm tra thống nhất, quy chế phối hợp giữa các cơ quan còn chưa rõ ràng làm giảm hiệu quả và hiệu lực quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực thi hành án phạt tù nói chung và thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi nói riêng.

Việc thực hiện công tác thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi còn có những hạn chế nhất định, như: Chưa có chế tài pháp luật điều chỉnh các quan hệ phát sinh khi kết án cũng như buộc họ phải thi hành án; nhận thức về công tác quản lý, giáo dục đối với đối tượng này chưa đầy đủ, thống 1 luan an nhất; chưa xây dựng được một môi trường cải tạo để thực sự hạn chế được tác động tiêu cực của quá trình giam giữ đối với người bị kết án dưới 18 tuổi… Thực tế đó đã đặt ra yêu cầu bức xúc cần phải nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn những vấn đề lý luận cơ bản về thi hành án phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi, tiến hành tổng kết một cách đầy đủ hơn nhằm chỉ ra những kinh nghiệm thành công cũng như chưa thành công của thực tiễn công tác thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi. Thông qua đó xây dựng luận cứ khoa học cho nhiệm vụ tiếp tục đổi mới công tác thi hành án phạt tù trong giai đoạn hiện nay. Từ những lý do trên, học viện lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Thi hành án phạt tù đối với người bị kết án dưới 18 tuổi từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn thạc sĩ ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự là hoàn toàn cần thiết. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Trong lĩnh vực thi hành án hình sự đã có một số công trình nghiên cứu về thi hành án phạt tù có thời hạn, có thể kể đến như: “Pháp luật thi hành án hình sự Việt Nam” – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của PGS.TS Võ Khánh Vinh, PGS.TS Nguyễn Mạnh Kháng chủ biên, do Nhà xuất bản Tư pháp xuất bản năm 2006; “Hoàn thiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án hình sự ở Việt Nam” của TS Vũ Trọng Hách do Nhà xuất bản Tư pháp xuất bản năm 2006; luận văn “Hình phạt tù và thi hành án phạt tù - những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Trần Thị Thu Hằng, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2011; luận văn “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn thi hành án phạt tù ở Việt Nam” của tác giả Đặng Quang Thắng, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2012.

Ngoài ra, còn có các bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành luật, như: “Thực trạng pháp luật thi hành án phạt tù và phương hướng hoàn thiện” của TS Phạm Văn Lợi đăng trên tạp chí Nhà nước và pháp luật số 02/2006… Tóm lại, đây là những công trình nghiên cứu toàn diện về lĩnh vực thi hành án hình sự, trong đó bao gồm lĩnh vực thi hành án phạt tù. Trong quá trình 2 luan an xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay, nhất là khi thực hiện chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, vấn đề nghiên cứu chuyên sâu về từng lĩnh vực cần được làm sáng tỏ cả về mặt lý luận và thực tiễn. Đây là cơ sở cho việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tù nói chung và thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi nói riêng góp phần nâng cao hiệu quả của công tác này. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục đích nghiên cứu: Thông qua nghiên cứu đề tài để làm rõ về mặt lý luận về thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi ở Việt Nam hiện nay, trên cơ sở thực tiễn thi hành án tại địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Từ đó xác định những vấn đề bất cập để đưa ra các giải pháp góp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật về thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi. - Nhiệm vụ nghiên cứu: + Về mặt lý luận: Trên cơ sở nghiên cứu lịch sử phát triển của công tác thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi, phân tích khái niệm, các đặc điểm cơ bản của, yêu cầu, cơ sở pháp lý thi hành án phạt tù đối với dưới 18 tuổi, mối quan hệ giữa cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thi hành án phạt tù. + Về mặt thực tiễn: Khảo sát, đánh giá thực trạng thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi tại tỉnh Bắc Ninh; chỉ ra những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của hạn chế thiếu sót của công tác này. Cuối cùng đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về đối tượng: Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản về lý luận thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi; lấy thực trạng về thi hành án phạt tù đối với người dưới 18 tuổi tại tỉnh Bắc Ninh làm kết quả 3 luan an khảo sát; không nghiên cứu về thi hành án phạt tù đối với người đang chấp hành án ở trại giam, trại tạm giam. - Thời gian: Kết quả nghiên cứu từ năm 2015-2019 5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, các quan điểm của Đảng và Nhà nước về thi hành án hình sự nói chung và thi hành án phạt tù nói riêng, cũng như thành tựu của các ngành khoa học khác, như: Luật Thi hành án hình sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và triết học, những luận điểm khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo và các bài viết đăng trên tạp chí của một số nhà khoa học trong lĩnh vực tư pháp hình sự. Ngoài ra, luận văn còn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học khác để làm sáng tỏ vấn đề, như: Phương pháp thống kê, phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp tọa đàm, phương pháp chuyên gia… 6.