Luận án tiến sĩ: Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự - Thực tiễn miền Đông Nam Bộ

VIàN HÀN LÂM KHOA HàC Xà HàI VIàT NAM HÌC VIÆN KHOA HÌC Xà HÞI LÊ THÊ MINH TH¯ TÞI CHO VAY LÃI N¾NG TRONG GIAO DÊCH DÂN SĂ TĄ THĂC TIÄN CÁC TÈNH MIÀN ĐÔNG NAM BÞ LU¾N ÁN TI¾N S) LU¾T HÌC HÀ NÞI - 2024 VIàN HÀN LÂM KHOA HàC Xà HàI VIàT NAM HÌC VIÆN KHOA HÌC Xà HÞI LÊ THÊ MINH TH¯ TÞI CHO VAY LÃI N¾NG TRONG GIAO DÊCH DÂN SĂ TĄ THĂC TIÄN CÁC TÈNH MIÀN ĐÔNG NAM BÞ Ngành: Lu¿t Hình să và Tß tÿng hình să Mã sß: 9.04 LU¾N ÁN TI¾N S) LU¾T HÌC NG¯âI H¯àNG DẪN KHOA HÌC: 1. PH¾M MINH TUYÊN 2. ĐINH TH¾ H¯NG HÀ NÞI - 2024 LâI CAM ĐOAN Tôi cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu khoa hác đác lập cāa riêng tôi. Các số liáu, tài liáu được sử dÿng trong luận án có nguồn gốc và trích dẫn rõ ràng.

Hà Nội, ngày tháng năm 2024 NG¯âI CAM ĐOAN MþC LþC PHÀN Mä ĐÀU. 1 Ch°¡ng 1: TâNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CĂU. Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước.

Đánh giá tình hình nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu trong luận án. Cơ sơꄉ l礃Ā thuyĀt nghiên cứu, ccu h漃ऀi và gi愃ऀ thuyĀt nghiên cứu. 30 TiÃu k¿t ch°¡ng 1. 34 Ch°¡ng 2: NHĀNG V¾N ĐÀ LÝ LU¾N VÀ TÞI CHO VAY LÃI N¾NG TRONG GIAO DÊCH DÂN SĂ.

Khái niám, đặc điểm và các dấu hiáu pháp lý cāa tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự. Cơ sơꄉ cāa viác quy đßnh về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự. Áp dÿng pháp luật hình sự và các yĀu tố tác đáng đĀn hiáu qu愃ऀ áp dÿng pháp luật hình sự về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự. Quy đßnh tương tự về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự trong Bá luật Hình sự cāa mát số nước trên thĀ giới.

70 TiÃu k¿t ch°¡ng 2. 80 Chương 3: QUY ĐâNH CĀA PHÁP LUẬT HÌNH Sþ VÀ THþC TIàN ÁP DþNG QUY ĐâNH CĀA PHÁP LUẬT HÌNH Sþ VÀ TÞI CHO VAY LÃI N¾NG TRONG GIAO DâCH DÂN Sþ T¾I CÁC TàNH MIÀN ĐÔNG NAM BÞ. Quy đßnh cāa pháp luật hình sự Viát Nam về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự. Phân biát tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự với mát số tái có liên quan.

Thực tißn áp dÿng pháp luật hình sự đối với tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự. 96 TiÃu k¿t ch°¡ng 3. 144 Ch°¡ng 4: YÊU CÀU VÀ CÁC GI¾I PHÁP B¾O Đ¾M HIÆU QU¾ ÁP DþNG PHÁP LU¾T HÌNH SĂ ĐÞI VàI TÞI CHO VAY LÃI N¾NG TRONG GIAO DÊCH DÂN SĂ T¾I CÁC TÈNH MIÀN ĐÔNG NAM BÞ. Yêu cầu cāa viác hoàn thián pháp luật hình sự và b愃ऀo đ愃ऀm hiáu qu愃ऀ áp dÿng quy đßnh về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự.

Các gi愃ऀi pháp b愃ऀo đ愃ऀm hiáu qu愃ऀ áp dÿng pháp luật hình sự đối với tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự tại các tỉnh miền Đông Nam Bá. 153 TiÃu k¿t ch°¡ng 4. 174 DANH MþC CÔNG TRÌNH CÔNG BÞ CĀA TÁC GI¾. 177 DANH MþC TÀI LIÆU THAM KH¾O.

1 DANH MþC CÁC CþM TĄ VI¾T TÀT STT VI¾T TÀT VI¾T ĐÀY ĐĀ 1 BLHS Bá luật Hình sự 2 BLDS Bá luật Dân sự 3 CTTP Cấu thành tái phạm 4 GDDS Giao dßch dân sự 5 Nxb Nhà xuất b愃ऀn 6 SĐ, BS Sửa đổi, bổ sung 7 TAND Tòa án nhân dân 8 TNHS Trách nhiám hình sự DANH MþC CÁC B¾NG THÞNG KÊ VÀ BIÂU Đà (Số liáu từ năm 2013 đĀn năm 2023) PHþ LþC 1: B¾NG THÞNG KÊ B愃ऀng 3. Số vÿ án, số bß cáo đã bß xét xử về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá. Số vÿ án và số bß cáo bß xét xử về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự cāa c愃ऀ nước qua các năm từ năm 2013 đĀn năm 2023. So sánh số vÿ án và số bß cáo bß xét xử về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự tại các tỉnh miền Đông Nam Bá so với c愃ऀ nước từ năm 2013 đĀn năm 2023.

Số vÿ án về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự đã bß xét xử từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá. Số bß cáo bß xét xử về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự đã bß xét xử từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá.6: Tỷ lá số vÿ án và số ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự so với tổng số tái phạm và ngưßi phạm tái tại các tỉnh miền Đông Nam Bá từ năm 2013 đĀn năm 2023. Hình phạt áp dÿng đối với ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá. PHþ LþC 2: BIÂU Đà Biểu đồ 1: Dißn biĀn tình hình số vÿ án và số ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá.

Biểu đồ 2: Tỷ lá số vÿ án cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự đã được xét xử tại các tỉnh miền Đông Nam Bá so với c愃ऀ nước từ năm 2013 đĀn năm 2023. Biểu đồ 3: Tỷ lá số ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự tại các tỉnh miền Đông Nam Bá so với c愃ऀ nước từ năm 2013 đĀn năm 2023. Biểu đồ 4: Tỷ lá số vÿ án về tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự đã bß xét xử từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá. Biểu đồ 5: Tỷ lá số ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự đã bß xét xử từ năm 2013 đĀn năm 2023 tại các tỉnh miền Đông Nam Bá.

Biểu đồ 6: Tỷ lá số vÿ án cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự đã được xét xử trong tổng số vÿ án hình sự đã xét xử tại các tỉnh miền Đông Nam Bá từ năm 2013 đĀn năm 2023. Biểu đồ 7: Tỷ lá số ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự trong tổng số ngưßi phạm tái tại các tỉnh miền Đông Nam Bá từ năm 2013 đĀn năm 2023. Biểu đồ 8: Tỷ lá về hình phạt đối với ngưßi phạm tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự tại các tỉnh miền Đông Nam Bá từ năm 2013 đĀn năm 2023. Tính c¿p thi¿t cāa nghiên cău đÁ tài Quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tĀ thß trưßng đßnh hướng xã hái chā nghĩa trong điều kián hái nhập quốc tĀ ngày càng sâu, ráng và viác gia nhập tổ chức kinh tĀ thĀ giới (WTO) đã và đang mang lại cho nước ta những thành tựu to lớn trong tất c愃ऀ các lĩnh vực cāa đßi sống xã hái.

Tuy nhiên, song song với thành tựu thì quá trình này cũng kéo theo nhiều hián tượng xã hái tiêu cực, trong đó có tình hình tái phạm nói chung, tình hình các tái xâm phạm trật tự qu愃ऀn lý kinh tĀ, trong đó có tình hình tái cho vay lãi nặng trong giao dßch dân sự nói riêng. Điều này gcy khó khăn cho viác thực hián hai nhiám vÿ chiĀn lược hián nay là <Xcy dựng thành công chā nghĩa xã hái và b愃ऀo vá vững chắc Tổ quốc Viát Nam xã hái chā nghĩa=. Chính vì vậy, cần có bián pháp khắc phÿc và dần loại b漃ऀ hián tượng xã hái tiêu cực này trên phạm vi c愃ऀ nước nói chung và ơꄉ từng đßa bàn cÿ thể nói riêng, trong đó có các tỉnh miền Đông Nam Bá - mát vùng kinh tĀ lớn cāa c愃ऀ nước. Thực tĀ cho thấy, <tín dÿng đen= là hình thức cho vay, đi vay hoặc huy đáng vốn với lãi suất vượt quá mức lãi suất mà pháp luật quy đßnh, được thực hián bơꄉi các cá nhcn, nhóm ngưßi hoặc tổ chức kinh doanh dßch vÿ tài chính, thưßng gắn với các hành vi đòi nợ, chiĀm đoạt tài s愃ऀn trái pháp luật.

Cùng với sự phát triển nhanh chóng cāa các ứng dÿng công nghá thông tin hián đại, tiên tiĀn, không chỉ ơꄉ các thành phố lớn mà ngay c愃ऀ các khu vực nông thôn xa xôi, hẻo lánh, với các hình thức mßi gái cung cấp tài chính nhanh gán không cần đĀn tài s愃ऀn thĀ chấp, làm gia tăng hoạt đáng vi phạm pháp luật liên quan đĀn tín dÿng đen, 愃ऀnh hươꄉng trật tự xã hái. Tình hình tái phạm và vi phạm pháp luật liên quan đĀn hoạt đáng <tín dÿng đen= x愃ऀy ra tại nhiều đßa phương nói chung, tại các tỉnh miền Đông Nam Bá nói riêng, gây 愃ऀnh hươꄉng đĀn an ninh, trật tự, 愃ऀnh hươꄉng đĀn đßi sống cāa ngưßi dân với thā đoạn phạm tái rất tinh vi, phức tạp và gây ra nhiều há lÿy. Trong số đó, nổi bật là hoạt đáng cho vay lãi nặng. Hoạt đáng này thưßng núp bóng dưới các hình thức như dßch vÿ cầm đồ; cho vay với hình thức hợp đồng mua bán nhà đất; cho vay thĀ chấp sổ há khẩu, giấy chứng minh nhcn dcn, đăng k礃Ā xe ô tô, … với mức lãi suất rất cao nhằm thu lợi bất chính.

Trong những năm vừa qua, 1 hoạt đáng cho vay lãi nặng dißn ra ngày càng tăng về c愃ऀ số lượng, quy mô và mức đá tinh vi cũng như dißn ra trên phạm vi ráng. Các hoạt đáng cho vay lãi nặng đang là vấn nạn nhức nhối cho xã hái, 愃ऀnh hươꄉng đĀn trật tự qu愃ऀn lý kinh tĀ cāa Nhà nước, không chỉ gây thiát hại cho b愃ऀn thcn ngưßi đi vay mà còn gcy ra nhiều há lÿy khôn lưßng cho ngưßi dân, xã hái khi kèm theo những hoạt đáng cho vay lãi nặng là các hoạt đáng phạm tái khác nhằm mÿc đích thu hồi nợ gây 愃ऀnh hươꄉng xấu đĀn trật tự trß an, an toàn công cáng. Pháp luật là cơ sơꄉ tiên quyĀt để xử lý tái phạm nói chung và tái cho vay lãi nặng trong GDDS nói riêng. Hián nay, mặc dù quy đßnh cāa pháp luật về tái cho vay lãi nặng trong GDDS đã được bổ sung và ngày càng hoàn thián nhưng vẫn còn những vấn đề cần tiĀp tÿc nghiên cứu làm rõ.

Điều 201 BLHS năm 2015 (SĐ, BS năm 2017) quy đßnh về tái cho vay lãi nặng trong GDDS.