Luận án trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe - Nghiên cứu thực tiễn tại Hải Phòng

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ============= NGUYỄN ĐỨC YÊN TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ Hà Nội, 2019 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ============= NGUYỄN ĐỨC YÊN TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VĂN HIỂN Hà Nội, 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Các số liệu, kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận văn là hoàn toàn trung thực. Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về đề tài của mình.

Người cam đoan Nguyễn Đức Yên luan an LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài: "Trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Hải Phòng". Tôi đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy, cô Học viện khoa học xã hội để hoàn thành luận văn này. Với tình cảm chân thành, tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban giám đốc Học viện khoa học xã hội, các thầy giáo, cô giáo đã tham gia giảng dạy, quản lý và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ sự biết ơn đặc biệt đến Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiển Viện trưởng viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội, người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về kiến thức, tài liệu và phương pháp để tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này.

Tôi cũng chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song vẫn còn những mặt hạn chế, thiếu sót. Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp và sự chỉ dẫn của các thầy, cô giáo và các đồng nghiệp. Xin chân thành cảm ơn! luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC. Khái niệm, đặc điểm, cơ sở của trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác. Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam.

Phân biệt các quy định trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm sức khỏe của người khác với các tội xâm phạm tính mạng, nhân phẩm, danh dự của con người trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay. 28 Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG. Khái quát về thực tiễn tình hình tội phạm của tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam tại Thành phố Hải Phòng. Thực tiễn áp dụng trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam tại Thành phố Hải Phòng.

Một số hạn chế, bất cập và nguyên nhân của hạn chế, bất cập trong áp dụng trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam tại Thành phố Hải Phòng. 42 luan an Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ ÁP DỤNG TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI XÂM PHẠM SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN NAY. Về phương hướng hoàn thiện các quy định của pháp luật về trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay. Các giải pháp áp dụng đúng các quy định về trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay.

66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 67 luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự PLHS Pháp luật hình sự TTHS Tố tụng hình sự TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân tối cao VKS Viện kiểm sát luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tình hình các tội xâm phạm sức khỏe của người khác đã khởi tố, truy tố và xét xử trên địa bàn Thành phố Hải Phòng, giai đoạn 2015 đến 6 tháng đầu năm 2019 .2: Các hình phạt được áp dụng đối với các tội xâm phạm sức khỏe của người khác trên địa bàn thành phố Hải Phòng (từ 2015 đến 6 tháng đầu năm 2019) .3: Cơ cấu hình phạt tù có thời hạn đối với các tội xâm phạm sức khỏe của người khác trên địa bàn Thành phố Hải Phòng (2015 đến 6 tháng đầu năm 2019 ). 40 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sức khỏe con người luôn là một bộ phận cấu thành hết sức quan trọng của quyền con người.

Đây là một trong những phạm vi thiêng liêng, là đối tượng bảo vệ không chỉ của pháp luật quốc gia mà còn là đối tượng quan tâm của pháp luật quốc tế. Thực tế đó được thể hiện trong nhiều văn kiện quốc tế như: Hiến chương của Tổ chức Y tế thế giới năm 1946, Tuyên ngôn quốc tế về quyền con người của Liên hiệp quốc năm 1948. Đối với pháp luật nước ta, tất cả các bản Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 và Hiến pháp 2013 luôn dành một chương trang trọng để quy định về phạm vi quyền này. Thậm chí trong Hiến pháp 2013 của nước ta, Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân còn nhận được sự quan tâm đặc biệt hơn nữa khi được trang trọng đưa lên Chương 2 thay cho vị trí ở Chương 5 như của Hiến pháp 1980 và Hiến pháp 1992.

Với những thực tế đó cho thấy rằng, khi xã hội càng phát triển thì quyền con người trong đó có quyền được pháp luật bảo hộ về sức khỏe [21] càng trở thành những đối tượng được pháp luật ưu tiên bảo vệ. Và cũng không phải ngẫu nhiên là, kể từ khi bộ luật hình sự đầu tiên của nước ta ra đời (1985) thì khách thể “sức khỏe” con người luôn là đối tượng được bảo vệ trong tất cả các Bộ luật hình sự từ trước tới nay. Đối với Bộ luật hình sự năm 2015 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, “sức khỏe” cùng với các khách thể là: tính mạng, danh dự, nhân phẩm, cũng đã chiếm riêng một chương của Bộ luật (Chương XIV) với tên gọi: trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người. Trong đó khách thể là “sức khỏe” là chiếm vị trí quan trọng thứ hai sau khách thể “tính mạng” với sự điều chỉnh của 7 điều luật (từ Điều 134 đến Điều 140).

Điều đó đã nói lên tầm quan trọng của “sức khỏe” con người trong pháp luật hình sự nói riêng và trong đời sống xã hội nói chung. 1 luan an Thực tế nước ta hiện nay, mặc dù pháp luật hình sự đã ngày càng quy định chặt chẽ hơn trong việc bảo vệ sức khỏe của con người. Tuy nhiên, tình hình tội phạm của các tội xâm phạm về sức khỏe của người khác vẫn diễn biến ngày càng phức tạp, nhiều phương thức phạm tội mới tinh vi, xảo quyệt hơn như phạm tội có tổ chức, thuê, mướn các băng đảng, đối tượng chuyên nghiệp, các đối tượng du đãng, nghiện hút., vì nhiều mục đích khác nhau đã khiến cho diễn biến của tội phạm này ngày càng trở nên phức tạp, khó lường. Đặc biệt đối với địa bàn Thành phố Hải Phòng, với đặc thù của kinh tế cảng cùng với sự phát triển ngày càng đa dạng của nhiều ngành khác, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cả trong giao thông và giao thương tới các vùng trong và ngoài nước cùng với sự biến động lớn về mặt dân cư di trú đã trở thành môi trường lý tưởng cho các tội phạm nói chung và các tội phạm xâm phạm sức khỏe của người khác nói riêng phát triển.

Và thực tế là, Hải Phòng từ nhiều năm nay cũng đã trở thành một trong những địa phương nổi tiếng cả nước về tình hình tội phạm sử dụng vũ lực trong đó có các tội phạm xâm phạm sức khỏe của người khác. Với những vấn đề lý luận có tính thực tiễn trên, học viên thấy rằng việc lựa chọn đề tài: “Trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm sức khỏe của người khác theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Hải Phòng” để nghiên cứu ở cấp độ luận văn cao học là cần thiết. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Với tầm quan trọng của sức khỏe con người trong pháp luật hình sự, việc đấu tranh phòng chống các tội gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là một lĩnh vực nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học nước ta, có thể kể đến các tác giả như: Võ Khánh Vinh, Đào Trí Úc, Lê Cảm, Nguyễn Ngọc Hòa, Phùng Thế Vắc, Trần Văn Luyện, Phạm Thanh Bình, Nguyễn Đức Mai, Nguyễn Sỹ Đại, Nguyễn Hữu Cầu… Các giáo trình, sách chuyên khảo, liên quan đến đề tài, có thể kể đến những công trình sau: "Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội 2 luan an phạm), của tác giả Võ Khánh Vinh (chủ biên), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2003; tác giả Nguyễn Ngọc Hòa, "Chương IV- Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người trong Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm)", tập thể tác giả do tác giả Lê Cảm chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003; "Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người" của tác giả Trần Văn Luyện, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000; "Bình luận khoa học Bộ luật hình sự.