Luận văn Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN CẨM NHUNG TỘI TRỐN TRÁNH NGHĨA VỤ QUÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN TP. HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, NĂM 2020 1 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN CẨM NHUNG TỘI TRỐN TRÁNH NGHĨA VỤ QUÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM THỰC TIỄNTP. HỒ CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ MÃ SỐ:8380104 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ NGUYÊN THANH HÀ NỘI, NĂM 2020 2 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu và kết quả nghiên cứu được sử dụng trong luận văn chưa từng ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN VĂN Trần Cẩm Nhung 3 luan an MỤC LỤC CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỘI TRỐN TRÁNH NGHĨA VỤ QUÂN SỰ THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm, ý nghĩa của việc quy định tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 1.

Khái niệm tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự trong pháp luật hình sự Việt Nam 1. Ý nghĩa của việc quy định tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 1. Kinh nghiệm lập pháp hình sự Việt Nam tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 1. Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 1.

Giai đoạn từ năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 1.3 Giai đoạn từ năm 1999 đến khi ban hành Bộ luật hình sự năm 2015 1. Phân biệt tội trốn tránh NVQS với hành vi vi phạm pháp luật hành chính và một số tội phạm khác 1. Phân biệt tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự với hành vi vi phạm pháp luật hành chính 1. Phân biệt tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự với tội không chấp hành lệnh gọi quân nhân dự bị nhập ngũ Điều 333 BLHS 1.

Phân biệt Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự với tội cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự Điều 335 BLHS 2015 CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TỘI TRỐN TRÁNH NGHĨA VỤ QUÂN SỰ 2. Dấu hiệu định tội của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 2.1 Dấu hiệu thuộc về khách thể của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 2. Dấu hiệu thuộc về mặt khách quan của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 4 luan an 2.3 Dấu hiệu thuộc về chủ thể của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 2. Dấu hiệu thuộc mặt chủ quan của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự 2.

Dấu hiệu định khung hình phạt 2. Hình phạt của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự CHƯƠNG 3: THỰC TIẾN ÁP DỤNG TỘI TRỐN TRÁNH NGHĨA VỤ QUÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ KIẾN NGHỊ 3. Thực tiễn áp dụng tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh 3. Những kết quả đạt được 3.

Những hạn chế, bất cập trong việc áp dụng quy định pháp luật hình sự tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự và nguyên nhân 3. Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật Việt Nam về tội trốn tránh nghĩa vụ Quân sự và một số giải pháp khác 3. Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật Việt Nam về tội trốn tránh nghĩa vụ Quân sự 3. Một số giải pháp khác nhằm bảo đảm áp dụng tội trốn tránh nghĩa vụ Quân sự - KẾT LUẬN - TÀI LIỆU THAM KHẢO - PHỤ LỤC 5 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ BLHS :Bộ luật hình sự NVQS :Nghĩa vụ quân sự CHQS : Chỉ huy quân sự THVP :Trường hợp vi pham NVP :Người vi phạm TNHS :Trách nhiệm hình sự 6 luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Số liệu xử phạt hành chính lĩnh vực quốc phòng huyện Bình Chánh từ năm 2014 đến năm 2018 Bảng 2.2 Số liệu xử phạt hành chính lĩnh vực quốc phòng quận Bình Tân từ năm 2014 đến năm 2018 Bảng 2.3 Số liệu xử phạt hành chính lĩnh vực quốc phòng huyện Hóc Môn từ năm 2014 đến năm 2018 7 luan an PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của mỗi công dân, công dân phải thực hiện tốt nghĩa vụ quân sự, tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc. Điều đó được Hiến pháp và pháp luật quy định. Điều 45 Hiến pháp 2013 quy định: “Bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân. Công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân”.

Điều hoàn toàn đó phù hợp truyền thống một lòng yêu nước nồng nàn của dân tộc ta. Tuy nhiên, cũng có những cá nhân chưa thực hiện nghĩa vụ quân sự, làm ảnh hưởng đến nền quốc phòng toàn dân, gây nguy hiểm cho an ninh quốc phòng. Vì thế, nhà nước có chính sách xử lý đối với những hành vi bị coi là trốn tránh NVQS ở mức trách nhiệm hình sự. Để cụ thể hóa quy định này của Hiến pháp năm 2013, BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã quy định tội trốn tránh NVQS tại Điều 332 Chương XXII - Các tội phạm xâm phạm về trật tự quản lý hành chính.

Nhưng thực tiễn áp dụng những năm qua cho thấy, quy định của Điều 332 về tội trốn tránh NVQS đã bộc bộ những bất cập, hạn chế nhất định, gây khó khăn, vướng mắc cho thực tiễn áp dụng. Thực tiễn trong những năm qua trên toàn quốc nói chung, và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, hành vi vi pham tội phạm NVQS có xu hướng tăng, diễn biến tội phạm ngày càng phức tạp, thủ đoạn tội phạm ngày càng tinh vi.Tuy có khả năng truy cứu TNHS nhưng lại khó chứng minh dấu hiệu pháp lý hoặc do đòi hỏi phải bị xử lý hành chính trước đó, nên không truy cứu trách nhiệm hình sự được, dẫn đến hiệu quả răn đe thấp. Các quy định của pháp luật cũng chưa bao quát được hết những hành vi phạm tội của loại tội phạm này dẫn đến công tác phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử tội phạm này trên thực 8 luan an tế còn phát sinh nhiều vướng mắc, bất cập. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) được ban hành nhưng tội trốn tránh NVQS cơ bản được giữ nguyên không thay đổi.

Tuy nhiên, qua thực tiễn áp dụng kể từ khi BLHS 2015 có hiệu lực, quy định của BLHS 2015 về tội trốn tránh NVQS cũng còn có những vướng mắc, bất cập, định tội danh của Tòa án nhân dân (quận, huyện) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đối với tội trốn tránh NVQS gặp những khó khăn. Do đó, việc nghiên cứu các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về tội trốn tránh NVQS là vấn đề cấp thiết. Vì vậy, việc nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện, chuyên sâu tội trốn tránh NVQS theo pháp luật hình sự Việt Nam, đặc biệt là từ thực tiễn Thành phố hồ Chí Minh nhằm làm phong phú thêm những vấn đề lý luận, làm rõ những hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật thực định, cũng như những hạn chế, thiếu sót trong thực tiễn áp dụng ở Thành phố Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó kiến nghị những giải pháp đảm bảo áp dụng đúng quy định của BLHS hiện hành về tội phạm này là có tính cấp thiết. Vì lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ của mình.Tình hình nghiêm cứu đề tài Để thực hiện đề tài được giao, học viên tham khảo khá nhiều công trình liên quan đến đề tài, trước hết là những tài liệu nghiên cứu tổng quát về dấu hiệu pháp lý của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự, như: Các Giáo trình Luật hình sự của Trường Đại học Luật;các sách chuyên khảo về Định tội danh của các cơ sở đào tạo như: (1) Lê Cảm (Chủ biên) (2007), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần chung, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội; (2) Đinh Văn Quế (2012) Bình luận khoa học Bộ luât hình sự - 9 luan an Phần Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính – Tập 1 (Bình luận chuyên sâu), Nxb Lao động; (3) Trường Đại học Luật TP.

Hồ Chí Minh (2016), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần Các tội phạm - Quyển 1, Nxb Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam; (4) Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2012), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần Các tội phạm, Nxb Công an nhân dân; (5) Võ Khánh Vinh (2013), Lý luận chung về định tội danh, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội; (6) Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh (2016), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần Các tội phạm - Quyển 2, Nxb Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam; (7) Nguyễn Đức Mai (2018) Bình luận khoa học Bộ luât hình sự 2015 (hiện hành), Nxb Chính trị quốc gia sự thật… Những tài liệu và giáo trình nêu trên là những tài liệu nghiên cứu bắt buộc trong việc học tập và nghiên cứu luật hình sự. Nội dung chính của các tác phẩm này là trình bày lý luận chung về tội phạm, định tội danh và quyết định hình phạt, phân tích từng đặc trưng pháp lý cơ bản của mỗi tội danh nói chung và tội trốn tránh NVQS nói riêng. Những tài liệu này là tài liệu tham khảo cho tác giả nghiên cứu về các dấu hiệu pháp lý của tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự trong luận văn.

Có thể nói ở cấp độ Luận văn thạc sỹ, Luận án tiến sĩ chưa có một công trình nào nghiên cứu tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự trên cơ sở nghiên cứu số liệu thực tiễn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt trong giai đoạn BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2018. Do đó có thể nói, đây là công trình nghiên cứu đầu tiên đề cập đến tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo quy định của BLHS 2015 từ thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh.