Luận án tiến sĩ giám định tư pháp hình sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội - Ngô Mạnh Linh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGÔ MẠNH LINH GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGÔ MẠNH LINH GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự Mã số: 8380104 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN NGỌC HÀ HÀ NỘI, 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các tài liệu, tư liệu được sử dụng trong luận văn có nguồn dẫn rõ ràng, các kết quả nghiên cứu là quá trình lao động trung thực của tôi và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Tác giả luận văn Ngô Mạnh Linh luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ. Khái niệm, nguyên tắc, chủ thể, nội dung của giám định tư pháp hình sự 6 1. Đặc điểm của giám định tư pháp hình sự. Mục đích, ý nghĩa của giám định tư pháp hình sự.

Lịch sử hình thành và phát triển của giám định tư pháp hình sự. PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ Ở ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Pháp luật Tố tụng hình sự về giám định tư pháp hình sự. Thực tiễn giám định tư pháp hình sự ở địa bàn thành phố Hà Nội.

DỰ BÁO VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ. Dự báo về những yêu cầu đặt ra cho giám định tư pháp hình sự. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giám định tư pháp hình sự. 73 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

74 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 02/6/2005 về Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020 xác định rõ phương hướng và mục tiêu cải cách tư pháp là: Tổ chức các cơ quan tư pháp và các chế định bổ trợ tư pháp hợp lý, khoa học và hiện đại về cơ cấu tổ chức và điều kiện, phương tiện làm việc; trong đó, xác định tòa án có vị trí trung tâm và xét xử là hoạt động trọng tâm; xã hội hóa mạnh mẽ hoạt động bổ trợ tư pháp. Trong đó, với vai trò là một bộ phận cấu thành của hoạt động bổ trợ tư pháp, hoạt động giám định tư pháp trong những năm qua đã đóng góp vai trò quan trọng và không thể thiếu trong hoạt động tố tụng cũng như ngoài tố tụng, nhất là trong giải quyết các vụ án hình sự. Kết quả giám định là chứng cứ quan trọng, góp phần tích cực trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử đảm bảo đúng người, đúng tội và đúng pháp luật.

Trong nhiều vụ án hình sự, nếu không có kết luận giám định có thể dẫn đến bế tắc, không xử lý được bị can, giải quyết triệt để được vụ án như trong các vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe, xác định thiệt hại vật chất,… Sự chuyển biến mạnh mẽ, đột phá trong hoạt động giám định tư pháp những năm qua bảo đảm đáp ứng yêu cầu của hoạt động tố tụng, nâng cao vị thế của tổ chức, cá nhân thực hiện giám định tư pháp, làm chuyển biến nhận thức của các ngành, các cấp về giám định tư pháp, tạo vị trí xứng tầm hoạt động giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng, cải cách tư pháp và trong xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua, hoạt động giám định tư pháp trong tố tụng hình sự trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn còn tồn tại một số khó khăn, hạn chế, bất cập nhất định, cụ thể: 1 luan an Chất lượng kết luận giám định trong một số trường hợp chưa thực sự bảo đảm, còn chung chung, không đầy đủ, rõ ràng những nội dung được yêu cầu; có sự khác nhau giữa các kết luận giám định về cùng một vấn đề được trưng cầu trong một số trường hợp, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc thực hiện giám định ở một số lĩnh vực còn có những tồn tại, khó khăn, vướng mắc, nhất là những lĩnh vực chưa có hoặc thiếu quy trình giám định chuẩn nên còn nhiều khó khăn, lúng túng trong việc lựa chọn phương pháp, cách thức tiến hành giám định, áp dụng các quy định về tiêu chuẩn kinh tế, kỹ thuật của lĩnh vực chuyên môn,… Trước tình hình trên, tác giả lựa chọn đề tài "Giám định tư pháp hình sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội" làm luận văn nghiên cứu là một yêu cầu cấp thiết, quan trọng, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong tình hình hiện nay. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Qua khảo sát, tìm hiểu đã có một số đề tài nghiên cứu liên quan đến công tác giám định tư pháp, cụ thể: Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Thị Thanh Thủy "Giám định tư pháp hình sự theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng" năm 2016.

Luận án Tiến sỹ của Nguyễn Thị Loan "Giám định tư pháp trong tố tụng hình sự Việt Nam" năm 2015. Luận án Tiến sỹ của Bùi Quang Anh "Giám định kỹ thuật hình sự trong điều tra tội phạm của lực lượng CSND" năm 2016. Ngoài ra, còn có thêm các tài liệu tham khảo có liên quan đến công tác giám định tư pháp hình sự như sách, tạp chí, bài viết,… 2 luan an 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu luận văn "Giám định tư pháp hình sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội", tác giả mong muốn phân tích làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và pháp luật cũng như thực tiễn giám định tư pháp từ thực tiễn thành phố Hà Nội, từ đó đưa ra dự báo và một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giám định tư pháp trong tố tụng hình sự thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu Luận văn nghiên cứu nhằm thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm sau: - Nghiên cứu các vấn đề lý luận và pháp luật về giám định tư pháp hình sự. - Nghiên cứu, khảo sát thực tiễn hoạt động giám định tư pháp hình sự trên địa bàn thành phố Hà Nội. - Rút ra nhận xét, đánh giá về thực tiễn giám định tư pháp trên địa bàn thành phố Hà Nội.

- Dự báo về yêu cầu đặt ra đối với giám định tư pháp hình sự trong thời gian tới và đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giám định tư pháp hình sự. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài 4. Đối tượng nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận, quy định của pháp luật giám định tư pháp hình sự và thực tiễn giám định tư pháp hình sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu 3 luan an - Về nội dung: nghiên cứu về giám định tư pháp hình sự từ thực tiễn thành phố Hà Nội.

- Về thời gian: từ năm 2015 đến năm 2019. - Về địa bàn: thành phố Hà Nội. - Về chủ thể: tổ chức, cá nhân giám định tư pháp hình sự. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu Để thực hiện luận văn đạt được mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đã đề ra, Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các chủ trường, đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về vấn đề cải cách tư pháp, về giám định tư pháp và giám định tư pháp hình sự.

Trong đó một số phương pháp nghiên cứu được sử dụng như phân tích, so sánh, đối chiếu, đánh giá, tổng hợp; ngoài ra, tác giả còn tham khảo ý kiến của các Giám định viên trực tiếp tiến hành hoạt động giám định tư pháp hình sự. Ở mỗi chương, mục Luận văn sẽ sử dụng những phương pháp nhất định nhằm mang tới hiệu quả nghiên cứu tốt nhất, làm rõ được nội dung và nhiệm vụ của đề tài và mục đích nghiên cứu Luận văn. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Vấn đề nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức lý luận của khoa học về giám định tư pháp và giám định tư pháp hình sự. Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa trong việc có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy,… Những kiến nghị, đề xuất và giải pháp trong luận văn vận dụng trong thực tiễn có thể góp phần hạn chế những thiếu sót, tồn tại và nâng cao hiệu quả hoạt động giám định 4 luan an tư pháp hình sự, qua đó góp phần đáp ứng yêu cầu công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của Luận văn được chia thành 3 chương, gồm: Chương 1. Một số vấn đề lý luận về giám định tư pháp hình sự Chương 2. Pháp luật tố tụng hình sự về giám định tư pháp hình sự và thực tiễn giám định tư pháp hình sự ở địa bàn thành phố Hà Nội Chương 3. Dự báo và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giám định tư pháp hình sự 5 luan an Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁM ĐỊNH TƯ PHÁP HÌNH SỰ 1.

Khái niệm, nguyên tắc, chủ thể, nội dung của giám định tư pháp hình sự 1. Khái niệm giám định tư pháp hình sự Theo từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ do Nhà xuất bản từ điển bách khoa xuất bản năm 2007 thì giám định là việc “xem xét và quyết định” và ở khía cạnh pháp luật “giám định” mang nghĩa “dùng khả năng chuyên môn xem xét và cho ý kiến để tòa phân xử”, còn “tư pháp” được hiểu là “nhiệm vụ giữ gìn sự tôn trọng luật pháp của một nước, tức việc tòa án thay mặt nhân dân mà truy tố những kẻ phạm tội và do đơn kiện mà xét xử những vụ tranh chấp”.