Luận án tiến sĩ điều tra vụ án tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam - Thực tiễn tại Hà Nội

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ HẢI ĐĂNG ĐIỀU TRA VỤ ÁN THAM NHŨNG THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 8.04 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN HỮU TRÁNG HÀ NỘI - 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của cá nhân tôi. Các số liệu, ví dụ cùng trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN LÊ HẢI ĐĂNG luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐIỀU TRA VỤ ÁN THAM NHŨNG .1 Một số vấn đề lý luận về tội phạm tham nhũng. Lý luận về điều tra vụ án tham nhũng. 18 Chương 2: THỰC TIỄN ĐIỀU TRA VỤ ÁN THAM NHŨNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI.

Những đặc điểm có liên quan đến điều tra vụ án tham nhũng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Khái quát tình hình tội phạm tham nhũng địa bàn thành phố Hà Nội. Thực tiễn điều tra vụ án tham nhũng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhận xét, đánh giá hoạt động điều tra vụ án tham nhũng trên địa bàn thành phố Hà Nội.

58 Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN THAM NHŨNG TRÊN ĐIẠ BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Các yêu cầu trong điều tra xử lý các tội phạm tham nhũng. Giải pháp hoàn thiện pháp luật. Giải pháp tăng cường năng lực điều tra vụ án hình sự.

Giải pháp khác. 78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 80 luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS : Bộ luật hình sự BLTTHS : Bộ luật tố tụng hình sự CQĐT : Cơ quan điều tra CSĐT : Cảnh sát điều tra KSV : Kiểm sát viên TAND : Tòa án nhân dân TTHS : Tố tụng hình sự TNHS : Trách nhiệm hình sự VKS : Viện Kiểm sát luan an DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 2. Tình hình tội phạm tham nhũng tại thành phố Hà Nội 44 Tình hình tiếp nhận và xử lý tố giác, tin báo tội phạm Bảng 2.

47 tham nhũng trên địa bàn thành phố Hà Nội Tình hình giải quyết tin báo, tố giác và khởi tố vụ án hình Bảng 2. Số đối tượng bị khởi tố bị can 50 Công tác bắt giữ tội phạm tham nhũng của CQĐT Công Bảng 2. 54 an thành phố Hà Nội Kết quả điều tra, xử lý các vụ án tham nhũng trên địa bàn Bảng 2. 57 thành phố Hà Nội luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Những năm gần đây, tội phạm tham nhũng đang diễn biến phức tạp, nghiêm trọng và ngày càng gia tăng cả về số vụ án, số lượng và đặc biệt là đa dạng về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm. Đối tượng tham gia phạm tội là những người có trình độ chuyên môn cao, có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước; các đối tượng này lợi dụng chức vụ quyền hạn để đạt được mục đích lợi ích của mình, hoạt động theo băng nhóm và đường dây, khi bị phát hiện hành vi phạm tội thì chúng thường bao che cho nhau và tìm cách xóa, lấp hồ sơ để hợp thức hóa hành vi phạm tội của mình, chúng sử dụng chức năng, quyền hạn của mình như một công cụ hữu hiệu để phạm tội; vì vậy gây khó khăn cho quá trình điều tra làm rõ của các lực lượng chức năng. Có thể nói, tham nhũng là một hiện tượng tiêu cực của xã hội và mang tính lịch sử. Tội phạm tham nhũng được hình thành, phát triển gắn liền với sự hình thành giai cấp và sự ra đời, phát triển của bộ máy nhà nước.

Không những chỉ ở Việt Nam mà tội phạm tham nhũng diễn ra ở tất cả các nước trên thế giới, không phân biệt điều kiện kinh tế - xã hội và chế độ chính trị. Từ trước đến nay, Đảng và Nhà nước ta đã nhận định tội phạm tham nhũng là một loại tội phạm nguy hiểm cao độ, trở thành một trong những nguy cơ lớn làm cản trở sự nghiệp xây dựng và đổi mới đất nước. Tội phạm tham nhũng diễn ra thường xuyên và luôn tồn tại ở mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội. Đây là loại tội phạm gây hậu quả hết sức nguy hại về mặt kinh tế - xã hội, văn hóa, an ninh, chính trị và là tác nhân gây cản trở sự phát triển đi lên của xã hội, thậm chí có thể dẫn đến sự sụp đổ của cả một thể chế đất nước.

Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta là tiếp tục đẩy mạnh, xử lý nghiêm, triệt để loại tội phạm này. Chủ trương này đã thể hiện rõ trong các Văn kiện của Đảng qua các thời kỳ khác nhau. Vì vậy, đấu tranh chống tội phạm nói chung, đặc biệt là các tội phạm tham nhũng nói riêng luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm chỉ đạo nhằm hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả tác hại của loại tội phạm này; đồng thời để đảm bảo cho uy tín, hoạt động đúng đắn của các cơ quan tổ chức, lợi ích của Nhà nước, quyền và 1 luan an lợi ích hợp pháp của công dân Đảng, Nhà nước ta đã lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện thường xuyên, liên tục và đồng bộ: hệ thống pháp luật về phòng chống tham nhũng, đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng đã được Nhà nước ban hành ngày càng hoàn thiện, đồng bộ nhằm tạo cơ sở, hành lang pháp lý đầy đủ cho việc thực thi hiệu quả; tăng cường thẩm quyền điều tra các vụ án tham nhũng, tăng cường đầu tư các trang thiết bị, công cụ hỗ trợ cho các lực lượng điều tra vụ án tham nhũng… Hàng năm các lực lượng chức năng trên toàn lãnh thổ Việt Nam nói chung, cũng như trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng đã phát hiện bắt giữ, xử lý hàng trăm vụ án tham nhũng, triệt phá nhiều đường dây tham nhũng lớn hoạt động nhiều năm, xóa nhiều mắt xích móc nối với nhau phức tạp, làm nhiều vụ án điểm và thay đổi tình hình ở một số địa bàn trên cả nước; các cơ quan tiến hành tố tụng đã đưa ra xét xử nghiêm minh một lượng vụ án tham nhũng lớn. Thông qua đó đã góp phần nâng cao uy tín, đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đối với nhân dân và nâng cao nhận thức của nhân dân đối với công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng.

Bên cạnh đó, lực lượng Công an thành phố Hà Nội cũng đã luôn tập trung đề cao trách nhiệm trong thực hiện thẩm quyền điều tra các vụ án tham nhũng, thực hiện các biện pháp nghiệp vụ, phối hợp với nhân dân địa bàn thực hiện tốt trong công tác phòng, chống tội phạm tham nhũng, do đó trong thời gian qua lực lượng Công an thành phố Hà Nội cũng đạt được nhiều thành tích trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng, hạn chế mức tối đa sự gia tăng của tội phạm này. Tuy vậy, mặc dù các cơ quan chức năng đã tăng cường các biện pháp để đấu tranh với tội phạm tham nhũng nhưng trước sự phát triển nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội, cùng với một số đối tượng cán bộ thoái hóa về đạo đức, tư tưởng, lối sống nên đã làm cho tình hình tội phạm tham nhũng không có chiều hướng suy giảm. Bên cạnh đó công tác điều tra các vụ án tham nhũng phải có sự chỉ đạo, hướng dẫn sâu sát, các cán bộ chiến sỹ làm công tác điều tra phải nắm vững các quy định của pháp luật tố tụng hình sự, có trình độ chuyên môn và kỹ năng kinh nghiệm cao, nắm bắt tình hình diễn biến của tội phạm kịp thời. Công tác điều tra các tội phạm tham nhũng đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, cơ quan, 2 luan an tổ chức trên địa bàn và tăng cường sự tham gia tích cực của quần chúng nhân dân.

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đã có hiệu lực cũng đã bổ sung một số quy định quan trọng liên quan đến quy trình tố tụng nói chung và điều tra vụ án tham nhũng nói riêng. Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn áp dụng thống nhất áp dụng pháp luật về tố tụng hình sự, thẩm quyền điều tra và các biện pháp nghiệp vụ điều tra theo quy định mới còn chưa được hướng dẫn, ban hành kịp thời, chưa đồng bộ, thống nhất cũng dẫn tới những khó khăn nhất định cho các cơ quan chức năng thực hiện điều tra vụ án tham nhũng. Các cơ quan tham gia, phối hợp vào quá trình điều tra còn chưa thực sự nhận thức về trách nhiệm, vai trò của mình, chưa thực sự phát huy hết năng lực của bản thân. Mặt khác, lực lượng cán bộ điều tra vụ án tham nhũng còn mỏng về số lượng, trang thiết bị và công cụ hỗ trợ điều tra, nghiệp vụ còn hạn chế; chính sách khen thưởng, động viên đối với các cán bộ điều tra còn chưa tương xứng.

Từ những phân tích trên cùng với nhận thức thực tiễn của mình, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Điều tra vụ án tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Hà Nội” làm đề tại Luận văn thạc sĩ luật học, với mong muốn góp phần hoàn thiện thêm hệ thống pháp luật tố tụng hình sự và nâng cao hiệu quả công tác điều tra vụ án tham nhũng. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Đối với các đề tài liên quan đến tham nhũng đến nay cũng khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu. Mỗi bài viết và công trình nghiên cứu khoa học lại thể hiện rõ ở một góc độ nghiên cứu riêng và từng giai đoạn phát triển của nền tố tụng hình sự theo chuyển biến của thời gian.