Luận án thạc sĩ luật học: Thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án hình sự - Nghiên cứu huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI KHOA LUẬT NGUYỄN QUỐC CƯỜNG THI HÀNH NGHĨA VỤ DÂN SỰ TRONG BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÌNH SỰ HÀ NỘI - 2020 luan an HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI KHOA LUẬT NGUYỄN QUỐC CƯỜNG THI HÀNH NGHĨA VỤ DÂN SỰ TRONG BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HÌNH SỰ Mã số: 8 38 01 04 Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Trần Minh Chất HÀ NỘI - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN Nguyễn Quốc Cường luan an MỤC LỤC Trang Mở đầu 1 Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THI HÀNH NGHĨA VỤ 8 DÂN SỰ TRONG BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH HÌNH SỰ 1. Nhận thức về nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết định hình sự 8 1. Khái niệm, vai trò, đặc điểm, quy trình thi hành nghĩa vụ dân sự trong 17 bản án, quyết định hình sự 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, 29 quyết định hình sự Chương 2 THỰC TRANG THI HÀNH NGHĨA VỤ DÂN SỰ TRONG 38 BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH HÌNH SỰ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 2.

Tình hình có liên quan đến thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, 38 quyết định hình sự trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 2. Thực trạng tổ chức thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết 45 định hình sự trên địa bàn huyện Quế võ, tỉnh Bắc Ninh 2. Nhận xét, đánh giá 59 Chương 3 DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI 69 HÀNH NGHĨA VỤ DÂN SỰ TRONG BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH HÌNH SỰ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 3. Dự báo các yếu tố tác động đến thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản 69 án, quyết định hình sự của chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ 3.

Giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, 72 quyết định hình sự của chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ KẾT LUẬN 89 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BLHS: Bộ luật hình sự CHV: Chấp hành viên NVDS: Nghĩa vụ dân sự THADS: Thi hành án dân sự THNVDS: Thi hành nghĩa vụ dân sự TTHS: Tố tụng hình sự luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu bảng Tên bảng Bảng 2.1: Tình hình về việc và tiền phải thi hành án của Chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đoạn 2015-2019 Bảng 2.2: Kết quả thi hành án dân sự của Chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đoạn 2015-2019 Bảng 2.3: Thống kế số bản án, quyết định hình sự đã tiếp nhận của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đoạn 2015 - 2019 Bảng 2.4: Tình hình về việc và tiền phải thi hành án thuộc nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết định hình sự của Chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đoạn 2015-2019 Bảng 2.5: Kết quả thi hành thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết định hình sự của Chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đoạn 2015-2019 Bảng 2.6: Kết quả phối hợp với Trại giam trong thi hành thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết định hình sự của Chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đoạn 2015-2019 Bảng 2.7: Tổ chức, biên chế của Chi cục thi hành án dân sự huyện Quế Võ giai đến hết tháng 12/2019 luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân đòi hỏi Nhà nước phải quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động. Để khẳng định yêu cầu này, Điều 106 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định: "Bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành" [31]. Vấn đề cải cách tổ chức, nâng cao chất lượng và hoạt động của các cơ quan Tư pháp, nâng cao tinh thần trách nhiệm của cơ quan và cán bộ Tư pháp, trong đó có cơ quan THADS được coi là một trong những nội dung quan trọng trong cải cách thể chế và phương thức hoạt động của Nhà nước.

Thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết định hình sự là một nội dung quan trọng của THADS. Hoạt động này mang tính quyền lực nhà nước nhằm thực hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực của Tòa án trong thực tiễn. Nhiệm vụ của giai đoạn này nhằm thi hành các hình phạt tiền, tịch thu tài sản và thi hành các quyết định dân sự khác mà Tòa án áp dụng đối với người bị kết án. Với ý nghĩa là giai đoạn cuối cùng của quá trình giải quyết một vụ án hình sự, THNVDS trong bản án, quyết định hình sự có mối quan hệ hữu cơ với các giai đoạn tố tụng: khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử.

Nếu mục đích của THNVDS trong bản án, quyết định hình sự không đạt được thì hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng như điều tra, truy tố, xét xử trước đó cũng trở nên vô nghĩa. Nhận thức rõ tầm quan trọng của THNVDS trong bản án, quyết định hình sự, trong những năm vừa qua, Chi cục THADS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp, phối hợp với các lực lượng tổ chức THNVDS trong bản án, quyết định hình sự và đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần hoàn thành tốt các nhiệm vụ của công tác thi hành luan an 2 án dân sự trên địa bàn huyện nói chung; nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng kéo dài đã được tổ chức thi hành dứt điểm; một số việc thi hành án có ảnh hưởng đến tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại địa phương cũng đã được chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo và tổ chức thi hành hiệu quả. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động THNVDS trong bản án, quyết định hình sự của Chi cục THADS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh vẫn còn bộc lộ những tồn tại, hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Số lượng việc, đặc biệt là lượng tiền tồn đọng qua các năm còn lớn.

Nhiều bản án, quyết định về hình sự đã có hiệu lực pháp luật nhưng chưa được tổ chức thi hành dứt điểm. Tình trạng trên có nhiều nguyên nhân cả về chủ quan và khách quan như: Về chủ quan: Một số CHV, cán bộ làm công tác thi hành án còn hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ, tinh thần trách nhiệm chưa cao, chưa tận tụy với công việc. Về khách quan: Ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên địa bàn huyện còn chưa cao; nhiều vụ việc người phải thi hành án cố tình chây ỳ, trốn tránh không thực hiện nghĩa vụ thi hành án; một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình trong việc phối hợp giải quyết việc THADS theo quy định của pháp luật; công tác phối hợp thi hành án của một số cơ quan hữu quan theo qui định của pháp luật còn chưa chặt chẽ và đồng bộ; cơ sở pháp lý về áp dụng pháp luật THADS chưa được hoàn thiện, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về THADS chưa đầy đủ, chưa được sửa đổi, bổ sung đồng bộ; cơ chế áp dụng pháp luật thi hành án hiện nay chưa thực sự hợp lý, làm giảm hiệụ quả của công tác THADS. Thực tế đó, đòi hỏi cần phải có những giải pháp tổng thể khắc phục những hạn chế nêu trên nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thi hành án dân sự của Chi cục THADS huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, đảm bảo cho các bản án, quyết định của Toà án có hiệu lực pháp luật được thi hành trên thực tế.

Xuất phát từ lý do trên, học viên lựa chọn đề tài: "Thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án, quyết định hình sự từ thực tiễn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh" để nghiên cứu viết luận văn thạc sĩ luật học. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết về THNVDS trong bản án, quyết định hình sự trên các sách báo, tạp chí (Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí kiểm sát, Tạp chí dân chủ và pháp luật, Tạp chí luật học v. Tuy nhiên, các công trình, bài viết mới chỉ đi vào những vấn đề chung mà chưa đi sâu vào việc nghiên cứu về cơ sở lý luận cũng như những bất cập đang tồn tại trong thực tiễn. Trong các giáo trình giảng dạy tại các trường Đại học, Học viện cũng chỉ đề cập rất ít và ở góc độ cơ bản về vấn đề này ở các công trình sau: - GS.TSKH Lê Cảm: "Một số vấn đề lý luận chung về các giai đoạn tố tụng hình sự", Tạp chí Kiểm sát, số 02/2004 [10]; - PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí: "Bàn về nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự", Tạp chí Khoa học, (Luật học), số 26, 2010 [16]; - Yến Minh: "Công tác thi hành án dân sự còn nhiều vướng mắc, bất cập", đăng trên trang thông tin điện tử của Tổng Cục thi hành án dân sự - Bộ Tư pháp ngày 13/08/2013 [25].

- Nguyễn Thanh Thủy: "Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự", Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2001 [43]; - Nguyễn Quang Thái: "Đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam", Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2003 [41]; - Kim Sơn Trúc: "Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự và thực tiễn áp dung trên địa bàn tỉnh Hà Giang”, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội 2015 [39].