Luận án hủy bản án sơ thẩm hình sự - Nghiên cứu thực tiễn tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN TRUNG THÀNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN TẠI CÁC TỈNH MIỀN TÂY NAM BỘ Chuyên ngành : Luật Hình sự và tố tụng hình sự Mã số : 9 38 01 04 HÀ NỘI - 2025 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN TRUNG THÀNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN TẠI CÁC TỈNH MIỀN TÂY NAM BỘ Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Mã số: 9.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phạm Minh Tuyên 2. Đinh Thế Hưng HÀ NỘI - 2025 LỜI CAM ĐOAN NCS xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tài liệu tham khảo và công trình nghiên cứu của các tác giả khác đều được trích dẫn nguồn cụ thể.

Kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, không có sự sao chép, trùng lặp với bất kỳ công trình nào đã công bố. Nghiên cứu sinh Trần Trung Thành i MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án .8 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đề tài. Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Các công trình nghiên cứu liên quan đến thực tiễn áp dụng thủ tục tố tụng đối với hủy bản án sơ thẩm hình sự.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng quy định pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu. Những vấn đề nghiên cứu đã được làm rõ và kế thừa. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu .24 Kết luận Chương 1 .28 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM HÌNH SỰ.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của hủy bản án sơ thẩm hình sự. Khái niệm hủy bản án sơ thẩm hình sự. Đặc điểm hủy bản án sơ thẩm hình sự. Vai trò của việc hủy bản án sơ thẩm hình sự.

Ý nghĩa của việc hủy bản án sơ thẩm hình sự. Thể chế hóa vấn đề về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Nhu cầu thể chế hóa vấn đề hủy bản án sơ thẩm hình sự. Cơ sở của hủy bản án sơ thẩm hình sự.

Căn cứ hủy bản án sơ thẩm hình sự. Nguyên tắc hủy bản bản án sơ thẩm hình sự. Thẩm quyền hủy bản án án sơ thẩm hình sự. Hậu quả pháp lý của hủy bản án án sơ thẩm hình sự.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hủy bản án án sơ thẩm hình sự .65 Kết luận Chương 2 .70 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI CÁC TỈNH MIỀN TÂY NAM BỘ. Quy định của pháp luật Việt Nam về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về huỷ bản án sơ thẩm hình sự theo thủ tục phúc thẩm. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về huỷ bản án sơ thẩm hình sự đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm.

Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về huỷ bản án sơ thẩm hình sự đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục tái thẩm. Thực tiễn áp dụng quy định pháp luật Việt Nam về hủy bản án sơ thẩm hình sự tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Khái quát về đặc điểm kinh tế - xã hội và tình hình xét xử các vụ án hình sự tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Những hạn chế, bất cập trong thực hiện hủy bản án sơ thẩm hình sự tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ và nguyên nhân .128 Kết luận Chương 3 .140 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VÀ ĐẢM BẢO THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM HÌNH SỰ TỪ THỰC TIỄN CÁC TỈNH MIỀN TÂY NAM BỘ.

Yêu cầu đối với hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Yêu cầu của cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện nay trong thực hiện pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Yêu cầu về bảo đảm quyền con người trong hủy bản án sơ thẩm hình sự theo Hiến pháp 2013. Yêu cầu phòng, chống tội phạm và phòng, chống oan sai trong thực hiện pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự.

Yêu cầu thúc đẩy hợp tác quốc tế trong hoạt động xét xử của Việt Nam bảo đảm thực hiện hiệu quả pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật tố tụng hình sự về hủy bản án sơ thẩm hình sự. Hoàn thiện quy định về hủy bản án sơ thẩm hình sự theo thủ tục phúc thẩm. Hoàn thiện quy định về hủy bản án STHS theo thủ tục giám đốc thẩm.

Hoàn thiện quy định về hủy bản án sơ thẩm hình sự theo thủ tục tái thẩm. Giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự 163 4. Tăng cường các biện pháp giám sát hoạt động xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm. Nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ thực hiện pháp luật về hủy bản án sơ thẩm hình sự.

Tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật của người dân .171 Kết luận Chương 4 .175 iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BLTTHS Bộ luật Tố tụng hình sự CQĐT Cơ quan điều tra HĐXX Hội đồng xét xử HĐXXPT Hội đồng xét xử phúc thẩm STHS sơ thẩm hình sự TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân tối cao TNHS Trách nhiệm hình sự TTHS Tố tụng hình sự TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VAHS Vụ án hình sự VKS Viện kiểm sát VKSND Viện kiểm sát nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa XXST Xét xử sơ thẩm v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Thực trạng thụ lý và giải quyết các vụ án STHS tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ giai đoạn 2014-2024. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của 13 tỉnh miền Tây Nam Bộ trong xét xử phúc thẩm. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh An Giang.

Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Bạc Liêu. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Bến Tre. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Cà Mau. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của thành phố Cần Thơ.

Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Đồng Tháp. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Hậu Giang. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Kiên Giang. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Long An.

Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Sóc Trăng. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Tiền Giang. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Trà Vinh. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2014- 2024 của tỉnh Vĩnh Long.

Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án giai đoạn 2014-2024 theo 13 tỉnh, thành phố miền Tây Nam bộ. Số bản án bị hủy để điều tra lại, xét xử lại và đình chỉ vụ án từ năm 2018- 2024 của 13 tỉnh miền Tây Nam Bộ trong xét xử giám đốc thẩm .113 vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Tố tụng hình sự là quá trình tiến hành giải quyết VAHS theo quy định của pháp luật. TTHS Việt Nam chia quá trình giải quyết VAHS thành các giai đoạn TTHS.

Mỗi giai đoạn tố tụng do các chủ thể khác nhau thực hiện và có nhiệm vụ khác nhau nhằm thực hiện mục đích của TTHS là ngăn chặn, phòng ngừa tội phạm, phát hiện chính xác, nhanh chóng, xử lý công mính kịp thời mọi hành vi phạm tội bảo vệ công lý, quyền con người.