Luận án Tiến sĩ: Chức năng giám sát của Ủy ban Tư pháp Quốc hội Việt Nam - Cao Mạnh Linh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TRUONG ẠI HỌC LUẬT HÀ NOI CAO MANH LINH CHỨC NANG GIAM SAT CUA ỦY BAN T¯ PHAP CUA QUOC HOI VIET NAM HIEN NAY LUAN AN TIEN SI LUAT HOC Hà Nội - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI CHỨC NNG GIÁM SÁT CỦA ỦY BAN T¯ PHÁP CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIEN S( LUẬT HOC Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử về nhà n°ớc và pháp luật Mã số: 9.06 Ng°ời h°ớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Hồi Hà Nội - 2020 LỜI CAM OAN lôi xin cam oan ây là công trình nghiên cứu khoa học ộc lập của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận án ch°a °ợc công bố trong bat kỳ công trình nào khác. Các số liệu trong Luận án là trung thực, có nguôn gốc rõ ràng, °ợc trích dân theo úng quy ịnh. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thuc cua Luan an nay.

Tac gia Luan an Cao Manh Linh DANH MUC TU VIET TAT STT Từ viet tat — Ngh)a ầy ủ CQDT: Co quan diéu tra CQTHA: Co quan thi hanh an EFeYPBA CQTP: Co quan tu phap BQH: ại biéu Quốc hội HDT: Hội ồng dân tộc HND: Hội ồng nhân dân HDTP: Hoạt ộng tu pháp KTNN: Kiểm toán nhà n°ớc NV: Nghị viện PCTN: Phòng, chống tham nhing OPF_KNHSR—Y©DMne PHXLTN Phát hiện va xử lý hành vi tham những QH: Quốc hội TAND: Tòa án nhân dân TANDTC: Tòa án nhân dân tôi cao TTCP: Thanh tra Chinh phu TTDS: Tố tụng dân sự TTHC: Tố tụng hành chính TTHS: Tố tụng hình sự UBTP: Uy ban tu phap UBTVQH: Ủy ban th°ờng vu Quốc hội VKSND: Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC: Viện kiểm sát nhân dan tối cao VBQPPL: Van ban quy pham phap luat XHCN Xã hội chu ngh)a DANH MỤC CÁC HÌNH Số hiệu Tên hình Trang Hộp 2.1 | Ý kiên chuyên gia vê giám sát của Uỷ ban T° pháp ôi với | 37 các vụ án cụ thé Hộp 3.1 | Ý kiên chuyên gia về thực trạng giám sát công tác phòng, | 89 chống tham nhing của Hội ồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội Hộp 4.1 | Ý kiến chuyên gia về việc hoàn thiện c¡ chế giám sát của | 144 Uy ban T° pháp ối với Tham phán Tòa án nhân dân tối cao Hộp 4.2 | Ý kiến chuyên gia về việc thành lập Ủy ban của Quốc hội | 146 chuyên trách giám sát công tác phòng, chống tham nhing DANH MỤC PHỤ LỤC Số hiệu Tên phụ lục Phụ luc I | Về vị trí, vai trò của các Ủy ban, iều kiện hình thành chức nng giám sát của các Ủy ban của Quốc hội. Phụ lục 2 | Một số iểm khác biệt co ban giữa giám sát của Ủy ban T° pháp và giám sát của Hội ồng nhân dân, kiểm tra, thanh tra của các c¡ quan quản lý nhà n°ớc, kiểm sát hoạt ộng t° pháp của Viện kiểm sát nhân dân và hoạt ộng giảm ốc việc xét xử của Tòa án nhân dân. Phụ lục 3 | Sự hình thành và phát triển của pháp luật về nội dung chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp. Phụ lục 4 | Sự hình thành và phát triển của pháp luật về ph°¡ng thức thực hiện chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp.

Phụ lục 5 | Thống kê các hoạt ộng giám sát của Uy ban T° pháp. Phụ lục 6 | C¡ cau thành viên của Ủy ban T° pháp qua các nhiệm kỳ Quốc hội. Phụ lục 7 | Mẫu phiếu iều tra khảo sát Phụ lục 8 | Mẫu phiếu phỏng vấn chuyên gia Phụ luc 9 | Báo cáo số liệu kết quả iều tra khảo sát một số nội dung nghiên cứu liên quan ên Luận án MỤC LỤC Trang phụ bìa Trang Lời cam oan Danh mục từ viết tắt Danh mục các hình Danh mục phụ lục Mục lục MỞ ẦU Ch°¡ng 1: TINH HÌNH NGHIÊN CUU CAC VAN DE CUA È TÀI LUAN AN 1. Các công trình nghiên cứu lý luận về chức nng giám sát Uy ban T° pháp của Quốc hội Việt Nam 1.

Các công trình nghiên cứu về thực trạng chức nng giám sát của Ủy 18 ban T° pháp của Quốc hội Việt Nam 1. Các công trình nghiên cứu về quan iểm và giải pháp hoàn thiện 19 chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp của Quốc hội Việt Nam 1. Nhận xét các công trình nghiên cứu về các vấn ề thuộc ề tài luận 21 án và những vấn ề cần tiếp tục nghiên cứu 1. _ Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu 23 Kết luận Ch°¡ng 1 24 Ch°¡ng 2: LÝ LUẬN VE CHỨC NANG GIÁM SAT CUA ỦY BAN T¯ PHAP CUA QUOC HỘI VIỆT NAM 2.

Khái quát về chức nng giám sát của Quốc hội va chức nng giám sat 25 của các Ủy ban của Quốc hội 2. Về chức nng giám sát của Quốc hội 25 2. Về chức nng giám sát của các Ủy ban của Quốc hội 38 Dads Ủy ban T° pháp — C¡ quan của Quốc hội giúp Quốc hội thực hiện 45 chức nng giám sát hoạt ộng tu pháp, giám sát việc phat hiện va xử lý hành vi tham nhing 2. Sự cần thiết thành lập Ủy ban T° pháp 45 Dawid Khái niệm, ặc iểm chức nng giám sát và vai trò giám sát của Ủy a2 ban T° pháp 2.

Nội dung, ph°¡ng thức và bộ máy thực hiện chức nng giám sát của 70 Ủy ban T° pháp 2. Những yếu tô tác ộng ến chức nng giám sát của Uy ban T° pháp 78 Kết luận Ch°¡ng 2 85 Ch°¡ng 3: THỰC TRẠNG CHỨC NNG GIÁM SÁT CỦA ỦY BAN T¯ PHÁP CỦA QUỐC HỘI VIỆT NAM 3. Thực trạng pháp luật về chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp 86 S.lal Sự hình thành và phát triển của pháp luật về chức nng giám sát của Ủy 86 ban T° pháp 3. Kết quả ạt °ợc 86 3.

Tôn tại, hạn chế 87 Sun Thực trạng thực hiện chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp 94 3. Kết quả ạt °ợc 95 3. Tôn tại, hạn chế 103 Dalat Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 110 3. Thực trạng các yêu tố tác ộng ến chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp 115 3.

Sự lãnh ạo của ảng ối với hoạt ộng giám sát của Ủy ban T° pháp 115 Sdads Nng lực bộ máy của Ủy ban T° pháp 117 3. Chất l°ợng hoạt ộng của các c¡ quan t° pháp và các c¡ quan có 122 thâm quyên trong công tác phát hiện và xử lý hành vi tham nhing 3. Pháp luật về tô chức bộ máy các c¡ quan t° pháp và pháp luật về 126 hình sự, dân sự, thủ tục tố tụng t° pháp, phòng chống tham nhing 3. Môi tr°ờng chính trị, xã hội của hoạt ộng giám sát của Ủy ban T° pháp 129 Kết luận Ch°¡ng 3 132 Ch°¡ng 4: QUAN DIEM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHỨC NANG GIÁM SÁT CỦA ỦY BAN T¯ PHÁP CỦA QUÓC HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY 4.

Quan iểm hoàn thiện chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp hiện nay lãa 4. áp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà n°ớc pháp quyền xã 133 hội chủ ngh)a Việt Nam 4. áp ứng yêu cau nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt ộng giám sát của Quốc 134 hội ối với hoạt ộng t° pháp và công tác phòng, chống tham nhing 4. Bảo ảm phù hợp với thực tiễn Việt Nam và có sự tiếp thu chọn lọc kinh 135 nghiệm của n°ớc ngoài 4.

Giải pháp hoàn thiện pháp luật về chức nng giám sat của Ủy ban Tu 136 pháp hiện nay 4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về nội dung chức nng giám sát của 136 Ủy ban T° pháp 4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về ph°¡ng thức thực hiện chức nng 149 giám sát của Ủy ban T° pháp 4. Giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chức nng giám sát của Ủy ban T° pháp 152 4.

Nâng cao trách nhiệm của Ủy ban T° pháp trong việc thực hiện day ủ, 152 toàn diện và ồng bộ các nội dung giám sát và các ph°¡ng thức giám sát 4. ổi mới, nâng cao hiệu quả giám sát việc ban hành vn bản quy 153 phạm pháp luật 43. ôi mới, nâng cao hiệu quả giám sát việc thực hiện các yêu cầu, kiến 154 nghị sau giám sát của Ủy ban T° pháp 4. ôi mới, nâng cao hiệu quả thực hiện các ph°¡ng thức giám sát 155 4.

Tng c°ờng công tác phối hợp giữa Uy ban T° pháp và các c¡ quan 160 hữu quan trong hoạt ộng giám sát 4. Bảo ảm cung cấp thông tin kịp thời, day ủ cả về lý luận và thực 162 tiễn cho Ủy ban T° pháp trong hoạt ộng giám sát 4. Một số giải pháp khác 165 4. Tiếp tục ổi mới, tng c°ờng sự lãnh ạo của Dang 165 4.

Nâng cao nng lực bộ máy của Ủy ban T° pháp 166 4. Nâng cao chất l°ợng hoạt ộng t° pháp và công tác phòng, chống tham những 172 4. Hoàn thiện pháp luật về tô chức bộ máy của các c¡ quan t° pháp, về 173 hình sự, dân sự, thủ tục tố tụng t° pháp và phòng, chống tham nhing 4. Bảo ảm dân chủ, nâng cao dân trí, phát triển các ph°¡ng tiện thông 174 tin ại chúng Kết luận Ch°¡ng 4 177 KET LUẬN 178 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN 180 DE TÀI DA DUOC CÔNG BO DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 181 PHU LUC MỞ ẦU 1.

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu ề tài Trong hệ thông Ủy ban của Quốc hội Việt Nam, Ủy ban T° pháp là c¡ quan mới °ợc thành lập và i vào hoạt ộng từ nhiệm ky Quốc hội khóa XII. Bên cạnh các chức nng thâm tra, kiến nghị, chức nng giám sát là một chức nng quan trọng, chủ yêu của Ủy ban T° pháp. Thời gian qua, trong iều kiện khối l°ợng công việc nhiều, phạm vi hoạt ộng rộng trên nhiều l)nh vực, tính chất phức tạp, tô chức bộ máy thì còn khiêm tốn, nh°ng với quyết tâm cao của Ủy ban T° pháp, “hoạt ộng giám sát của Ủy ban ã °ợc tién hành chủ ộng, tích cực, úng pháp luật, có trong tâm, trọng iểm, tập trung vào những l)nh vực bức xúc nh° việc chấp hành pháp luật trong hoạt ộng của các c¡ quan t° pháp, công tác ấu tranh phòng, chồng tham những, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, bảo vệ quyên và lợi ích hợp pháp của công dân. Ph°¡ng thức giám sát ã có nhiều cải tiến, kết hợp giữa giám sát chung và giám sát cụ thể nên hiệu quả từng b°ớc °ợc nâng lên.