Tư tưởng chính trị pháp lý làng xã cổ truyền và ảnh hưởng tới xã hội Việt Nam

Bộ Giáo dục và Đào tạo Trung tâm KHXH và Nhân van Quốc gia VIÊN NGHIÊN COU NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT NGUYEN THỊ VIỆT HƯƠNG _ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRI - PHÁP LÝ về Ở LÀNG XÃ CỔ TRUYỀN \“.- và ảnh hướng của nú déi với xa hoi Việt Nam Q|v|TiHeUwUBỐICA Chuyên ngành: Ly luân Nhà nước ya pl 1p luật Mã số: 5. TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HA NO PHÒNG ĐỌC LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dan khoa học: 1. ĐINH NGOC VUGNG 2. THÁI VĨNI THANG ILA NỘI - 2001 LOI CAM DOAN Tôi xin cain đoan dây là công trình nphiên cứu của riêng tôi, Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận ấn là trung thực và tôi xin chịu trách nhiệm về tất cả những số liệu và kết qua nghiên cứu đó.

Luận ấn này chưa từng được ai công bố trong bat kỳ công tinh nào khác. Ha Nội, ngày TÔ tháng 12 năm 2007 TAC GIÁ LUẬN AN NGUYEN THỊ VIỆT HƯỚNG MỤC LUC TRANG PHỤ BÌA FT DCCA Kí CUA cốc l9 Nees | ca A. Án nà c, | 0 Số lu:9 0001E54/8000500/05140007<1092/1218. ee de ee ee s5.

IR CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ - PHÁP LÝ Ở LANG XÃ CỔ TRUYỀN : NHẬN DIỆN TỪ KHÍA CANIL LICH SỬ. Nhận thúc chung về “tu tưởng chính trị - phap lý”. Cơ sở tổn tai của tư tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ truyền b4 (C9 ch eg te ‹ố đội vn. Boi cảnh chung của lịch sử tu tưởng chính trị - pháp lý truyền PIR WO VRRP sv 0, 015 CN hea Ages PO ne ee SN LOAN cọ.

Đặc diểm kinh é- xá hội của làng xã cổ truyển. Nhận diện “tu tưởng chính trị - phấp lý ở làng xã cổ truyền ”. 3) CHUONG 2: NỘI DŨNG CƠ BAN CUA TỪ PUỐNG CHÍNH TRỊ - PHÁP LY ® WANG RAO DWE) ee waite os ee ee 65| 2.4 Cerrar MT the: TITS wees kes 5 (ae tu bsex dai ty, buh 00 2. Tư tướng “phép vua Chua lệ lang” Q.

cv se nh ayện và 233.THufn |e qe alee li. Fiftuifiue ĐC Gy Cth sec cv. ta sec ai een one. MA bế ee 1-| 6:3.

saossaliccasuvsssoLsamoecl1saokE ean ca: an lò j CHUGNG 3: CÁC CHIẾU TÁC ĐỘNG CUA TỰ TƯỞNG CHÍNH TRỊ - PHÁP LÝ Ở LÀNG XÃ CỔ TRUYỀN ĐỐI VỚI XÃ HỘI VIỆT NAM.1, Phe động của tu tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ truyền trong xã hội Việt Nam Truyền (hỐNg. Thực trang ton tai và (ác động của từ tưởng chính trị - pháp) lý ở làng xã cổ truyền trong xa hội Việt Nam hiện này. Phương hướng và giải pháp nhằm kế thừa, phát huy những giá tri tích cực, hạn chế, khác phục những yếu (6 tiêu cực của tư tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ truyền, phục vụ yêu cầu của sự nghiệp doi mới STEN lẠ Heo T9 en, lý SORE tì, ee ee 0T 0n 6v, Jlk RAT met VA PUUCOIEE DINO HE V181 ia bose) sveece clescesedinsvecascvnceen 173 I2. LAUL PIII BE ey acres Hơn ng san.

177 In g6 co ch ele Ai rr rr rr 196 COUN TP 0p le 1) s28: Maine) tak o Mit | SOAR 9, Jy i 202 MỞ ĐÃ U 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Cho dén này, nước ta vẫn là một nước nông nghiệp với 76% cư dan là nông dân sống ở nông thôn (số liệu Tổng diều tra dan số năm 1999), theo dun vị tụ cư chính là làng với những lệ tục lề thói riêng, được bảo lưu lâu bền trước những biến cố lớn lao của lịch sử. Bộ phận cư dân con lại - dù là công nhân hay trí thức - phần lớn có nguồn gốc không xa là nông dân và dù đã qua một thời gian sống ở đô thị những thói quen của nếp sống làng xã, của người nông dain vẫn con rất đậm nét, Bên cạnh những mặt mạnh cơ bản, khi bước vào công cuộc xây dựng xã hội mới, người nông dân cũng như một bộ phận lớn cư dân thuộc các thành phần khác có những hạn chế nhất dịnh. Vì vậy, trong các kế hoạch đổi mới và phát triển trước mắt và lâu dài của dat nước, vấn dé nông dan, nông nghiệp, nông thôn luôn luôn có một vị trí đặc biệt.

Cũng vì lẽ dó, từ góc độ khoa học pháp lý, việc di sâu nghiên cứu các vấn dé liên quan dén dời sống chính trị - pháp lý của người nông dân và nông thôn trong hiện tại và cả trong quá khứ nhằm chỉ ra những, di sản lạc hậu cần khắc phục, những truyền thống tốt dep cần kế thừa, phat huy, qua đó cung cấp căn cứ khoa học cho việc hoạch định các chủ trương chính sách dúng dấn trong việc củng cố và nâng cao vai trò của bộ máy Nhà nước, tăng cường pháp chế, thực hiện quản lý xã hội bằng pháp luật, xây dựng ý thức pháp luật và lối sống theo pháp luật cho các tầng lớp nhân dan, trước hết là cho cu dân nông thôn, phát huy dâu chủ ở CƠ SỞ, lang cường hiệu quả quản lý kinh tế- xã hội nông thôn gan với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới trong diều kiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá. dang trở thành một trong những yêu cầu cấp bách hiện nay, Thực tế da chỉ ra rằng, dời sống chính trị - pháp lý nước ta ong lịch sử vốn phúc lap và mang nhiều nét đặc thù. Cho đến trước Cách mang tháng Tám năm 1945, cách thức tổ chức quyển lực ở nước ta về cơ bản vẫn dược thiết kế theo kiểu độc doán, dựa tiên quan hệ chỉ huy và phục tùng nghiêm ngặt, Tuy nhiền, trong thực tế vẫn tốn tại một cơ chế cho phép don vị xã hội cơ sở pho biến và bền vững là làng xã dược duy trì trong thé độc lập tương đối với chính quyền Nhà nước cấp trên. Trong xã hội cổ truyền Việt Nam, các làng xã - voi tư cách là don vị hành chính co sở của cơ cấu quyền lực thống nhất - lại vận dược hình dung là một don vị cộng cư ổn định, một don vị kinh tế san xuất nho mang tính tự củng tự cấp, có khuynh hướng biệt lập về xã hội và dộc lập tương đối về chính ti.

Trong mối quan hệ giữa Nhà nước và làng xã luôn có một "do vênh” nhất định gitta “cái chính thống” và “cái phí chính thống", giữa các chủ trương, chính sách của Nhà nước với thực tiễn cuộc sống ở làng xã; nhiều cho drugny, chính sách và các -biện: phấp ấp đặt của Nhà nước Trung ương Không vào dược làng xã, hoặc nếu vào được thì ít nhiều phải chịu một sự “khúc xa" hay "thẩm thấu". Một thiết chế chính trị - pháp lý đặc biệt như vậy không chỉ bị quy định bởi diều kiện kính tế - xã hội của làng xã mà phải chăng còn là sản phẩm trực tiếp của những quan niệm chính trị - pháp lý tồn tại hàng ngần nani ở bên uGng cuộc sOng của các dun VỊ fụ Cư này. ` Do đó chỉ có thể hiểu thấu đáo được trạng thái chính trị - pháp lý của làng xã cổ truyền, tiến tới một bức tranh toàn cảnh về làng xã cổ truyền, lý giải được lối ứng xử trong các quan hệ chính trị - pháp lý của người nông dân xưa và hình dung được diện mạo tổng thể của xã hội Việt Nam truyền thống nếu nhu chúng ta không bố qua việc nghiên cứu 0 tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ truyền. Ở một khía cạnh khác, việc tìm hiểu tư tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ truyền - nơi tuyệt đại da số dân cư sinh sống - còn là cần thiết dể khẳng định tính thống nhất và da dang cũng như những nét đặc sắc của lịch sử tư tưởng chính trị - pháp lý truyền thống Việt Nam.

Sự cần thiết nghiên cứu tư tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ truyền còn xuất phát từ chỗ, tư tưởng chính trị - pháp lý là miột phẩn quan trọng trong đi sản van hóa tỉnh than của cha ông ta, cần phải dược lường Gah đến trong boi 6ö cảnh của công cuộc đổi mới hiện này, Trong thực tế, khi nói tới di sản truyền thong, người ta thường xem thượng tầng chính trị nói chúng, tu tưởng chính tị - pháp lý nói riêng là sản phẩm của chế độ phong kiến - thực dân và can phải xóa bỏ tận gốc rễ. Tuy nhiên, quan niệm đó không ding cả về phương diện lý luận và thực tiễn. Về mặt lý luận, bất kỳ sự phủ dịnh biện “hứng nào cũng bao hàm sự ke thừa nhân tố này hay nhân tố khác của sự phủ định. Bất cứ một công cuộc phục hung nào cũng phải xuất phat trước hết từ những đặc điểm lịch sử với tất cả di sản chính ti, vin hóa của chính quốc gia - dân tộc đó.

Vì vậy, muốn hiểu hiện tại mà không đặt nó trong mối liên hệ với quá khứ thì không bao giờ hiểu dầy đủ được hiện tai. Về mặt thực tiễn, dd chúng ta có muốn thừa nhận hay không thừa nhận trong ý thức chủ quan thì dấu ân của những tư tưởng chính trị - pháp lý đã từng tổn tại trong quá khứ vẫn hiện lên thông qua những quan niệm, những thói quen, những dao lý, tâm lý chính trị của mọi tầng lớp cư dân và ảnh hưởng sâu sắc đến diện mạo văn hóa tinh thần cũng như đến mọi mặt của đời sống Nhà nước và pháp luật hiện nay. Vì vậy, việc nghiên cứu một cách trực diện, có hệ thống và khoa học về vấn đề “Tu tưởng chính trị -pháp lý ở làng xã cổ truyền và duh hưởng của nd đối voi xd hột Việt Nam” có tính cấp thiết cả trên phương diện lý luận và thực tiễn, vừa góp phda lý giải đời sống chính ui -pháp lý ong quá khứ và liện tại, vừa góp phần xác định những cơ sở khoa học để xây dựng những giải phấp cho công cuộc đổi mới hiện nay. -2, Tình hình nghiên cứu đề tài Nhu cầu hiểu biết về truyền thống dân tộc dược dat ra từ lâu và càng trở nên bức thiết trong những năm gần dây.

Vì vậy, về mặt nghiên cúu, đã có nhiều công trình được thực hiện nhằm mục dich nầy, trong đó có mot số công trình ít nhiều liên quan tới vấn dé tự tướng chính tị - pháp lý nói chung, từ tưởng chính trị - pháp lý ở làng xã cổ tuyển nói riêng. Có thể phân loại các công trình đó như sau: Loại thứ nhất bao gồm những cuốn sách, những bài báo, những sản phẩm của các dé tài nghiên cứu ở các cấp khác nhau, những luận du tiến sĩ, thạc sĩ dược bão vệ ong và ngoài nước trong thời gian gần day.