Luận án về pháp luật đấu giá tài sản công ở Việt Nam - Nguyễn Thị Thu Hồng, ĐHQGHN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN THỊ THU HỒNG PHÁP LUẬT VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Hà Nội, năm 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN THỊ THU HỒNG PHÁP LUẬT VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự Mã số: 938 01 01.04 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Ngô Huy Cương Hà Nội, năm 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hồng i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BLDS: Bộ luật dân sự ĐGV: Đấu giá viên ĐGTS: Đấu giá tài sản NCS: Nghiên cứu sinh GKĐ Giá khởi điểm QSDĐ Quyền sử dụng đất TSC: Tài sản công UBND: Ủy ban nhân dân ii MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Tính mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận án. 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

Tiền đề đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu. Phân loại nội dung nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước.

Tổng quan tình hình nghiên cứu ở ngoài nước. Kế thừa và nghiên cứu phát triển các vấn đề liên quan đến đề tài luận án. Các kết quả nghiên cứu được kế thừa. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. 30 Kết luận Chương 1. 31 Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG. Khái quát về đấu giá tài sản công.

Khái niệm, đặc điểm, phân loại tài sản công. Khái niệm, bản chất và ý nghĩa của đấu giá tài sản công. Đặc điểm của đấu giá tài sản công. Phân loại trong đấu giá tài sản công.

Giao dịch đấu giá tài sản công. Mối quan hệ pháp lý giữa các chủ thể trong đấu giá tài sản công. Giao kết hợp đồng trong đấu giá tài sản công. Hiệu lực của đấu giá tài sản công.

Pháp luật điều chỉnh đấu giá tài sản công. Khái niệm, cấu trúc, nguồn pháp luật đấu giá tài sản công. Những nội dung chủ yếu của pháp luật về đấu giá tài sản công. 63 Kết luận Chương 2.

81 Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN. Các loại tài sản công được đưa ra đấu giá. Chủ thể trong đấu giá tài sản công. Người có tài sản đấu giá là tài sản công.

Tổ chức đấu giá tài sản, đấu giá viên. Người tham gia đấu giá, người trúng đấu giá, người mua được tài sản đấu giá …. Hình thức, phương thức, bước giá trong đấu giá tài sản công. Hình thức, phương thức đấu giá tài sản công.

Bước giá trong đấu giá tài sản công. Trình tự, thủ tục đấu giá tài sản công. Quyết định đưa tài sản công ra đấu giá, định giá tài sản công. Lựa chọn và ký hợp đồng với tổ chức đấu giá tài sản để tổ chức đấu giá tài sản công.

Công bố thông tin về việc đấu giá tài sản công. Tổ chức đăng ký tham gia đấu giá tài sản công, thu tiền đặt trước. Tổ chức cuộc đấu giá tài sản công. Thực hiện các công việc sau cuộc đấu giá tài sản công.

Xử lý vi phạm trong đấu giá tài sản công. Thù lao dịch vụ đấu giá, chi phí đấu giá tài sản công. 129 Kết luận Chương 3.131 iv Chương 4 HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG132 4. Định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá tài sản công132 4.

Kế thừa những quy định phù hợp, khắc phục những hạn chế, bất cập, qua đó nâng cao tính khả thi của pháp luật về đấu giá tài sản công. Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch, ổn định của pháp luật về đấu giá tài sản công. Đảm bảo tính hiệu quả trong nền kinh tế thị trường và xu hướng hội nhập quốc tế. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá tài sản công.

Một số kiến nghị chung. Bổ sung trong Luật đấu giá tài sản một mục quy định riêng về đấu giá tài sản công …. Sửa đổi, bổ sung quy định chung về đấu giá tài sản. Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

166 Kết luận Chương 4.171 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.173 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .174 v PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trên thế giới, ĐGTS đã có lịch sử hình thành rất sớm từ thời cổ đại. Theo ghi chép của nhà sử học Herodotus, các cuộc đấu giá đã được sử dụng ở Babylon sớm nhất là vào năm 500 trước Công nguyên [196, tr. Ở Việt Nam, hoạt động ĐGTS chỉ bắt đầu hình thành từ thời kỳ Pháp thuộc và được thực hiện bởi các hỗ giá viên theo quy định tại các văn bản: Sắc lệnh ngày 02/9/1935 quy định thể lệ về hỗ giá viên, được bổ khuyết bởi các Sắc lệnh ngày 6/12/1936, ngày 12/5/1937, ngày 07/4/1938 và ngày 04/5/1938; Chiếu chỉ Nghị định ngày 02/8/1933 ấn định tiền lệ phí về việc bán đấu giá ở phòng đấu giá, được sửa đổi bởi Nghị định ngày 31/01/1934.

Sau cách mạng tháng Tám, ngày 27/02/1946, Bộ Tư pháp đã ban hành Nghị định số 83-TP/NĐ quy định tạm thời giữ nguyên như cũ những luật lệ hiện hành về hỗ giá viên. Giai đoạn tiếp theo, hoạt động ĐGTS chủ yếu liên quan đến việc phát mại tài sản để thi hành án, do các Thẩm phán (Sắc lệnh số 85/SL ngày 22/5/1950) hoặc Chấp hành viên thực hiện (Pháp lệnh thi hành án dân sự năm 1989). ĐGTS nói chung và đấu giá TSC nói riêng chỉ bắt đầu phát triển từ những năm 1996, sau khi nhà nước ta ban hành BLDS năm 1995 và văn bản pháp luật chuyên ngành đầu tiên về ĐGTS (Nghị định số 86/CP ngày 19/12/1996 của Chính phủ ban hành Quy chế bán ĐGTS). Sau Nghị định số 86/CP, Chính phủ đã ban hành tiếp các Nghị định số 05/2005/NĐ-CP [34] và Nghị định số 17/2010/NĐ-CP [35] để điều chỉnh hoạt động đấu giá tài sản.

Năm 2016, Quốc hội đã thông qua Luật ĐGTS và năm 2017 đã thông qua Luật Quản lý, sử dụng TSC, tạo cơ sở pháp lý ổn định, thống nhất trong lĩnh vực ĐGTS trên phạm vi cả nước. Hoạt động ĐGTS nói chung và đấu giá TSC nói riêng đã dần đi vào nề nếp và đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Số lượng các cuộc đấu giá được tổ chức thành công ngày càng tăng, giá trị tài sản bán được cao hơn nhiều so với GKĐ, góp phần tăng thu cho ngân sách Nhà nước. Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, từ tháng 01/2017 đến tháng 12/2019, các tổ chức ĐGTS đã tổ chức 86.607 cuộc đấu giá thành với tổng GKĐ là 194.031 đồng, tổng giá trị bán thành là 233.911 đồng, làm lợi cho người có tài sản, ngân sách nhà nước là 38.248 đồng, nộp thuế cho ngân sách nhà nước 95.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc ĐGTS nói chung và đấu giá TSC nói riêng thời gian qua vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, “việc xác định giá để làm GKĐ tài sản đấu giá còn chưa sát với giá thị trường; việc lựa chọn tổ chức ĐGTS còn chưa khách quan, còn trường hợp lựa chọn các tổ chức ĐGTS “sân sau” để đấu giá; chất lượng, năng lực của đội ngũ ĐGV còn hạn chế; xuất hiện hiện tượng thông 1 đồng, dìm giá, băng nhóm “xã hội đen” gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại một số địa phương” [164]. Quá trình tổ chức đấu giá TSC vẫn còn nhiều sai phạm, gây lãng phí, thất thoát TSC, gây bức xúc trong nhân dân, tác động tiêu cực đến lòng tin của nhân dân đối với chính sách pháp luật và công tác thực thi pháp luật của nhà nước [198], [199], [204], [205], [206], [207], [208], [213], [221], [223], [228], [233], [237], [238], [242], [259]. Trong khi đó, TSC là loại tài sản chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hoạt động ĐGTS ở Việt Nam, thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Và TSC “luôn là đối tượng dễ bị tổn thương và cần phải có cơ chế bảo vệ đặc biệt” [95].

Một trong những nguyên nhân của tình trạng trên là do pháp luật hiện hành về ĐGTS và pháp luật về quản lý, sử dụng TSC có liên quan đến đấu giá vẫn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập, còn thiếu những quy định cần thiết, chưa đồng bộ và chưa có chế tài đủ mạnh để công tác thi hành, áp dụng pháp luật trong đấu giá TSC được thực hiện đầy đủ, triệt để. Từ thực tiễn trên đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đấu giá TSC nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập, hạn chế tình trạng lãng phí, thất thoát TSC, hướng tới mục tiêu xây dựng một cơ chế đấu giá TSC khoa học, chặt chẽ, đảm bảo phát huy hiệu quả nguồn lực TSC. Vì vậy, NCS đã lựa chọn đề tài: “Pháp luật về đấu giá TSC ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ của mình. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của Luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật về đấu giá TSC, từ đó đề xuất các định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá TSC nói riêng và pháp luật Việt Nam về ĐGTS nói chung.