Luận án tiến sĩ pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI SỸ HỒNG NAM PHÁP LUẬT VỀ GÓP VỐN BẰNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT Chuyên ngành : Luật Kinh tế Mã số : 62.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN QUANG HUY 2. ĐẶNG VŨ HUÂN HÀ NỘI – 2016 LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến Tiến sĩ Trần Quang Huy và Tiến sĩ Đặng Vũ Huân, những người Thầy tâm huyết tận tình hướng dẫn tôi nghiên cứu, học tập, dành thời gian quý báu để trao đổi, định hướng cũng như động viên tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô đã giảng dạy, phản biện, đánh giá và nhận xét làm nền tảng cho tôi hoàn thiện luận án.

Cuối cùng, tôi xin trân trọng cảm ơn đến Ban lãnh đạo Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, các Thầy, Cô và gia đình, bạn bè đã động viên, khích lệ, ủng hộ nhiệt tình trong thời gian thực hiện luận án. Tác giả luận án Sỹ Hồng Nam LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án đều được trích dẫn nguồn trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận án Sỹ Hồng Nam NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN QSDĐ Quyền sử dụng đất NSDĐ Ngƣời sử dụng đất UBND Ủy ban nhân dân TNHH Trách nhiệm hữu hạn MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và câu hỏi nghiên cứu.

20 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT GÓP VỐN BẰNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT. Khái quát về góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Những vấn đề cơ bản của pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất42 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ GÓP VỐN BẰNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng các quy định pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất.

Thực trạng thực thi pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất. 96 Chƣơng 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GÓP VỐN BẰNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT Ở VIỆT NAM. Định hƣớng hoàn thiện pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất.

150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 153 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sự phát triển của lực lƣợng sản xuất đòi hỏi phải tích tụ tƣ bản, trong đó góp vốn là hình thức tích tụ quan trọng nhất. Trong các hình thức góp vốn hiện nay, thì góp vốn bằng đất đai là hình thức góp vốn xuất hiện sớm nhất.

Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, hình thức góp vốn này có nhiều thay đổi. Ở Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, song trên thực tế Nhà nƣớc không trực tiếp sử dụng đất mà chuyển giao cho các chủ thể khác thông qua giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ). Mặc dù, ngƣời sử dụng đất (NSDĐ) không có quyền sở hữu đất đai nhƣng có QSDĐ. QSDĐ trị giá đƣợc bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch.

Đƣợc ghi nhận trong Điều lệ Đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam năm 1977 nhƣng phải đến khi có Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam năm 1987 thì góp vốn bằng QSDĐ mới đƣợc triển khai. Trên thực tế, khi đầu tƣ vào Việt Nam, các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài thƣờng lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam để liên doanh, liên kết. Do không có vốn góp nên đa số doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn hình thức góp vốn bằng QSDĐ. Nhiều liên doanh giữa doanh nghiệp Việt Nam với tổ chức, cá nhân nƣớc ngoài đƣợc hình thành theo hình thức góp vốn này.

Có thể nói, với điều kiện vốn đầu tƣ trong nƣớc còn hạn chế, thì đây là hình thức tạo vốn phổ biến và quan trọng. Hình thức góp vốn bằng QSDĐ diễn ra chủ yếu tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh [105, tr. Thực tế cho thấy, vốn góp bằng QSDĐ tại các liên doanh không lớn, chỉ chiếm từ 10% đến 20%, trong khi nhiều liên doanh thua lỗ kéo dài, do ít vốn, không chịu đƣợc thua lỗ nên các doanh nghiệp Việt Nam phải chuyển nhƣợng phần vốn góp cho đối tác nƣớc ngoài. Nhiều vụ việc chuyển nhƣợng vốn góp bằng QSDĐ nhƣ: Khách sạn Fortuna, Khu công nghiệp Sài Đồng B.

đặt ra những vấn đề cần phải giải quyết không chỉ trên phƣơng diện kinh tế mà còn cả về mặt pháp lý. Mặc dù, Luật Đất đai đã đƣợc sửa đổi, bổ sung nhiều lần, nhƣng về tổng thể QSDĐ vẫn chƣa phải là hàng hóa đƣợc tự do lƣu thông. Sự không 1 thống nhất giữa các đạo luật điều chỉnh quan hệ góp vốn bằng QSDĐ nhƣ: Luật Đất đai, Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp, Luật Nhà ở, Luật Đầu tƣ, Luật Công chứng. đã ảnh hƣởng đến góp vốn bằng QSDĐ.

Trên phƣơng diện thực thi, kể từ khi doanh nghiệp đầu tiên hình thành từ góp vốn bằng QSDĐ đến nay, chúng ta vẫn chƣa xây dựng đƣợc phƣơng án phù hợp để xử lý vấn đề giải thể, phá sản đối với việc góp vốn bằng QSDĐ. Điều này dẫn tới nhiều khu đất có diện tích lớn, tọa lạc ở vị trí đ c địa bị bỏ hoang hoặc sử dụng không hiệu quả, trong khi nhu cầu về đất cho sinh hoạt, sản xuất kinh doanh ngày càng tăng. Những hạn chế, bất cập này đã và đang cản trở hoạt động góp vốn, làm cho việc góp vốn bằng QSDĐ mang tính hình thức. Trong Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020, Đảng ta đã khẳng định: Hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, chính sách về đất đai bảo đảm hài hoà các lợi ích của Nhà nƣớc, của ngƣời sử dụng đất,.

tạo điều kiện thuận lợi để sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai cho sự phát triển [39]. Đây là định hƣớng quan trọng trong xây dựng và thực thi pháp luật đất đai nói chung, trong đó có góp vốn bằng QSDĐ. Vì vậy, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ là hết sức cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung những vấn đề lý luận nhằm hoàn thiện pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ.

Với ý nghĩa đó, tác giả lựa chọn đề tài “Pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất” để làm luận án tiến sĩ luật học với mong muốn giải quyết đƣợc những vấn đề mà lý luận và thực tiễn đặt ra. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Mục đích của luận án là nghiên cứu các vấn đề lý luận pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ, phân tích và đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành, để từ đó đƣa ra định hƣớng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ ở nƣớc ta hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích trên, luận án đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây: 2 - Nghiên cứu để làm rõ các vấn đề lý luận về góp vốn bằng QSDĐ, nội hàm pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ; các yếu tố chi phối đến pháp luật góp vốn bằng QSDĐ.

- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực thi pháp luật góp vốn bằng QSDĐ, qua đó chỉ ra những ƣu điểm và những hạn chế, bất cập cần kh c phục. - Từ các kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án đƣa ra định hƣớng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ ở Việt Nam. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận án là hệ thống các văn bản pháp luật có liên quan đến góp vốn bằng QSDĐ; thực trạng pháp luật và thực thi pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ ở Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu Góp vốn bằng QSDĐ đƣợc tiếp cận nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của luận án này, tác giả tập trung làm rõ những vấn đề lý luận thuộc nội hàm pháp luật về góp vốn với đặc thù đối tƣợng là QSDĐ; thực trạng pháp luật và thực thi pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ; chỉ ra những hạn chế, bất cập chƣa đƣợc giải quyết thoả đáng trong Luật Đất đai năm 2013. Phƣơng pháp nghiên cứu Để thực hiện đƣợc nhiệm vụ và mục đích nghiên cứu, luận án đƣợc tiếp cận theo phƣơng pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin; các quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trƣờng, hội nhập quốc tế. Đối với từng nội dung của luận án, tác giả sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu khác nhau nhƣ: Phƣơng pháp phân tích, tổng hợp; phƣơng pháp hệ thống hóa; phƣơng pháp luật học so sánh; phƣơng pháp lịch sử; phƣơng pháp khảo sát thực tế; phƣơng pháp dự báo để làm sáng tỏ các vấn đề nghiên cứu của đề tài, cụ thể nhƣ sau: 3 - Phương pháp phân tích, tổng hợp đƣợc sử dụng trong tất cả các chƣơng của luận án nhằm đảm bảo nội dung đƣợc nghiên cứu có tính hệ thống, khái quát, vừa có tính chuyên sâu.

Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng để tìm hiểu, trình bày các hiện tƣợng, các quan điểm pháp lý về góp vốn bằng QSDĐ; khái quát để phân tích và rút ra các thuộc tính, đặc trƣng, bản chất của hoạt động góp vốn bằng QSDĐ; các quan điểm, quy định và hoạt động góp vốn bằng QSDĐ (Chƣơng 2, Chƣơng 3). Từ đó, luận án đánh giá, kết luận và kiến nghị giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện pháp luật về góp vốn bằng QSDĐ (Chƣơng 4). - Phương pháp luật học so sánh đƣợc sử dụng để so sánh các khái niệm, quy định của pháp luật thực định với các khái niệm, quy định khác của pháp luật trong nƣớc và nƣớc ngoài có liên quan. Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng ở một phần của Chƣơng 2 và Chƣơng 3 của luận án.