Luận án tiến sĩ bộ đội biên phòng việt nam trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an n

Tính cấp thiết của đề tài Chủ quyền an ninh biên giới quốc gia và việc tổ chức lực lượng, phương tiện bảo vệ CQANBG là mối quan tâm hàng đầu của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Tính chất, nhiệm vụ và việc xây dựng tổ chức lực lượng chuyên trách bảo vệ CQANBGQG phải luôn luôn phù hợp với tình hình chính trị và đường lối đối nội, đối ngoại của mỗi quốc gia trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể. Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến mới phức tạp và chứa đựng những yếu tố không ổn định. Đất nước ta bước vào thời kỳ mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bên cạnh những thuận lợi cơ bản, cũng còn không ít những thách thức và nguy cơ mới: các mâu thuẫn cơ bản của thời đại vẫn tồn tại và diễn biến phức tạp; các thế lực thù địch vẫn luôn coi Việt Nam là một mục tiêu chống phá, hòng xóa bỏ chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở nước ta.

Biên giới nước ta có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Trên các tuyến biên giới đất liền và vùng biển hiện đang trong xu thế hòa hoãn, hữu nghị, hợp tác nhưng vẫn còn chịu nhiều sự tác động, xâm nhập, phá hoại của các loại đối tượng, các lực lượng thù địch trong và ngoài nước. Lợi dụng đường lối đổi mới và chính sách mở cửa của Đảng của Nhà nước ta, chủ nghĩa đế quốc cùng các thế lực thù địch đẩy mạnh xâm nhập về kinh tế hòng làm chuyển hóa về chính trị; lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo để tấn công vào nội bộ ta phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, gây mất ổn định trên các tuyến biên giới. Tình trạng tranh chấp chủ quyền biên giới đất liền, trên biển diễn biến hết sức phức tạp.

Do lịch sử để lại, việc giải quyết các mâu thuẫn tồn tại trên biên giới đất liền, trên biển còn kéo dài, vừa hợp tác vừa đấu tranh 1 và chưa thể loại trừ hành động mở rộng lấn chiếm bằng vũ lực từ bên kia biên giới. Tình hình nêu trên đang đặt ra yêu cầu mới cho sự nghiệp bảo vệ CQANBG ,nói chung và cho việc xây dựng, phát triển lực lượng bộ đội Biên phòng (BĐBP), nói riêng. BĐBP là một thành phần của Quân đội nhân dân Việt Nam, một lực lượng vũ trang của nhân dân ta đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, là lực lượng nòng cốt, chuyên trách quản lý, bảo vệ CQANBGQG; là lực lượng thành viên của các khu vực phòng thủ tỉnh, huyện biên giới. Từ ngày thành lập đến nay, BĐBP đã phấn đấu khắc phục nhiều khó khăn, chịu đựng nhiều hy sinh gian khổ, hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ CQANBGQG; tích cực tham gia xây dựng cơ sở chính trị và thực hiện các chương trình kinh tế-xã hội, góp phần đoàn kết đồng bào các dân tộc xây dựng và bảo vệ biên giới của Tổ quốc ngày càng vững mạnh.

Tuy nhiên, trong công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở nước ta hiện nay, nhiều vấn đề mới và phức tạp đang đặt ra cả về nhận thức cũng như hành động cần phải giải quyết trên lĩnh vực bảo vệ CQANBGQG gắn với việc củng cố và xây dựng lực lượng BĐBP. Thực tiễn 40 năm xây dựng và trưởng thành của BĐBP cho thấy, bên cạnh những ưu điểm, BĐBP còn bộc lộ nhiều mặt hạn chế: trình độ và năng lực tổ chức, chỉ huy, lãnh đạo của một số đơn vị chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ; đời sống cán bộ, chiến sĩ còn nhiều khó khăn; trang thiết bị, kỹ thuật thiếu thốn, lạc hậu; các văn bản pháp luật làm cơ sở cho tổ chức và hoạt động của BĐBP chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ, chưa tạo được sự phối hợp chặt chẽ giữa BĐBP với các lực lượng, các ngành, các địa phương, đặc biệt là sự phối hợp giữa BĐBP với nhân dân khu vực biên giới, vùng biển, đảo. Do đó, BĐBP chưa phát huy được cao nhất sức mạnh tổng hợp bảo vệ CQANBGQG. Hơn nữa, một số khu vực biên giới trên đất liền, trên 2 biển và đảo của nước ta còn đang bị nước ngoài xâm lấn, chiếm giữ.

Thời gian qua còn có những nhận thức chưa đầy đủ, đúng đắn về vai trò của BĐBP trong sự nghiệp bảo vệ CQANBGQG. Trong giai đoạn hiện nay và những năm tới, với đường lối đổi mới mở rộng hợp tác và giao lưu quốc tế, vai trò của BĐBP trong sự nghiệp bảo vệ CQANBGQG càng đặc biệt quan trọng. Vấn đề này cần được tìm hiểu, nghiên cứu sâu sắc, toàn diện về vai trò, chức năng, nhiệm vụ và tổ chức xây dựng lực lượng BĐBP, sao cho phù hợp với những điều kiện mới của đất nước, khu vực, thế giới và thời đại. Trên cơ sở đó xác định rõ và đúng đắn vai trò của BĐBP trong sự nghiệp bảo vệ CQANBGQG để có chủ trương, phương hướng chiến lược đúng xây dựng BĐBP vững mạnh đáp ứng đòi hỏi của nhiệm vụ quản lý, bảo vệ CQANBGQG trong tình hình mới.

Vì thế, đề tài luận án này có ý nghĩa thiết thực cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn. Tình hình nghiên cứu đề tài Sự nghiệp bảo vệ CQANBG là một nội dung quan trọng của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở nước ta, vì thế, vấn đề này đã được nhiều người nghiên cứu ở các góc độ khác nhau. Trong số đó, đáng chú ý là một số công trình nghiên cứu: Nguyễn Văn Tấn: "Những luận cứ khoa học của chiến lược bảo vệ vùng biên giới trong giai đoạn mới", (Đề tài KX 09-06, Hà Nội, 1994); Đặng Vũ Liêm: "Xây dựng mô hình an ninh cộng đồng ở biên giới lấy đồn biên phòng làm nòng cốt", (Đề tài cấp bộ - Bộ Nội vụ, 1994); Phạm Hữu Bồng: "Ổn định lâu dài biên giới quốc gia", (Đề tài KX-XH. Ngoài ra, còn một số công trình, bài viết đề cập ở những khía cạnh khác nhau của đề tài như: Nguyễn Đức Châu - Nguyễn Tuấn Chung: "Ông cha ta bảo vệ biên giới quốc gia ", (Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội, 1994); Bộ Tư lệnh BĐBP: "Lịch sử bộ đội Biên phòng tập I, II", (Nhà 3 xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội, 1990; Đỗ Mười: "Trách nhiệm của chúng ta hôm nay và các thế hệ mai sau là bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền của Tổ quốc", (Báo Quân đội nhân dân, ngày 21-3-1994, tr.4); Trần Đức Lương: "Kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng trong khai thác thế mạnh vùng biển và thềm lục địa", (Báo Quân đội nhân dân, ngày 20-3- 1994, tr.1); Đinh Văn Tuy: "Những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia", (Tạp chí Công an nhân dân, số 3- 1985); "Mấy vấn đề về biên giới Việt Nam", (Tạp chí Nghệ thuật quân sự, số 4-1997); Lò A Ngân: "Đoàn kết một lòng đấu tranh bảo vệ CQANBG", (Tạp chí Công an nhân dân, số 3-1995); Trịnh Trân: " Tăng cường công tác quản lý bảo vệ CQANBG Tổ quốc phục vụ sự nghiệp đổi mới đất nước", (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 3-1995); Phạm Hữu Bồng: "Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác biên phòng", (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1999); Đặng Vũ Liêm: "Bảo vệ biên giới quốc gia chống Diễn biến hòa bình", (Tạp chí Nghiên cứu Lý luận số 5-1994), "Bộ đội Biên phòng với việc xây dựng điểm sáng văn hóa trên biên giới, hải đảo", (Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 7-1998); Tăng Huệ: "Bộ đội Biên phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc", (Tạp chí Nghệ thuật quân sự, số 2- 1996) v.

Ngoài các đề tài cấp Nhà nước, cấp bộ; một số cuốn sách, các bài viết đăng trên các tạp chí, báo đã công bố, một số tác giả đã chọn lĩnh vực bảo vệ CQANBGQG làm đề tài cho các luận án tiến sĩ, phó tiến sĩ như: Đặng Vũ Liêm: "Vai trò nhân dân các dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia phía Bắc nước ta hiện nay", (Luận án PTS Triết học, Hà Nội, 1997); Tăng Huệ: "Nghiên cứu phương pháp đấu tranh của bộ đội Biên phòng phòng chống lấn chiếm biên giới tuyến biên giới đất liền phía Bắc", (Luận án PTS khoa học Quân sự, Hà Nội, 1996); Hoàng Minh Hiểu: "Nâng cao chất lượng công tác kiểm tra đảng viên chấp 4 hành Điều lệ Đảng ở các đảng bộ bộ đội Biên phòng hiện nay", (Luận án TS khoa học Quân sự, Hà Nội, 1997); Bùi Xuân Hoàn: "Cơ sở tâm lý - xã hội của việc củng cố nâng cao uy tín cán bộ chính trị đơn vị cơ sở BĐBP", (Luận án TS khoa học Quân sự, Hà Nội, 1998), v. Như vậy, vấn đề biên giới quốc gia và lực lượng BĐBP đã được một số tác giả quan tâm nghiên cứu. Song, cho đến nay, trên những công trình đã được công bố, ở nước ta chưa có công trình nào ở cấp độ luận án tiến sĩ, đi sâu đề cập một cách tập trung, cơ bản, có hệ thống về vai trò, nhiệm vụ của BĐBP trong việc quản lý, bảo vệ CQANBGQG. Chọn đề tài: "Bộ đội Biên phòng Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia hiện nay", tác giả luận án hy vọng góp phần nhỏ vào việc giải quyết vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp bách ở nước ta hiện nay.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án - Dưới góc độ chính trị - xã hội, luận án có mục đích làm rõ những căn cứ lịch sử, lý luận, thực tiễn của quá trình hình thành, phát triển và vai trò của BĐBP do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo trong sự nghiệp bảo vệ CQANBGQG. Từ đó, đề xuất một số giải pháp cơ bản, khả thi để xây dựng lực lượng BĐBP vững mạnh toàn diện, bảo vệ vững chắc CQANBG trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN thời kỳ mới. Để đạt mục đích trên, luận án tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau đây: + Trình bày một cách khái quát những vấn đề liên quan và tác động trực tiếp đến việc xác định vai trò của BĐBP trong thời kỳ mới, như: khái niệm "bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới", những bài học lịch sử về bảo vệ biên giới quốc gia, đặc điểm của BĐBP với tính cách là một bộ phận của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam.