Luận án Tiến sĩ Luật: Hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN ở Việt Nam

 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MAI DUNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HÀ NỘI - 2018   VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MAI DUNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY CHUYÊN NGÀNH : LUẬT KINH TẾ Mã số: 9.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS, NGUYỄN THỊ THƢƠNG HUYỀN HÀ NỘI-2018   LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chƣa công bố dƣới bất kỳ hình thức nào trƣớc đây. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá đƣợc chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận án còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng nhƣ số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn gốc. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Tác giả Nguyễn Thị Mai Dung   DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN STT Viết tắt Viết đầy đủ AEC Cộng đồng kinh tế Asean BĐS Bất động sản CQT Cơ quan thuế CNTT Công nghệ thông tin ĐTNT Đối tƣợng nộp thuế GTGC Giảm trừ gia cảnh HKD Hộ kinh doanh MST Mã số thuế NNT Ngƣời nộp thuế NLĐ Ngƣời lao động NPT Ngƣời phụ thuộc NSNN Ngân sách nhà nƣớc OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế QPPL Quy phạm pháp luật QLT Quản lý thuế TCTD Tổ chức tín dụng TMĐT Thƣơng mại điện tử TMS Hệ thống quản lý thuế tập trung TNCN Thu nhập cá nhân TNDN Thu nhập doanh nghiệp TCT Tổng cục thuế TMĐT Thƣơng mại điện tử TTCK Thị trƣờng chứng khoán     MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về khoa học của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Cơ cấu của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Tình hình nghiên cứu về quản lý thuế thu nhập cá nhân. Tình hình nghiên cứu về pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân.

Vấn đề hoàn thiện pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân. Đánh giá tổng quan nghiên cứu đề tài. Đối với nhóm vấn đề lý luận về thuế TNCN và quản lý thuế TNCN:. Các nghiên cứu về pháp luật quản lý thuế TNCN và hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN.

Những vấn đề được luận án tiếp tục nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và câu hỏi nghiên cứu. Lý thuyết nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.21 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SỰ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN. Những vấn đề lý luận về pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân. Lý luận về quản lý thuế thu nhập cá nhân. Lý luận về pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân.

Các yếu tố chi phối đến pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân. Hội nhập kinh tế quốc tế trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng. Đặc thù của các phương thức thanh toán trong nền kinh tế và các chính sách kinh tế của Nhà nước. Cơ chế quản lý thuế thu nhập cá nhân được Nhà nước lựa chọn áp dụng.

Pháp luật về nội dung sắc thuế TNCN và môi trường pháp lý chung. Ý thức pháp luật và ý thức trách nhiệm của NNT. Trình độ quản lý của cơ quan QLT, cán bộ thuế. Bộ máy, quy trình quản lý thuế thu nhập cá nhân và điều kiện vật chất, kĩ thuật của cơ quan thuế.

Biện pháp quản lý thuế thu nhập cá nhân. Khả năng kiểm soát thu nhập của người nộp thuế. Các tiêu chí đánh giá sự hoàn thiện của pháp luật quản lý thuế TNCN. Khái niệm hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN.

Các tiêu chí đánh giá sự hoàn thiện của pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân.55 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Thực trạng pháp luật về thủ tục hành chính thuế thu nhập cá nhân. Đăng ký, kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân.

Nộp, miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân. Quyết toán, hoàn thuế TNCN. Xóa nợ tiền thuế, tiền phạt, nộp chậm thuế thu nhập cá nhân. Thực trạng pháp luật về giám sát và bảo đảm sự tuân thủ pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá nhân.

Quản lý thông tin người nộp thuế thu nhập cá nhân. Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân. Quản lý nợ thuế và cưỡng chế thuế thu nhập cá nhân. Xử lý vi phạm pháp luật trong quản lý thuế thu nhập cá nhân.

Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện đối với các tranh chấp phát sinh trong quản lý thuế thuế thu nhập cá nhân. Đánh giá sự hoàn thiện của pháp luật thuế thu nhập cá nhân.103 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở VIỆT NAM. Những định hƣớng cơ bản trong việc hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN ở Việt Nam.

Việc hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN cần đặt trong tiến trình cải cách hệ thống thuế quốc gia. Pháp luật quản lý thuế TNCN phải bảo đảm phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội trong nước và hội nhập quốc tế. Pháp luật quản lý thuế TNCN phải là công cụ hữu hiệu trong việc đảm bảo thực thi nghĩa vụ thuế của NNT, đóng góp quan trọng cho nguồn lực của đất nước nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Pháp luật quản lý thuế TNCN nói riêng phải góp phần kiểm soát thu nhập của người nộp thuế và đảm bảo công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế TNCN.

Hoàn thiện pháp luật quản lý thuế TNCN phải song hành với hoàn thiện các qui định xác định nghĩa vụ thuế TNCN. Pháp luật quản lý thuế TNCN phải đảm bảo tính đơn giản, rõ ràng, dễ hiểu, dễ kiểm tra, giám sát. Pháp luật quản lý thuế TNCN phải góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của đối tượng nộp thuế. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam.

Hoàn thiện các quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản lý thuế thu nhập cá nhân. Các giải pháp tổ chức thực hiện pháp luật quản lý thuế thu nhập cá nhân .138 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.147 KẾT LUẬN CHUNG .149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .151 TÀI LIỆU THAM KHẢO .152 PHỤ LỤC   DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4. Biểu thuế theo Luật thuế TNCN năm 2018.

Chênh lệch số thuế phải nộp của NNT không có NPT năm 2018. Thuế suất bình quân và chênh lệch thuế suất giữa Luật thuế TNCN 2012 và Luật thuế TNCN đề xuất 2018. Mức giảm trừ cho NNT (01 năm) và tần suất điều chỉnh của một số quốc gia giai đoạn 2011 – 2015. Mức thuế suất cao nhất của một số nước trong khu vực năm 2015.

Biểu thuế theo Luật thuế TNCN đề xuất năm 2023. Số thuế phải nộp của người không có NPT. Thuế suất bình quân và chênh lệch thuế suất.127  PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Lịch sử loài ngƣời đã chứng minh thuế có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống xã hội và sự phát triển kinh tế của một quốc gia.

Thuế chính là công cụ hiệu quả và chủ yếu để tạo lập nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc, cũng nhƣ điều tiết nền kinh tế, góp phần bảo đảm công bằng xã hội. Trong hệ thống thuế của mỗi quốc gia, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là loại thuế trực thu phổ biến và cơ bản trong các nền kinh tế thị trƣờng. Hiện nay, hơn 180 nƣớc trên thế giới đã áp dụng thuế TNCN, tỷ trọng thuế TNCN chiếm khoảng 13-40% tổng số thu ngân sách tùy theo quan điểm đánh thuế của từng nƣớc. Chẳng hạn nhƣ ở Mỹ, Nhật Bản, Anh, Pháp, Đức là 30-40%; các nƣớc trong khối ASEAN nhƣ Thái Lan, Malaysia, Phillippines…chiếm khoảng 13-14%.

Chính sách thuế thu nhập cá nhân là chính sách thuế có nội dung phức tạp nhất trong hệ thống thuế và vấn đề quản lý thuế thu nhập cá nhân đƣợc coi là vấn đề thời sự ở mọi quốc gia. Bởi lẽ, nó không chỉ gắn với những thay đổi của chính sách thuế mà còn gắn với môi trƣờng chính trị, kinh tế, xã hội mà Luật thuế đƣợc triển khai thực hiện. Chính vì vậy, pháp luật về thuế TNCN và quản lý thuế TNCN luôn đƣợc đặc biệt chú trọng ở Việt Nam. Từ năm 1990 là thời điểm bắt đầu công cuộc cải cách toàn diện hệ thống chính sách thuế Việt Nam.

Trong đó, chính sách thuế TNCN trong giai đoạn này đƣợc điều chỉnh bởi các Luật thuế thu nhập doanh nghiệp để thu thuế của các hộ cho thuê nhà, phƣơng tiện vận tải, cá nhân hành nghề độc lập; Luật thuế Chuyển quyền sử dụng đất đối với cá nhân có thu nhập từ hoạt động chuyển quyền sử dụng đất và Pháp lệnh thuế thu nhập đối với ngƣời có thu nhập cao. Thực tế này tác động không nhỏ đến công tác quản lý thuế TNCN bởi cán bộ thuế phải nắm rất vững các qui định của các Luật và Pháp lệnh trên về cách thức thu thuế TNCN. Luật Quản lý thuế năm 2006 ra đời đánh dấu sự hoàn thiện bƣớc đầu trong công tác quản lý thuế nói chung và quản lý thuế TNCN nói riêng. Tuy nhiên, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12 ngày 21/11/2007 đƣợc ban hành và có hiệu lực thi hành từ 1/1/2009 đƣợc xây dựng trên cơ sở Pháp lệnh số 35/2001/PL-UBTVQH10 (ngày 19/5/2001) về thuế thu nhập đối với ngƣời có thu 1 nhập cao.