Luận án tiến sĩ luật học - Nguyễn Thị Vân Anh: Hoàn thiện pháp luật kiểm soát giao dịch công ty

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ VAN ANH Chuyên ngành : Luật Kinh tế Mã số : 62 38 01 07 LUẬN ÁN TIÊN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: — 1.TS LE HONG HẠNH 2. PHAN CHÍ HIẾU HÀ NOI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả, số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, chính xác do các cơ quan chức năng đã công bó. Những kết luận khoa học của luận án là mới và chưa từng được công bồ trong bat cứ công trình khoa học nào.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Vân Anh LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới GS.TS Lê Hong Hanh và TS. Phan Chí Hiếu, những người Thay tâm huyết đã tận tình hướng dan tôi nghiên cứu, học tập, dành thời gian quý báu để trao đổi, định hướng cũng như động viên khích lệ tôi hoàn thành luận án tiễn sỹ này. Tôi vô cùng biết ơn tới những người thân yêu của tôi và các bạn bè, đồng nghiệp thân thiết luôn động viên dé tôi duy trì nghị lực, luôn cảm thông và chia sẻ về cả thời gian, sức khỏe và các nguồn lực khác trong suốt quá trình hoàn thành luận an. Tác giả luận án Nguyễn Thị Vân Anh MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU PHAN TONG QUAN VE TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU DE TÀI LUẬN AN 8 Chương 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN CƠ BẢN VE KIEM SOÁT GIAO DỊCH GIỮA CÔNG TY VỚI NGƯỜI CÓ LIÊN QUAN 30 1.1L Nên tang triết lý của việc kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 30 1.

Nhận diện các giao dịch giữa công ty với người có liên quan can kiểm soát 35 1. Người có liên quan và đặc điểm xác định người có liên quan 35 1. Nhận diện giao dịch giữa công ty với người có liên quan cần kiểm soát 39 1. Các dạng giao dịch giữa công ty với người có liên quan 45 1.

Nội dung của pháp luật về hoạt động kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 46 1. Pháp luật về kiểm soát nhằm ngăn ngừa vi phạm 46 1. Pháp luật về kiểm soát nhằm khắc phục và xử lý vi phạm 51 1. Vai trò của việc kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan bằng pháp luật 53 1.

Vai trò của kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan đối với lợi ích của công ty, những người góp vốn và lợi ích của bên thứ ba 54 1. Vai trò của kiểm soát các giao dịch giữa công ty với người có liên quan đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 54 1. Vai trò của kiểm soát các giao dịch giữa công ty với việc chong lạm dụng quyền lực trong công ty 55 1. Vai trò của kiểm soát các giao dịch giữa công ty với người có liên quan đối với việc hoàn thiện cơ chế quản lý doanh nghiệp 56 1.

Cơ sở pháp lý của hoạt động kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 56 1. Các quy định của Pháp luật 56 1. Điều lệ tô chức, hoạt động và quy chế nội bộ của doanh nghiệp 60 1. Các đặc trưng trong tổ chức, quản lý của doanh nghiệp ở Việt Nam tác động đến cơ chế kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 61 1.

Pháp luật một số nước về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 63 1. Pháp luật Hợp chủng quốc Hoa Kỳ 64 1. Pháp luật Cộng hòa Pháp 66 1. Pháp luật Trung Quốc 69 Chương 2: KIEM SOÁT GIAO DỊCH GIỮA CONG TY VỚI NGƯỜI CO LIÊN QUAN TRONG PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VÀ TRONG DIEU LE CUA CÁC CONG TY ĐANG HOẠT ĐỘNG 73 2.

Pháp luật về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 73 2. Các quy định pháp luật để nhận diện giao dịch giữa công ty với người có liên quan cần kiểm soát 73 2. Các quy định pháp luật về thủ tục xác lập giao dịch 91 2. Hậu quả pháp lý của giao dịch giữa công ty với người có liên quan không được xác lập theo thủ tục luật định 100 2.

Trách nhiệm của các cá nhân có hành vi vi phạm quy định về thủ tục xác lập giao dịch giữa công ty với người có liên quan 105 2. Việc cụ thể hóa các quy định pháp luật về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan trong Điều lệ hoạt động của doanh nghiệp 110 2. Điều lệ hoạt động của Công ty cổ phần Dược Hậu Giang 111 2. Điều lệ hoạt động của Ngân hàng Thương mại cô phần Ngoại thương 114 Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUÁ THỰC THỊ CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VE KIEM SOÁT GIAO DỊCH GIỮA CÔNG TY VỚI NGƯỜI CÓ LIÊN QUAN 119 3.

Các yếu tô cần duoc đảm bảo khi hoàn thiện pháp luật về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 119 3. Các nguyên tắc của nền kinh tế thị trường và yêu cầu về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 119 3. Tính đồng bộ, tính hệ thống của pháp luật về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 122 3. Tính tương thích với pháp luật và thông lệ quốc tế về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 123 3.

Các yêu cầu cụ thé quản trị công ty đặt ra đối với pháp luật về kiếm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 125 3. Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 130 3. Hoàn thiện nền tang thé chế cho việc kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 130 3. Hoàn thiện cơ chế quản trị công ty để kiểm soát hiệu quả hơn giao dịch giữa công ty với người có liên quan 141 3.

Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về kiểm soát giao dịch giữa công ty với người có liên quan 145 KET LUẬN 152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BÓ 155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 156 DANH MUC TU VIET TAT CTCP Công ty cô phan DHDCD Đại hội đồng cổ đông HDQT Hội đồng quản trị HDTV Hội đồng thành viên TNHH Trách nhiệm hữu hạn MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cùng với sự phát triển của nền kinh tế là sự phát triển của các loại hình doanh nghiệp về quy mô và lĩnh vực hoạt động. Trong các loại hình công ty đối vốn, việc tổ chức, quản lý công ty được quyết định dựa trên yêu t6 vốn của các thành viên góp vào công ty. Số lượng thành viên trong các công ty đối vốn thường nhiều và các thành viên có mối quan tâm khác nhau khi tham gia công ty.

Điều này đặt ra van đề là việc quản trị công ty cần phải đảm bao được quyền lợi của bản thân công ty, quyền lợi của các thành viên, cổ đông, nhất là của các thành viên, cô đông thiểu SỐ, trong đó có cả việc bảo vệ trước sự vi phạm của các cô đông khác và những người quản lý công ty. Kiểm soát giao dịch của công ty với những người có liên quan là một trong những nội dung của quản tri công ty. Trong quá trình hoạt động kinh doanh, công ty phải thiết lập rất nhiều loại giao dịch, hợp đồng. Các giao dịch, hợp đồng này rất đa dạng về nội dung (như hợp đồng mua bán, hợp đồng cung ứng nguyên liệu, hợp đồng dịch vụ, hợp đồng thuê tài sản, hợp đồng tín dụng.), về hình thức (văn bản, lời nói, hành vi), về mục dich (lợi nhuận hay tiêu dùng) và về thành phan chủ thé (giữa công ty với khách hàng của mình, trong đó, có những giao dịch được công ty thiết lập với người liên quan như: thành vién/cé đông công ty, những người đang năm giữ những vị trí quản lý quan trọng trong công ty).

Giao dịch giữa công ty với người liên quan thường được tiếp cận theo tiêu chí chủ thể, trong đó, một bên chủ thể của giao dịch là công ty, còn chủ thể bên kia là “người có liên quan”. Những “người có liên quan” là những người nam quyền quản lý hoặc có khả năng chi phối đến nội dung giao dịch, hợp đồng hoặc có ảnh hưởng đến việc ra quyết định đó. Giao dịch được ký kết dựa trên nguyên tắc bình đăng, thỏa thuận nhưng có nguy cơ mat cân bằng về lợi ich do các chủ thé này là những người nắm giữ vị trí quản lý quan trọng trong doanh nghiệp hoặc là các thành viên, cô đông lớn nên có khả năng tác động đến giao dịch sao cho có lợi cho mình. Trong giao dịch giữa công ty với người liên quan có hai giả thuyết được đặt ra: có sự xung đột lợi ích và tính hợp lý về mặt kinh tế.

Ở giả thuyết thứ nhất, trong giao dich này ton tại sự xung đột lợi ích giữa người có khả năng quyết định hoặc ảnh hưởng đáng kê đến thiết lập giao dịch với lợi ích của công ty. Người này có thê và có khả năng có tình phản ánh sai lệch ý chí của công ty, gây thiệt hại hoặc không 2 tối da hóa được lợi ích cho chủ thé này dé tao lợi ích cho ban thân mình hoặc cá nhân, tô chức có mối quan hệ liên quan với họ. Ngược lại, giả thuyết thứ hai cho rằng giao dịch đó hoàn toàn hợp lý về mặt kinh tế, có hiệu quả và cần thiết cho doanh nghiệp. Ưu điểm khi thiết lập giao dịch này là mức độ linh hoạt trong quá trình thỏa thuận vì các bên đã rất hiểu nhau, do đó, tiết kiệm thời gian, chi phí; các bên giữ được bí mật kinh doanh của mình; các giao dịch này có thể sinh lợi cao hơn cho công ty so với các giao dịch với những bạn hàng có ít thông tin từ bên ngoài.

Pháp luật của các nước trên thế giới không cấm giao dịch của công ty với người liên quan mà cho phép thiết lập giao dịch thông qua thủ tục kiểm soát chặt chẽ. Ngoài ra, cùng với xu hướng các công ty đầu tư, thâm nhập lẫn nhau, sự phát triển mạnh mẽ của các tập đoàn kinh tế, các nhóm công ty liên kết với nhau thông qua quá trình đầu tư vốn thì việc ký hợp đồng giữa các công ty trong nhóm ngày càng gia tăng.