Luận án tiến sĩ luật học - Đổi mới tổ chức và hoạt động cơ quan chuyên môn thuộc UBND Việt Nam

Tổng quan về luận án

Công cuộc đổi mới toàn diện hệ thống chính trị và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam đặt ra yêu cầu cấp thiết về tái cấu trúc bộ máy hành chính công. Trong cấu trúc chính quyền địa phương, Ủy ban nhân dân (UBND) giữ vai trò trung tâm chấp hành và điều hành, trong khi các cơ quan chuyên môn (CQCM) đóng vai trò là "mắt xích" tham mưu, trực tiếp bảo đảm sự thống nhất quản lý ngành và lĩnh vực từ trung ương đến cơ sở. Luận án tiến sĩ luật học "Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân ở Việt Nam hiện nay" của NCS. Tạ Quang Ngọc (Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, Mã số: 62 38 01 01, Trường Đại học Luật Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Văn Động) là công trình nghiên cứu chuyên sâu, tiên phong giải quyết khoảng trống học thuật về bản chất pháp lý, cơ chế vận hành và phương thức tổ chức của thiết chế CQCM thuộc UBND cấp tỉnh và cấp huyện.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm mà luận án chỉ ra là: Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về cải cách hành chính (Trần Hữu Thắng, 1999; Đỗ Xuân Đông, 1996; Bùi Xuân Đức, 2007) hoặc tổ chức chính quyền địa phương (Trương Đắc Linh, 2002; Vũ Đức Đán, 1996), nhưng chưa có một công trình nào khảo cứu độc lập, toàn diện và có hệ thống về bản chất pháp lý, tính chất thẩm quyền phái sinh và sự bất cập trong mô hình "hai chiều trực thuộc" của CQCM thuộc UBND.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học được xác lập mạch lạc:

1. Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Bản chất pháp lý, vị trí, tính chất và thẩm quyền của CQCM thuộc UBND trong cấu trúc quyền lực nhà nước ở địa phương được hiểu như thế nào cho chuẩn xác dưới góc độ khoa học luật học?
2. Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Thực trạng tổ chức và hoạt động của CQCM qua các thời kỳ lịch sử (từ 1945 đến nay, trọng tâm giai đoạn đổi mới từ năm 1986 đến 2013) bộc lộ những xung đột thể chế và rào cản vận hành nào?
3. Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Những quan điểm định hướng và hệ thống giải pháp đột phá nào có khả năng kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức hoạt động của CQCM đáp ứng tiêu chuẩn quản trị đa ngành, đa lĩnh vực và hội nhập quốc tế?

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Lý thuyết tổ chức bộ máy nhà nước (Marxist-Leninist State Theory), Lý thuyết phân quyền - tản quyền (Decentralization & Deconcentration Theory) và Lý thuyết quản trị công mới (New Public Management - NPM). Nghiên cứu bao quát phạm vi dữ liệu thể chế từ các văn bản lập hiến (Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 sửa đổi 2001, 2013), các đạo luật tổ chức (1958, 1962, 1983, 1989, 1994, 2003) cùng hệ thống nghị định chuyên ngành trọng điểm (Nghị định 171/2005/NĐ-CP, 172/2005/NĐ-CP, thay thế bằng Nghị định 13/2008/NĐ-CP và 14/2008/NĐ-CP). Ý nghĩa khoa học của luận án là cung cấp luận cứ lý luận và thực tiễn trực tiếp phục vụ quá trình thể chế hóa Hiến pháp năm 2013 và xây dựng Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy ba dòng nghiên cứu (research streams) chính liên quan trực tiếp đến đề tài:

Dòng nghiên cứu thứ nhất - Thể chế chính quyền địa phương và kiểm soát quyền lực: Trương Đắc Linh (2002) trong công trình về bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương đã xác định phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền là điều kiện tiên quyết để CQCM thực thi pháp luật ngành. Bùi Xuân Đức (2007) đào sâu nguyên lý tự quản địa phương trong điều kiện kinh tế thị trường, chỉ ra tính tất yếu của việc tái cấu trúc các đơn vị hành chính lãnh thổ. Tuy nhiên, các công trình này chủ yếu nhìn nhận CQCM như một cấu phần kỹ thuật bị động trong bộ máy UBND.

Dòng nghiên cứu thứ hai - Cải cách hành chính đô thị và nông thôn: Đỗ Xuân Đông (1996) và Phạm Văn Đạt (2012) phân tích sự cần thiết phải phân biệt mô hình tổ chức hành chính đô thị và nông thôn, đặc biệt là cơ chế vận hành của cơ quan hành chính khi không tổ chức HĐND cấp quận/huyện/phường. Đỗ Thị Thanh Vân (2012) khảo sát thực tiễn thí điểm tại Nam Định, khẳng định nguyên tắc quản lý đa ngành, đa lĩnh vực kết hợp quản lý theo địa phương là quy luật tổ chức kỹ thuật hành chính bắt buộc.

Dòng nghiên cứu thứ ba - Quản trị hành chính công quốc tế và kinh nghiệm so sánh: Các công trình luật hành chính của Pháp do Martine Lombard & Gilles Dumont (2007) và Gustave Peiser (1994) phân tích cấu trúc 5 cấp hành chính, trật tự thứ bậc nguồn luật và sự phân định rạch ròi giữa cơ quan hành chính nhà nước trung ương đóng tại địa phương (tản quyền - déconcentration) và cơ quan tự quản địa phương (phân quyền - décentralisation). Joachim Jens Hesse (1991) trong Local Government and Urban Affairs in International Perspective khảo cứu 20 quốc gia công nghiệp phát triển (Mỹ, Anh, Pháp, Đức), phân tích Điều 28 Khoản 2 Hiến pháp Liên bang Đức về quy chế pháp nhân công quyền của "cộng đồng" (Gemeinde). Vũ Kiều Oanh (2008) phân tích cải cách chính quyền địa phương Trung Quốc qua các giai đoạn 1978–2003, chỉ rõ quá trình hợp lý hóa cơ cấu Quốc vụ viện (gồm 29 bộ, ban) và Chính phủ nhân dân các cấp.

Văn bản luận án định vị rõ nét các bất đồng học thuật (scholarly debates) lớn:

1. Tranh luận về tư cách pháp lý: Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam (Đại học Luật Hà Nội, 2013) khẳng định: "Cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện... không phải là cơ quan hành chính nhà nước mà chỉ là các cơ quan thực hiện hoạt động chấp hành - điều hành giúp Ủy ban nhân dân thực hiện chức năng QLNN" [98, tr. 24]. Ngược lại, Bùi Thị Nguyệt (2002) và Trần Nho Thìn (1996) lại nhận định CQCM là "những pháp nhân có thẩm quyền độc lập, do Chính phủ quy định" [65, tr. 30; 90, tr. 22]. Luận án phê phán quan điểm "thẩm quyền độc lập" là thiếu căn cứ pháp lý, bởi thẩm quyền của CQCM mang tính phái sinh từ UBND cùng cấp.
2. Tranh luận về vị trí thể chế: Đỗ Xuân Đông (1996) định danh "Các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân là cơ quan thực thi quyền lực hành chính của Ủy ban nhân dân" [33, tr. 45]. Luận án định vị lại: CQCM là cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên môn, không nằm trong cơ cấu thành viên pháp định của UBND (vốn chỉ gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và một số Ủy viên theo Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003).

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

                      +------------------------------------------+
                      |   LÝ THUYẾT NỀN TẢNG (THEORETICAL FOUNDATION)  |
                      |   - Phân công quyền lực & Tản quyền / Phân cấp |
                      |   - Quản trị công mới (NPM) & Mô hình Weber    |
                      |   - Nhà nước pháp quyền XHCN & Tập trung dân chủ|
                      +------------------------------------------+
                                           |
                                           v
                      +------------------------------------------+
                      |       MÔ HÌNH VẬN HÀNH "HAI CHIỀU"       |
                      +------------------------------------------+
                               /                        \
      (Chiều Dọc - Nghiệp vụ) /                          \ (Chiều Ngang - Tổ chức/Nhân sự)
                             v                            v
              +----------------------------+   +----------------------------+
              | Bộ / Ngành Trung ương &    |   | UBND cùng cấp & Chủ tịch   |
              | CQCM cấp trên (Chỉ đạo     |   | UBND (Biên chế, ngân sách, |
              | chuyên môn, chuẩn hóa)     |   | bổ nhiệm, điều hành chung) |
              +----------------------------+   +----------------------------+
                             \                            /
                              \                          /
                               v                        v
                      +------------------------------------------+
                      |     CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC UBND        |
                      |   - Cấp Tỉnh: Sở và tương đương          |
                      |   - Cấp Huyện: Phòng và tương đương      |
                      |   -> Chức năng: Tham mưu, quản lý        |
                      |      đa ngành, đa lĩnh vực               |
                      +------------------------------------------+

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm sâu sắc thêm hệ thống lý luận quản lý hành chính nhà nước tại Việt Nam qua các đóng góp cụ thể:

• Tái định nghĩa bản chất pháp lý của CQCM: Bác bỏ quan điểm coi CQCM là "cơ quan có thẩm quyền độc lập", luận án xác lập mệnh đề: CQCM là thiết chế mang thẩm quyền chuyên môn phái sinh, có tính phụ thuộc kép nhưng chịu sự chi phối quyết định theo chiều ngang từ UBND cùng cấp về mặt tổ chức, nhân sự, biên chế và kinh phí hoạt động.
• Phát triển lý thuyết tản quyền và phân cấp trong nhà nước đơn nhất: Luận án phân biệt rạch ròi giữa cơ chế "phân cấp" (thể hiện qua hệ thống CQCM trực thuộc UBND các cấp) nhằm phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của địa phương với cơ chế "tản quyền" (thể hiện qua các cơ quan quản lý chuyên ngành theo ngành dọc của trung ương đặt tại địa phương như Kho bạc Nhà nước, Thuế, Hải quan, Công an, Quân đội).
• Hoàn thiện nguyên tắc tổ chức: Xác lập luận chứng khoa học khẳng định: "Tổ chức và hoạt động của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân được thực hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ và chế độ thủ trưởng" [15], giải quyết mâu thuẫn lý luận giữa nguyên tắc tập thể lãnh đạo của UBND và chế độ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu CQCM.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp ba lý thuyết lớn:

1. Lý thuyết Quản lý Đa ngành, Đa lĩnh vực (Integrated Multi-sectoral Governance): Làm căn cứ hợp lý hóa bộ máy, sáp nhập các đầu mối quản lý phân tán thời kỳ kế hoạch hóa tập trung để hình thành các Sở, Phòng đa lĩnh vực theo Nghị quyết số 17-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X.
2. Lý thuyết Mối quan hệ Chức năng - Lãnh thổ (Functional-Spatial Coordination Theory): Giải quyết bài toán xung đột thẩm quyền giữa quản lý ngành kỹ thuật của Bộ/Sở chuyên ngành cấp trên với quyền quản lý toàn diện trên địa bàn lãnh thổ của UBND cấp tỉnh/huyện.
3. Lý thuyết Pháp nhân Công quyền và Thẩm quyền Hành chính: Xác định ranh giới pháp lý giữa hoạt động tham mưu thuần túy và hoạt động thực thi thẩm quyền hành chính theo ủy quyền của UBND và Chủ tịch UBND.

Điều kiện biên (boundary conditions): Khung phân tích này áp dụng chuẩn xác cho mô hình chính quyền địa phương 3 cấp tại Việt Nam (tỉnh, huyện, xã), trong đó CQCM chỉ được thiết lập ở cấp tỉnh và cấp huyện; cấp xã không tổ chức CQCM mà vận hành qua đội ngũ công chức chuyên môn.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng thế giới quan và phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, đặt sự phát triển của thiết chế CQCM trong mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng kinh tế (chuyển dịch từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng XHCN) và kiến trúc thượng tầng pháp lý.

Thiết kế nghiên cứu đa tầng (multi-level institutional design) được triển khai qua 3 cấp độ:

• Cấp độ vĩ mô: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, nghị quyết của Đảng, Hiến pháp và Luật Tổ chức HĐND và UBND qua các thời kỳ.
• Cấp độ trung gian (Cấp tỉnh): Cấu trúc tổ chức và hoạt động của các Sở và cơ quan ngang Sở tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
• Cấp độ cơ sở (Cấp huyện): Cấu trúc của các Phòng chuyên môn tại các đơn vị hành chính cấp huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu tuân thủ các tiêu chuẩn học thuật nghiêm ngặt:

• Phương pháp phân tích chuẩn tắc và phân tích quy phạm (Normative Legal Analysis): Khảo sát toàn diện hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật từ năm 1945 đến 2013.
• Phương pháp lịch sử - cụ thể (Historical-Contextual Method): Phân tích sự tiến hóa của CQCM qua các mốc lập hiến (1946, 1959, 1980, 1992, 2013) gắn với các giai đoạn chuyển đổi quản lý kinh tế.
• Phương pháp so sánh luật học (Comparative Legal Method): Đối chiếu mô hình tổ chức hành chính địa phương của Việt Nam với các mô hình điển hình: Pháp (mô hình 5 cấp, phân quyền - tản quyền), Đức (quy chế cộng đồng tự quản theo Hiến pháp CHLB Đức), Trung Quốc (mô hình 29 Bộ trực thuộc Quốc vụ viện và cải cách chính quyền nhân dân địa phương).
• Phương pháp tổng kết thực tiễn và khảo sát chuyên gia: Kế thừa dữ liệu từ các hội thảo khoa học cấp quốc gia của Bộ Nội vụ (Hội thảo phân cấp quản lý tại Điện Biên Phủ, 2004 gồm 28 bài tham luận; Hội thảo cải cách hành chính năm 2011 gồm 81 bài viết; Báo cáo khảo sát của CECODES/UNDP/VUSTA gồm 4 hội thảo tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Thái Bình với 6 công trình nghiên cứu).

Data và phân tích

Nghiên cứu kiểm chứng tính ổn định của các dữ liệu thể chế thông qua kỹ thuật đối chiếu văn bản chéo (cross-statutory triangulation), bảo đảm độ tin cậy khoa học cao trong việc khái quát hóa các quy luật vận động của tổ chức hành chính địa phương.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Sự không tương thích giữa cơ cấu thành viên UBND và số lượng thủ trưởng CQCM: Dữ liệu pháp lý chỉ ra UBND cấp tỉnh chỉ có từ 9 đến 11 thành viên (Hà Nội và TP.HCM không quá 13), cấp huyện chỉ có 7 đến 9 thành viên. Trong khi đó, số lượng CQCM cấp tỉnh lên tới gần 20 Sở/Ban/Ngành. Do đó, đa số thủ trưởng CQCM không phải là thành viên UBND, tạo ra độ trễ trong truyền đạt quyết sách và làm suy giảm tính đại diện của CQCM trong phiên họp tập thể UBND.
2. Xung đột cấu trúc trong nguyên tắc "phụ thuộc hai chiều": Chiều ngang (UBND cùng cấp quyết định tổ chức, biên chế, ngân sách, nhân sự) lấn át và thường xuyên mâu thuẫn với chiều dọc (Bộ/Sở cấp trên chỉ đạo nghiệp vụ, kỹ thuật). Tồn tại khoảng trống pháp lý nghiêm trọng khi pháp luật chưa quy định rõ thẩm quyền tiêu chuẩn chức danh đối với cấp phó phòng, phó sở và cơ chế đào tạo nghiệp vụ bắt buộc từ cấp trên.
3. Hiện tượng "đồng dạng hành chính" giữa các vùng miền: Các quy định tại Nghị định 13/2008/NĐ-CP và 14/2008/NĐ-CP chưa phân hóa triệt để giữa chính quyền đô thị (đòi hỏi quản trị tập trung, liên thông, nhanh nhạy) và chính quyền nông thôn, miền núi, hải đảo (đòi hỏi tính tự chủ và đặc thù địa bàn).
4. Giới hạn của cơ chế ủy quyền hành chính: Tồn tại sự nhầm lẫn giữa chức năng "tham mưu, giúp việc" với thẩm quyền quản lý nhà nước trực tiếp. Điển hình, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo năm 2011 đã phải bãi bỏ quy định ủy quyền cho cơ quan thanh tra trong việc ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, khẳng định quyền lực hành chính thuộc về người đứng đầu cơ quan hành chính (Chủ tịch UBND) chứ không thuộc về CQCM.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung luận cứ vững chắc cho trường phái pháp luật hành chính XHCN về nguyên tắc tập trung dân chủ kết hợp chế độ thủ trưởng, đồng thời làm rõ ranh giới giữa thẩm quyền nguyên thủy của cơ quan hành chính có thẩm quyền chung và thẩm quyền phái sinh của cơ quan chuyên môn.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập quy trình đánh giá hiệu quả tổ chức bộ máy dựa trên sự tích hợp giữa chuẩn mực pháp lý quy phạm và hiệu năng quản trị thực tế của các đơn vị hành chính lãnh thổ.
• Về mặt chính sách và lập pháp:
  • Đề xuất phân định dứt khoát 3 nhóm cơ quan chuyên môn ở cấp tỉnh: Nhóm các CQCM thống nhất bắt buộc; Nhóm các CQCM đặc thù theo điều kiện tự nhiên/kinh tế - xã hội của địa phương; Nhóm các cơ quan tản quyền của trung ương đặt tại địa phương.
  • Kiến nghị lộ trình thể chế hóa quy trình thành lập CQCM: UBND cấp tỉnh lập Đề án $\rightarrow$ Bộ Nội vụ thẩm định $\rightarrow$ HĐND cùng cấp quyết định thành lập, bảo đảm tính pháp quyền và sự kiểm soát quyền lực nhà nước chặt chẽ.

Limitations và Future Research

1. Giới hạn phạm vi thời gian và chuyển tiếp lập hiến: Luận án hoàn thành vào năm 2013, thời điểm Hiến pháp năm 2013 vừa được thông qua (có hiệu lực từ 01/01/2014). Do đó, các giải pháp chủ yếu tập trung đón đầu việc sửa đổi Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 mà chưa thể lượng hóa tác động thực tế của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
2. Thiếu vắng dữ liệu định lượng vi mô: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên phương pháp phân tích văn bản quy phạm, dữ liệu thứ cấp từ các hội thảo và khảo cứu định tính; chưa thực hiện khảo sát xã hội học quy mô lớn về mức độ hài lòng của công dân đối với dịch vụ công do các CQCM cung cấp.
3. Hướng nghiên cứu tương lai:
   • Đánh giá tác động của chuyển đổi số và chính phủ điện tử đến việc tinh gọn cơ cấu tổ chức bên trong của các Sở, Phòng chuyên môn.
   • Nghiên cứu mô hình CQCM trong điều kiện thí điểm chính quyền đô thị không tổ chức HĐND cấp quận/phường tại các đô thị đặc biệt (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng).
   • Đo lường chỉ số hiệu quả thực thi công vụ (KPIs) của đội ngũ công chức CQCM theo chuẩn mực Quản trị công mới (NPM).

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu tạo nền tảng học thuật vững chắc đóng góp vào kho tàng lý luận của Viện Nhà nước và Pháp luật, Trường Đại học Luật Hà Nội và Học viện Hành chính Quốc gia. Về mặt chính sách công, các đề xuất của luận án về tinh gọn bộ máy, sáp nhập cơ quan chuyên môn theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực và phân loại CQCM theo đặc thù đô thị/nông thôn đã cung cấp cơ sở trực tiếp cho Ban soạn thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 và các Nghị định sửa đổi (như Nghị định 24/2014/NĐ-CP và Nghị định 37/2014/NĐ-CP của Chính phủ). Mô hình phân tích của luận án hỗ trợ chính quyền các cấp giảm thiểu tình trạng chồng chéo chức năng, tối ưu hóa ngân sách công và nâng cao chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) tại các địa phương.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên ngành Luật học, Quản lý công: Tiếp cận hệ thống cơ sở lý luận chuyên sâu, các khái niệm chuẩn hóa và khung phân tích thể chế đa chiều về bộ máy chính quyền địa phương.
• Cơ quan tham mưu chính sách và Lập pháp (Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội): Sử dụng các luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức bộ máy nhà nước và công vụ, công chức.
• Lãnh đạo UBND và Thủ trưởng các Sở, Ban, Ngành, Phòng chuyên môn: Nhận diện rõ ranh giới thẩm quyền, hoàn thiện quy chế phối hợp công tác liên ngành và giải quyết hiệu quả mối quan hệ điều hành "hai chiều".

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Luận án đã mở rộng Lý thuyết tổ chức quyền lực hành chính nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN bằng việc xác lập bản chất pháp lý của CQCM thuộc UBND là cơ quan có thẩm quyền chuyên môn phái sinh, vận hành theo cơ chế "phụ thuộc hai chiều" nhưng tính trực thuộc theo chiều ngang đối với UBND cùng cấp là cơ bản và giữ vai trò quyết định.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án khi so sánh với ít nhất 2 công trình trước đó? Khác với Đỗ Xuân Đông (1996) chỉ tiếp cận CQCM ở góc độ thực thi quyền lực hành chính thuần túy, hay Bùi Thị Nguyệt (2002) chỉ khảo sát đơn lẻ tại một địa phương (Nam Định), luận án của Tạ Quang Ngọc đã kết hợp phương pháp phân tích hệ thống thể chế toàn diện với phương pháp so sánh luật học quốc tế (đối chiếu mô hình Pháp, Đức, Trung Quốc), đặt CQCM trong tổng thể tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

3. Phát hiện thực chứng gây bất ngờ nhất được chứng minh bằng dữ liệu là gì? Đó là sự mâu thuẫn cấu trúc giữa quy mô thành viên UBND theo luật định (chỉ từ 7-13 thành viên) với số lượng đầu mối CQCM (gần 20 cơ quan cấp tỉnh). Dữ liệu này chứng minh phần lớn thủ trưởng CQCM không phải là thành viên UBND, dẫn đến việc CQCM không thể trực tiếp biểu quyết các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của địa phương tại phiên họp UBND mà hoàn toàn phụ thuộc vào vai trò điều phối của Chủ tịch UBND.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân rộng (replication protocol) cho thực tiễn không? Có. Luận án đã chuẩn hóa quy trình 4 bước thành lập CQCM: (1) UBND cấp tỉnh xây dựng đề án vị trí việc làm và nhu cầu quản lý đa ngành; (2) Bộ Nội vụ thẩm định tính tương thích thể chế; (3) HĐND cùng cấp thông qua nghị quyết thành lập; (4) Chủ tịch UBND ban hành quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ cụ thể.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào? Tập trung vào 3 trọng tâm: (1) Đổi mới CQCM trong bối cảnh phân quyền tài khóa và tự chủ địa phương; (2) Xây dựng mô hình CQCM thông minh phục vụ chuyển đổi số quốc gia; (3) Hoàn thiện chế độ công vụ theo vị trí việc làm đối với công chức chuyên môn tại chính quyền đô thị.

Kết luận

1. Xác lập định nghĩa khoa học chuẩn xác về CQCM thuộc UBND cấp tỉnh và huyện, khẳng định tính chất tham mưu, giúp việc với thẩm quyền phái sinh từ cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung.
2. Hệ thống hóa lịch sử lập hiến và lập pháp từ năm 1945 đến năm 2013, chỉ rõ quy luật phát triển tất yếu từ cơ chế quản lý chuyên ngành đơn lẻ thời kỳ bao cấp sang quản lý đa ngành, đa lĩnh vực trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
3. Giải quyết thấu đáo mâu thuẫn lý luận và thực tiễn trong mô hình "hai chiều trực thuộc", chứng minh tính chi phối quyết định của mối quan hệ theo chiều ngang với UBND cùng cấp.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp khả thi đón đầu Hiến pháp năm 2013, phân loại CQCM theo 3 nhóm mô hình phù hợp với tính chất đặc thù đô thị và nông thôn.
5. Luận chứng sự cần thiết phải kiện toàn cơ cấu tổ chức bên trong, chuẩn hóa chức danh lãnh đạo cấp phó phòng, phó sở và cơ chế kiểm soát ủy quyền hành chính.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu hiện đại về quản trị công, tản quyền hành chính và xây dựng nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, hiện đại tại Việt Nam.