Luận án Tiến sĩ Lịch sử: Tiến trình quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam giai đoạn 2000-2015

1 Luận án Tiến sĩ Lịch sử Tiến trình quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam giai đoạn 2000 - 2015 2 MỤC LỤC Trang phụ bìa. i Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii MỤC LỤC.

1 NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. 4 DANH MỤC BẢNG. 5 DANH MỤC BIỂU ĐỒ. Lý do chọn đề tài.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu và nguồn tư liệu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.

Đóng góp của đề tài. Kết cấu của luận án. 24 Chương 1: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TIẾN TRÌNH QUAN HỆ KINH TẾ HOA KỲ - VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 - 2012. Tác động từ nhân tố lịch sử của quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam.

Giai đoạn trước khi Hoa Kỳ can thiệp vào miền Nam Việt Nam. Những nỗ lực nhằm thiết lập quan hệ ngoại giao. Những nỗ lực thiết lập quan hệ kinh tế. Giai đoạn Hoa Kỳ trực tiếp can thiệp vào miền Nam Việt Nam.

Tác động của tiến trình bình thường hóa quan hệ ngoại giao từ sau năm 1975. Tác động của bối cảnh lịch sử hai thập niên sau Chiến tranh lạnh. Bối cảnh thế giới và khu vực. Bối cảnh Hoa Kỳ và Việt Nam.

Tác động từ cơ chế chính sách và luật pháp kinh doanh của Hoa Kỳ và Việt Nam. Từ phía Hoa Kỳ. Tác động của hệ thống chính trị. Tác động của hệ thống pháp luật kinh doanh.

Tác động từ chính sách đổi mới và hội nhập của Việt Nam. Tác động từ các định chế hợp tác kinh tế giữa Hoa Kỳ và Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2012. BƯỚC PHÁT TRIỂN MỚI CỦA QUAN HỆ KINH TẾ HOA KỲ - VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 - 2012. Khái quát quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam giai đoạn trước khi ký Hiệp định Thương mại song phương (BTA).

Quan hệ thương mại. Quan hệ đầu tư. Sự phát triển của quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam giai đoạn 2000 - 2012. Quan hệ thương mại.

Giai đoạn khi BTA có hiệu lực đến khi Việt Nam gia nhập Tổ 4 chức Thương mại Thế giới - WTO (2001 - 2006). Giai đoạn sau khi Việt Nam gia nhập WTO đến hết năm 2012. Quan hệ đầu tư. Tổng quan về đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam dưới tác động của BTA và việc Việt Nam tham gia WTO.

Đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam phân theo ngành. Đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam phân theo địa phương. Đầu tư của Việt Nam sang Hoa Kỳ. Viện trợ phát triển của Hoa Kỳ ở Việt Nam.

MỘT SỐ NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ VỀ QUAN HỆ KINH TẾ HOA KỲ - VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 - 2012. Những thành tựu và hạn chế. Những thành tựu. Về quan hệ thương mại.

Về quan hệ đầu tư. Những hạn chế. Về quan hệ thương mại. Về quan hệ đầu tư.

Một số đặc điểm và tính chất của quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012. Một số đặc điểm. Một số vấn đề đặt ra và giải pháp khắc phục. Những khác biệt cơ bản về thể chế chính trị, chiến lược và hệ giá trị giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.

Sự chênh lệch về quy mô, trình độ, của hai nền kinh tế Hoa Kỳ và 5 Việt Nam. Những thách thức đối với quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam. Một số giải pháp. Nhóm giải giải pháp hạn chế những khó khăn của khác biệt chính trị.

Nhóm giải pháp hạn chế sự khác biệt của hai nền kinh tế. Triển vọng của quan hệ kinh tế Hoa Kỳ - Việt Nam những năm tới. Về quan hệ thương mại. Về quan hệ đầu tư.

150 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 172 NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Chữ viết tắt Tiếng Anh Asia-Pacific Economic Diễn đàn Hợp tác kinh tế 1 APEC Cooperation (forum) châu Á -Thái Bình Dương Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Đông 2 ASEAN Asian Nations Nam Á 3 AD Anti Dumpirg Chống bán phá giá Hiệp định Đầu tư song 4 BIT Bilateral Investment Treaty phương Hiệp định Thương mại song 5 BTA Bilateral Trade Agreement phương 6 EU European Union Liên minh châu Âu 7 FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài 8 FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại tự do 9 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội 6 Generalized System of Chương trình ưu đãi Thuế 10 GSP Preference (Program) quan phổ cập 11 IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ quốc tế 12 MFN Most Favoured Nation Quy chế Tối huệ quốc North American Free Trade Hiệp định tự do Thương mại 13 NAFTA Agreement Bắc Mỹ 14 NT National Treatment Đối xử quốc gia Quan hệ Thương mại bình 15 NTR Normal Trade Relations thường (Quy chế) Permanent Normal Trading Quan hệ Thương mại bình 16 PNTR Relations thường vĩnh viễn Trade and Investment Hiệp định khung về Thương 17 TIFA Framework Agreement mại và Đầu tư 18 TNC Transnational Company Công ty xuyên quốc gia Trans-Pacific Strategic Đối tác kinh tế chiến lược 19 TPP Economic Partnership xuyên Thái Bình Dương Agreement 20 TPA Trade promoting Authority Quyền thúc đẩy thương mại United States Agency for Cơ quan Phát triển quốc tế 21 USAID International Development Hoa Kỳ 22 WB World Bank Ngân hàng thế giới 23 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới Chữ viết tắt Tiếng Việt: 20 CNCS Chủ nghĩa cộng sản 21 CNXH Chủ nghĩa xã hội 23 DCCH Dân chủ cộng hòa 24 DTNN Đầu tư nước ngoài 25 DTRNN Đầu tư ra nước ngoài 26 GCNDT Giấy chứng nhận đầu tư 27 NXB Nhà xuất bản 28 TBCN Tư bản chủ nghĩa 29 XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC BẢNG Trang 7 Bảng 1. Trao đổi thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ (các năm lựa chọn) .Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam (1995 - 2000).

Các mặt hàng nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Việt Nam (1995 - 2000). Đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam (1994 – 2000). Cơ cấu đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam theo ngành kinh tế (tính đến tháng 6 năm 2000). Cơ cấu loại hình đầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam (2001 - 2006).

Trị giá và cơ cấu mặt hàng nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Việt Nam (2001 - 2006). Trị giá và cơ cấu xuất khẩu hàng hóa của Hoa Kỳ sang Việt Nam (2001 - 2006). Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam so sánh với một số đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam năm 2007. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam so sánh với một số đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam năm 2008.

Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam so sánh với một số đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam năm 2009. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam so sánh với một số đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam năm 2010. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam so sánh với một số đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam năm 2011. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ - Việt Nam so sánh với một số đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam năm 2012.

Trị giá và cơ cấu mặt hàng nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Việt Nam (một số mặt hàng chính của giai đoạn 2007 – 2012. Trị giá và cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Việt Nam (một số mặt hàng chính của giai đoạn: 2007 – 2012). Số liệu thu hút FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam giai đoạn 2001-2008. Đầu tư FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam giai đoạn 2001 – 2008.

Đầu tư FDI của Hoa Kỳ vào Việt Nam phân theo ngành kinh tế. Đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đến hết năm 2012 (phân theo địa phương). 107 Bảng 21: Đầu tư FDI của Việt Nam phân theo nước tiếp nhận đầu tư (Lũy kế đến tháng 9/2012). 110 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu 1: So sánh tổng GDP năm 2003 của Hoa Kỳ và Việt Nam.

74 Biểu 2: So sánh dân số năm 2003 của Hoa Kỳ và Việt Nam. 74 Biểu 3: Tăng trưởng NK hàng hóa của Hoa Kỳ từ Việt Nam. 98 Biểu 4: Tăng trưởng XK hàng hóa của Hoa Kỳ sang Việt Nam. 98 Biểu 5: Tỷ trọng trao đổi thương mại hai chiều Hoa Kỳ - Việt Nam năm 2012.

127 Biểu 6: Tỷ trọng trao đổi thương mại hai chiều Trung Quốc - Việt Nam năm 2012. Lý do chọn đề tài Vào những năm cuối thế kỷ XX, sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội (CNXH) về mặt nhà nước ở Liên Xô và các nước Đông Âu, sự kết thúc của trật tự thế giới hai cực Yalta và Chiến tranh lạnh đã làm thay đổi sâu sắc cục diện thế giới, tác động mạnh mẽ đến đời sống chính trị, kinh tế của nhiều quốc gia dân tộc. Các nước tư bản chủ nghĩa (TBCN) đã tận dụng thời cơ này để phát huy tầm ảnh hưởng và chi phối toàn diện đời sống kinh tế, chính trị thế giới, trong đó nổi bật vai trò của Hoa Kỳ với việc thúc đẩy tiến trình toàn cầu hóa ngày càng lan rộng. Đối với những nước Xã hội chủ nghĩa (XHCN) còn lại (trong đó có Việt Nam), để tiếp tục tồn tại phát triển phải tiếp tục đẩy mạnh quá trình cải cách, mở cửa, đổi mới và hội nhập, đương nhiên không thể đứng ngoài dòng chảy của toàn cầu hóa.

9 Quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh đã hình thành một số hình thức mới, phong phú và đa dạng hơn trước. Các quốc gia với thể chế chính trị, kinh tế khác nhau đã tìm những phương cách mới và áp dụng chúng một cách linh hoạt để thúc đẩy quan hệ với nhau. Trong đời sống kinh tế thế giới, xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa cùng sự gia tăng của các hình thức hợp tác kinh tế quốc tế đa dạng, đặc biệt nổi bật vai trò của thương mại song phương. Quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam nói chung, quan hệ kinh tế nói riêng là sản phẩm tất yếu của quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh.