Thoại Ngọc Hầu - Lăng mộ thời Nguyễn ở Nam Bộ: Nghiên cứu về di vật, kiến trúc và trang trí

DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 1.1: Danh sách Hội đồng giám định cổ vật phát hiện trong khu lăng 167 Thoại Ngọc Hầu – Châu Đốc – An Giang Bảng 2.1: Bảng kê nguồn gốc xuât xứ di vật trong khu lăng Thoại Ngọc Hầu 168 Bảng 2.2: Bảng kê tỷ lệ % nguồn gốc xuất xứ di vật lăng Thoại Ngọc Hầu 168 Bảng 2.3: Bảng kê di vật thuỷ tinh tìm thấy trong khu lăng Thoại Ngọc Hầu 169 Bảng 2.4: Bảng thống kê thoi bạc Việt Nam – di vật tùy táng trong khu lăng 169 Thoại Ngọc Hầu Bảng: 3. Bảng kê toạ độ, vị trí địa lý và hướng của lăng mộ thời Nguyễn ở 170 Nam Bộ Bảng 3.2: Bảng kê quốc hiệu, niên hiệu trên bia mộ thời Nguyễn ở Nam Bộ 173 Bảng 3. Bảng kê kích thước, chất liệu bia mộ thời Nguyễn ở Nam Bộ 177 Bảng 3.4: Bảng kê chi tiết trang trí trên bình phong lăng mộ thời Nguyễn ở 180 Nam Bộ Bảng 3.5: Bảng kê kết quả phân tích thành phần khoáng vật vật liệu kiến trúc 187 lăng mộ thời Nguyễn ở Nam Bộ Bảng 3.6: Bảng kê hiện trạng và các chi tiết trang sức còn lại trên mũ của Đô 188 thống chế Lê Văn Phong Bảng 3.7: Bảng kê hiện trạng và các chi tiết trang sức còn lại trên mũ của 189 “Thiên vương Thống chế” – Biên Hoà DANH MỤC BẢN VẼ Trang Bản vẽ 2.1: Mặt bằng kiến trúc lăng Thoại Ngọc Hầu, tỷ lệ 1/200 192 Bản vẽ 2.2: Mặt cắt dọc kiến trúc lăng Thoại Ngọc Hầu, tỷ lệ 1/200 193 Bản vẽ 2.3: Mặt đứng kiến trúc lăng Thoại Ngọc Hầu, tỷ lệ 1/200 194 Bản vẽ 2.4: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.5: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.6: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.7: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.8: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.MB 214 Bản vẽ 2.9: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.10: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.11: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.12: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.TNH 215 Bản vẽ 2.13: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.14: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.15: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.16: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.17: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.18: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.19: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.20: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.21: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.22: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.23: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.24: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.25: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.26: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010TNH.27: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.28: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.29: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.30: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.31: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.32: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.33: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.MB 220 Bản vẽ 2.34: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.35: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.36: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.37: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.38: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.39: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.40: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.41: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.42: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.43: Hiện vật lăng Thoại Ngọc Hầu ký hiệu 2010.1: Kiến trúc lăng Lê Văn Duyệt, tỷ lệ 1/200 195 Bản vẽ 3.2: Kiến trúc lăng Trịnh Hoài Đức, tỷ lệ 1/200 196 Bản vẽ 3.3: Kiến trúc lăng Nguyễn Huỳnh Đức, tỷ lệ 1/200 197 Bản vẽ 3.4: Kiến trúc lăng Nguyễn Khắc Tuấn, tỷ lệ 1/200 198 Bản vẽ 3.5: Kiến trúc lăng Nguyễn Văn Tồn, tỷ lệ 1/200 199 Bản vẽ 3.6: Kiến trúc lăng Trương Tấn Bửu, tỷ lệ 1/200 200 Bản vẽ 3.7: Kiến trúc lăng Phạm Đăng Hưng, tỷ lệ 1/200 201 Bản vẽ 3.8: Kiến trúc lăng Phạm Duy Trinh, tỷ lệ 1/200 202 Bản vẽ 3.9: Kiến trúc lăng Phạm Quang Triệt; tỷ lệ 1/200 203 Bản vẽ 3.10: Kiến trúc lăng Phan Tấn Huỳnh; tỷ lệ 1/200 204 Bản vẽ 3.11: Mặt bằng kiến trúc lăng Lê Văn Toại; tỷ lệ 1/200 205 Bản vẽ 3.12: Mặt cắt và mặt đứng kiến trúc lăng Lê Văn Toại; tỷ lệ 1/200 206 Bản vẽ 3.13: Mặt bằng kiến trúc lăng Võ Di Nguy; tỷ lệ 1/200 207 Bản vẽ 3.14: Mặt bên kiến trúc lăng Võ Di Nguy; tỷ lệ 1/200 208 Bản vẽ 3.15: Mặt cắt trong kiến trúc lăng Võ Di Nguy; tỷ lệ 1/200 209 Bản vẽ 3.16: Mặt cắt giữa và cắt ngang bình phong tiền kiến trúc lăng Võ Di 210 Nguy; tỷ lệ 1/200 Bản vẽ 3.17: Mặt cắt ngang và bình phong tiền kiến trúc lăng Võ Di Nguy; tỷ 211 lệ 1/200 Bản vẽ 3.18: Mặt cắt và mặt đứng kiến trúc lăng Võ Di Nguy; tỷ lệ 1/200 212 DANH MỤC BẢN DẬP Trang Bản dập 2.1: Bia mộ Thoại Ngọc Hầu 224 Bản dập 2.2: Bia mộ Châu Vĩnh Tế trong khu Lăng Thoại Ngọc Hầu 225 Bản dập 2.3: Bia mộ Trương Thị Miệt khu lăng Thoại Ngọc Hầu 225 Bản dập 2.4: Bia mộ Nguyễn Thị Tuyết – Cù Lao Dài – Vĩnh Long 226 Bản dập 2.5: Bia mộ Thượng đạo Cai Đội – Cù Lao Dài – Vĩnh Long 227 Bản dập 2.6: Bia mộ Nguyễn Thị Định – Cù Lao Dài – Vĩnh Long 227 Bản dập 3.1: Bia mộ Quận công Nguyễn Văn Nhân 228 Bản dập 3.2: Bia mộ Phu nhân Quận công Nguyễn Văn Nhân 228 Bản dập 3.3: Bia mộ Thượng thư Ngô Nhân Tịnh 229 Bản dập 3.1: Bia mộ Nguyễn Huỳnh Đức 230 Bản dập 3.2: Bia mộ Phạm Quang Triệt Bản dập 3.3: Bia mộ Trịnh Hoài Đức Bản dập 3.4: Bia mộ Phu nhân Trịnh Hoài Đức Bản dập 3.5: Bia mộ Phạm Đăng Hưng Bản dập 3.6: Bia mộ Phạm Duy Trinh DANH MỤC BẢN ĐỒ Trang Bản đồ 2.1: Bản đồ Hành chính tỉnh An Giang, tỷ lệ 1/500.2: Bản đồ địa chất khoáng sản Châu Đốc, tỷ lệ 1/200. Bản đồ tỉnh Châu Đốc năm 1902, tỷ lệ 1/250.1: Phân bố lăng mộ thời Nguyễn ở Việt Nam (Trên nền bản đồ Hành 239 Chính Việt Nam năm 2015); Tỷ lệ 1/1.2: Phân bố lăng mộ thời Nguyễn ở Nam Bộ trên nền Bản đồ 240 TP.HCM và vùng phụ cận năm 2016 – Tỷ lệ 1/100.3: Phân bố lăng mộ quan lại đại thần trên địa bàn TP.HCM 241 trên nền bản đồ TP.HCM; Tỷ lệ 1/1.000 DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HOẠ Trang Hình 2.1: Kiến trúc lăng Thoại Ngọc Hầu Hình 2.2: Kiến trúc lăng Thoại Ngọc Hầu 12/1984 Hình 2.3: Kiến trúc lăng Nguyễn Thị Tuyết Hình 2.4: Kiến trúc lăng Châu Vĩnh Huy Hình 2.13: Thố thuỷ tinh màu trắng ký hiệu 2010.14: Thố thuỷ tinh màu tím 2010.15: Đĩa thuỷ tinh ký hiệu 2010.16: Ống nhổ thuỷ tinh ký hiệu 2010.17: Ống nhổ thuỷ tinh ký hiệu 2010.18: Chai rượu thuỷ tinh ký hiệu 2010.19: Lọ hít thuỷ tinh ký hiệu 2010.20: Lọ hít thuỷ tinh ký hiệu 2010.21: Chân đèn đồng ký hiệu 2010.22: Chân đèn đồng ký hiệu 2010.23: Chân đèn đồng ký hiệu 2010.24: Chân đèn đồng ký hiệu 2010.25: Ống nhổ đồng ký hiệu 010.26: Lồng ấp đồng ký hiệu 2010.27: Mũ Hổ đầu trang sức vàng của Thoại Ngọc Hầu Hình 3.1 : Kiến trúc lăng Bá Đa Lộc năm 1942 Hình 3.2: Kiến trúc lăng Võ Di Nguy Hình 3.3: Kiến trúc lăng Nguyễn Huỳnh Đức Hình 3.4: Quang cảnh lăng Phạm Quang Triệt và Phạm Duy Trinh Hình 3.5: Kiến trúc lăng Phạm Quang Triệt Hình 3.6: Kiến trúc lăng Phạm Duy Trinh Hình 3.7: Kiến trúc lăng Nguyễn Văn Tồn Hình 3.8: Kiến trúc lăng Lê Văn Toại Hình 3.9: Kiến trúc lăng Nguyễn Thị Lập Hình 3.10: Kiến trúc lăng Ngô Nhân Tịnh Hình 3.11: Kiến trúc lăng Nguyễn Văn Nhân Hình 3.12: Kiến trúc lăng Nguyễn Khắc Tuấn Hình 3.13: Kiến trúc lăng Phạm Đăng Hưng Hình 3.14: Kiến trúc lăng Phan Tấn Huỳnh Hình 3.15: Kiến trúc lăng Lê Văn Duyệt Hình 3.16: Kiến trúc lăng Trần Công Lại Hình 3.17: Kiến trúc lăng Trần Văn Học trước khai quật cải táng Hình 3.18: Kiến trúc “Thiên vương Thống chế” trước khai quật cải táng Hình 3.19: Khai quật lăng ông Tiền chi –Biên Hoà Hình 3.20: Kiến trúc lăng Trịnh Hoài Đức Hình 3.21: Kiến trúc lăng Trương Tấn Bửu Hình 3.22: Kiến trúc lăng Trương Vĩnh Ký Hình 3.23: Kiến trúc lăng Quận Vân thế kỷ 18–Thường Tín – Hà Nội Hình 3.24: Kiến trúc lăng Phan Tiến Cẩn – Huế Hình 3.25: Kiến trúc lăng Nguyễn Xuân Thục - Khánh Hoà Hình 3.26: Kiến trúc lăng Hoàng Cao Khải – Hà Nội Hình 3.27: Kiến trúc lăng Gia Long – Huế Hình 3.28: Kiến trúc lăng Minh Mệnh – Huế Hình 3.29: Kiến trúc lăng Thiệu Trị Hình 3.30: Kiến trúc lăng Tự Đức Hình 3.31: Kiến trúc lăng Khải Định – Huế Hình 3.32: Kiến trúc lăng Mạc Cửu – Hà Tiên Hình 2.33: Kiến trúc mộ Trịnh Thành Công (Phúc Kiến – Trung Hoa) Hình 3.34: Mũ Chánh nhị phẩm Võ ban trang sức bằng vàng của Đô thống chế Thần sách Lê Văn Phong Hình 3.35: Mũ của “Thiên vương Thống chế” – Biên Hoà Hình 3.36: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng mộ bà Nguyễn Thị Tuyết Hình 3.37: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Võ Di Nguy Hình 3.38: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Trương Tấn Bửu Hình 3.39: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Nguyễn Văn Tồn Hình 3.40: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Lê Văn Toại Hình 3.41: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Phạm Quang Triệt Hình 3.42: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Châu Vĩnh Huy Hình 3.43: Phiếu kết quả phân tích mẫu vật liệu hợp chất kiến trúc lăng Phạm Duy Trinh MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Trong khảo cổ học, mộ táng nói chung, lăng mộ nói riêng là một loại hình di tích khảo cổ học giữ một vị trí quan trọng trong nghiên cứu quá khứ của loài người thông qua kiến trúc, hình thức táng tục, các yếu tố tâm linh và di vật tùy táng phát hiện…, đặc biệt là lăng mộ gắn với hoàng gia và quan lại đại thần của các triều đại phong kiến trong lịch sử.