Luận án Tiến sĩ: Đảng bộ Bắc Giang xây dựng hậu phương chiến tranh 1945-1954

Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Thực dân Pháp quay trở lại xâm lược. Chiến tranh bùng nổ trên toàn quốc từ cuối 1946. Bắc Giang nằm trong vùng chiến lược quan trọng. Địa phương tiếp giáp với vùng căn cứ Việt Bắc. Địch tập trung lực lượng tấn công liên tục. Nhân dân phải sơ tán lên vùng núi. Đảng bộ tỉnh đối mặt nhiều thử thách nghiêm trọng.

Bắc Giang có vị trí địa lý đặc biệt. Tỉnh nằm giữa đồng bằng và miền núi. Là cửa ngõ vào Việt Bắc từ phía nam. Kiểm soát các tuyến giao thông quan trọng. Địch coi đây là mục tiêu ưu tiên. Đảng bộ tỉnh phải xây dựng hậu phương kiên cố. Vừa bảo vệ vùng căn cứ Việt Bắc. Vừa chi viện cho chiến trường đồng bằng. Nhiệm vụ kép đòi hỏi sự lãnh đạo sáng suốt.

Hậu phương là cơ sở vật chất cho kháng chiến. Cung cấp lương thực, vũ khí, nhân lực. Là chỗ dựa tinh thần cho bộ đội. Hậu phương vững thì tiền tuyến mạnh. Đảng bộ Bắc Giang nhận thức rõ điều này. Tập trung lãnh đạo xây dựng toàn diện. Từ củng cố chính quyền đến phát triển kinh tế. Từ tổ chức lực lượng vũ trang đến công tác tư tưởng. Mọi hoạt động hướng vào mục tiêu kháng chiến.

Vùng tự do là nơi chính quyền ta kiểm soát hoàn toàn. Tập trung ở các huyện miền núi Bắc Giang. Đảng bộ chỉ đạo xây dựng chính quyền vững mạnh. Tổ chức lực lượng vũ trang bảo vệ. Phát triển sản xuất tự túc tự cấp. Mở trường học, bệnh viện phục vụ nhân dân. Vùng tự do là hậu phương trực tiếp của kháng chiến. Bộ đội được nghỉ ngơi, huấn luyện tại đây. Cơ quan đảng và chính quyền đóng quân ổn định.

Vùng tạm chiếm là nơi địch chiếm nhưng chưa kiểm soát chặt. Đảng bộ duy trì tổ chức bí mật tại đây. Cán bộ hoạt động trong điều kiện nguy hiểm. Tuyên truyền vận động quần chúng. Chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh lâu dài. Thu thập tình báo về hoạt động của địch. Công tác này đòi hỏi sự khéo léo, dũng cảm. Nhiều cán bộ hy sinh vì nhiệm vụ.

Khu du kích là vùng ta và địch tranh chấp quyết liệt. Lực lượng du kích hoạt động linh hoạt. Đánh địch khi có cơ hội thuận lợi. Rút lui khi địch mạnh hơn. Căn cứ du kích là điểm tựa cho hoạt động. Thường ở địa hình hiểm trở, rừng núi. Đảng bộ chỉ đạo xây dựng hệ thống hầm hào. Dự trữ lương thực, vũ khí đầy đủ. Du kích gây nhiều tổn thất cho địch.

Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh liên tục. Sử dụng nhiều hình thức đa dạng. Họp dân, nói chuyện tại làng xã. Phát tờ rơi, treo băng rôn khẩu hiệu. Tổ chức văn nghệ ca ngợi kháng chiến. Nội dung tuyên truyền sát với tâm tư nhân dân. Giải thích rõ âm mưu của thực dân Pháp. Khơi dậy lòng yêu nước, căm thù giặc. Nhân dân hiểu rõ trách nhiệm của mình.

Bộ đội địa phương được xây dựng vững mạnh. Bao gồm du kích, tự vệ, dân quân. Thanh niên ưu tú được tuyển chọn. Huấn luyện quân sự, chính trị đều đặn. Trang bị vũ khí theo khả năng. Từ dao mác, lao giáo đến súng ống. Chiến đấu bảo vệ làng xã quê hương. Phối hợp với bộ đội chủ lực đánh địch. Lực lượng vũ trang địa phương rất dũng cảm.

Dân công, dân phu đảm nhận công tác hậu cần. Vận chuyển lương thực, đạn dược lên tiền tuyến. Gánh vác qua núi, lội suối ngày đêm. Sửa chữa đường xá, cầu cống bị phá. Xây dựng công sự phòng thủ cho bộ đội. Làm việc trong điều kiện cực khổ. Thiếu ăn, thiếu mặc, bệnh tật. Nhưng tinh thần lạc quan, kiên cường. Nhiều người hy sinh trên đường vận chuyển.

Hệ thống thuế được thiết lập công bằng. Thuế nông nghiệp tính theo diện tích đất. Người giàu đóng nhiều, người nghèo đóng ít. Miễn giảm cho gia đình liệt sĩ, thương binh. Ngoài thuế, nhân dân tự nguyện đóng góp. Ủng hộ vàng, bạc, tiền mặt. Hiến đất, nhà cửa làm trụ sở. Đóng góp lương thực cho bộ đội. Công tác thu thuế được tổ chức chặt chẽ. Cán bộ giải thích rõ ý nghĩa cho dân.

Nông nghiệp là nền tảng kinh tế hậu phương. Đảng bộ chỉ đạo mở rộng canh tác. Khai hoang đất hoang, đất phèn. Cải tiến kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi. Tổ chức tương trợ giúp nhau làm ăn. Đổi công, đổi thóc giữa các hộ. Phát động phong trào thi đua sản xuất. Khen thưởng nông dân có thành tích. Sản lượng lương thực tăng qua các năm.

Thủ công nghiệp phát triển đáp ứng nhu cầu. Mở các xưởng sản xuất vũ khí thô sơ. Rèn dao, mác, mũi tên, lao giáo. Sửa chữa súng ống hư hỏng. Sản xuất thuốc súng, mìn thủ công. May quần áo, giày dép cho bộ đội. Dệt vải, làm mũ, túi xách. Làm giấy, mực phục vụ văn phòng. Mỗi làng có nghề thủ công riêng. Góp phần quan trọng vào kháng chiến.

Vùng tự do có điều kiện sản xuất ổn định. Đảng bộ chỉ đạo xây dựng hợp tác xã. Tập hợp nông dân làm ăn tập thể. Chia sẻ công cụ, giống cây, gia súc. Cùng nhau làm việc, chia sản phẩm. Năng suất cao hơn sản xuất đơn lẻ. Tổ đổi công giúp đỡ lẫn nhau. Hôm nay giúp nhà này, mai giúp nhà kia. Tinh thần đoàn kết gắn bó chặt chẽ.

Vùng địch chiếm sản xuất gặp nhiều khó khăn. Địch thường xuyên cướp phá, đốt nhà. Nhân dân phải giấu lương thực, tài sản. Canh tác lúa trên những mảnh đất nhỏ. Trồng rau, củ quanh nhà để sống. Chăn nuôi gia súc ít, giấu kỹ. Dù khó khăn vẫn cố gắng tự túc. Không để địch lợi dụng sức lao động.

Công tác hậu cần được tổ chức bài bản. Xây dựng kho tàng dự trữ lương thực. Giấu kín tránh địch phát hiện phá hoại. Tổ chức vận chuyển lên tiền tuyến. Lập đội dân công, dân phu chuyên trách. Mở trạm tiếp tế dọc tuyến đường. Cung cấp thức ăn, nước uống cho người đi đường. Sửa chữa vũ khí, trang bị hư hỏng. Hệ thống hậu cần hoạt động hiệu quả.

Chính quyền nhân dân củng cố vững chắc. Từ tỉnh đến làng xã đều hoạt động tốt. Đảng bộ phát triển cả số lượng và chất lượng. Đảng viên tăng gấp nhiều lần. Tổ chức quần chúng mở rộng khắp nơi. Hội nông dân, phụ nữ, thanh niên đông đảo. Đời sống nhân dân được cải thiện. Dù khó khăn nhưng công bằng, đoàn kết.

Sản xuất nông nghiệp duy trì ổn định. Đủ lương thực nuôi sống nhân dân và bộ đội. Thủ công nghiệp phát triển đáp ứng nhu cầu. Lực lượng vũ trang tăng cường mạnh mẽ. Bộ đội địa phương chiến đấu dũng cảm. Phối hợp với bộ đội chủ lực đánh thắng địch. Nhiều trận đánh giành thắng lợi quan trọng. Diệt, bắt hàng ngàn tên địch.

Bắc Giang huy động nguồn lực lớn cho Điện Biên Phủ. Cung cấp hàng nghìn tấn lương thực. Huy động hàng vạn dân công, dân phu. Vận chuyển đạn dược, vũ khí lên chiến trường. Nhiều thanh niên nhập ngũ tham chiến. Hy sinh anh dũng trên đất Điện Biên. Hậu phương Bắc Giang là chỗ dựa vững chắc. Góp phần vào chiến thắng lịch sử.