Luận án: Mở rộng chiến tranh của Mỹ tại Đông Dương 1969-1973 - Nguyễn Minh Sơn

ĐẠI HỌC QUỐC THÀNH PHỐ GIA HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN --- NGUYỄN MINH SƠN QUÁ TRÌNH MỞ RỘNG CHIẾN TRANH CỦA MỸ RA TOÀN ĐÔNG DƢƠNG (1969-1973) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2023 ĐẠI HỌC QUỐC THÀNH PHỐ GIA HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN --- NGUYỄN MINH SƠN MINH QUÁ TRÌNH MỞ RỘNG CHIẾN TRANH CỦA MỸ RA TOÀN ĐÔNG DƢƠNG (1969-1973) NGÀNH: LỊCH SỬ VIỆT NAM MÃ SỐ: 9229013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. NGUYỄN NGỌC DUNG PHẢN BIỆN ĐỘC LẬP: 1. NGÔ MINH OANH 2. LÊ QUANG ĐẠO PHẢN BIỆN: 1.

NGÔ MINH OANH 2. TRẦN THỊ MAI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa được công bố trong một công trình nào khác. Tác giả Luận án Nguyễn Minh Sơn LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn TS. Phan Văn Hoàng và PGS.

Nguyễn Ngọc Dung, hai thầy đã trực tiếp hướng dẫn tôi, luôn tận tâm chỉ bảo và động viên để tôi hoàn thành luận án này. Cũng qua đây, xin cho tôi được gửi lời cảm ơn chân thành đến TS. Phạm Phúc Vĩnh, Trường Đại học Sài Gòn, thầy là người đã khuyến khích, động viên và gợi mở cho tôi những ý tưởng ban đầu về đề tài mà tôi nghiên cứu. Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi cũng nhận được rất nhiều sự hỗ trợ, giúp đỡ, quan tâm và hướng dẫn nhiệt tình của quý thầy, cô trong Khoa Lịch sử, Phòng Sau đại học cũng như các phòng ban chức năng của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tôi đang theo học chương trình Nghiên cứu sinh ngành Lịch sử Việt Nam.

Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và giúp đỡ của quý thầy, cô. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã luôn động viên, khích lệ và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 3 năm 2023 Tác giả luận án Nguyễn Minh Sơn MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài và mục đích nghiên cứu.

Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Không gian nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu .3 Lĩnh vực nghiên cứu. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu.

Cơ sở phương pháp luận. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Về mặt khoa học.

Về mặt thực tiễn. Nguồn tài liệu sử dụng. Đóng góp của luận án. Bố cục của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài. Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước.

Khái quát những thành tựu của các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Những vấn đề chƣa rõ và tiếp tục đƣợc nghiên cứu làm rõ trong đề tài. TỪ CAN THIỆP VÀO ĐÔNG DƢƠNG ĐẾN VIỆC HÌNH THÀNH CHIẾN LƢỢC VIỆT NAM HÓA CHIẾN TRANH CỦA MỸ (1953-1969). Chính sách của Mỹ và lập trƣờng của Nixon về Đông Dƣơng (1953-1968) 25 2.

Chính sách của Mỹ đối với Đông Dương và lập trường của Nixon trên cương vị Phó Tổng thống (1953-1961). Mỹ ủng hộ Pháp trong cuộc chiến tranh ở Đông Dương. Mỹ vận động một cuộc giải cứu cho Pháp ở Điện Biên Phủ. Mỹ chủ trương phá hoại Hiệp định Genève 1954 và can thiệp sâu rộng vào Đông Dương.

Chính sách của Mỹ đối với Đông Dương và quan điểm của Nixon trong vai trò là chính khách của Đảng Cộng hòa (1961-1968). Chính sách của Mỹ đối với Đông Dương. Quan điểm của Nixon về chính sách của Mỹ đối với Đông Dương. Chính sách của Mỹ đối với Đông Dƣơng từ khi Nixon lên làm thành Tổng thống (1969-1973).

Tác động của tình hình trong nước và thế giới đối với chính sách của Mỹ. Tác động của cuộc tấn công Tết Mậu Thân 1968 đối với chính sách của Mỹ. Sự ra đời của “Học thuyết Nixon”, chiến lược toàn cầu “ngăn chặn thực tế” và Việt Nam hóa chiến tranh. “Học thuyết Nixon” và chiến lược toàn cầu “ngăn chặn thực tế”.

Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh. Những thách thức đối với Mỹ trong việc thực hiện chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh, buộc phải mở rộng chiến tranh sang Campuchia (1970) và Lào (1971). Vai trò của tuyến vận tải chiến lược Đường Trường Sơn. Vai trò của Đường Trường Sơn trên lãnh thổ Lào.

Vai trò của Đường Trường Sơn trên lãnh thổ Campuchia. Vai trò của cảng Sihanouk-Ville. MỸ VỚI QUÁ TRÌNH MỞ RỘNG CHIẾN TRANH RA TOÀN ĐÔNG DƢƠNG (1969-1973). Mỹ thực hiện qúa trình mở rộng chiến tranh sang Campuchia (1969-1973).

Các hoạt động quân sự bí mật của Mỹ chống Campuchia. Các hoạt động chống phá bằng lực lượng thám báo biệt kích. Các chiến dịch ném bom bí mật xuống Campuchia. Đảo chính Sihanouk dựng lên chính quyền Lon Nol.

Mỹ viện trợ cho chính quyền Lon Nol thực hiện âm mưu chống phá cách mạng. Mỹ công khai mở các chiến dịch quân sự sang Campuchia. Các chiến dịch quân sự phối hợp giữa Mỹ với quân đội Sài Gòn sang Campuchia (từ 29/4/1970 đến 30/6/1970). Mỹ yểm trợ các chiến dịch quân sự phối hợp giữa quân đội Sài Gòn và FANK (từ 30/6/1970 đến 15/8/1973).

Mỹ tiếp tục ném bom Campuchia theo chiến dịch Thỏa thuận Tự do (Operation Freedom Deal) từ ngày 19/5/1970 đến 15/8/1973. Mỹ thực thực hiện quá trình mở rộng chiến tranh sang Lào (1969-1973) 115 3. Mỹ củng cố chính quyền và lực lượng vũ trang phái hữu ở Lào. Mỹ thực hiện Chiến tranh đặc biệt tăng cường và các chiến dịch ném bom bí mật trên lãnh thổ Lào.

Chiến tranh đặc biệt tăng cường ở Lào. Các chiến dịch ném bom bí mật xuống Lào. Mỹ yểm trợ chính quyền Sài Gòn mở cuộc hành quân Lam Sơn 719 đánh sang Lào. Mỹ tiếp tục leo thang chiến tranh sau thất bại của chiến dịch Lam Sơn 719133 3.

Mỹ phối hợp leo thang chiến tranh và ngoại giao. Chính sách ngoại giao “nước lớn” với chiến dịch Linebacker I và II của Mỹ. Động thái của Mỹ sau Hiệp định Paris và Vientiane năm 1973. TÁC ĐỘNG VÀ ẢNH HƢỞNG CỦA QUÁ TRÌNH MỞ RỘNG CHIẾN TRANH CỦA MỸ RA TOÀN ĐÔNG DƢƠNG (1969-1973).

Đối với Mỹ. Phong trào phản chiến bùng nổ và lan rộng trên khắp nước Mỹ. Phong trào phản chiến của thanh niên, sinh viên và công nhân ở Mỹ. Phong trào phản đối chiến tranh của quân nhân Mỹ.

Nội bộ chính giới Mỹ bị chia rẽ sâu sắc vì chiến tranh. Đối với chính quyền Sài Gòn. Nội bộ chính quyền Sài Gòn ngày càng mâu thuẫn sâu sắc. Quân đội Sài Gòn suy sụp tinh thần và mất khả năng chiến đấu.

Đối với mặt trận ngoại giao giữa Mỹ và Việt Nam. Đối với sự phục hồi của lực lƣợng cách mạng sau năm 1968. Tình đoàn kết, chiến đấu của nhân dân ba nước Việt Nam-Lào-Campuchia thêm thắt chặt để chống lại âm mưu chia cắt Đông Dương của Mỹ. Sự phục hồi của lực lượng cách mạng .180 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .192 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .210 BẢNG CHỮ VIẾT TẮT ĐƢỢC SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN TT Chữ viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh 1 CIA Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ Central Intelligence Agency 2 FANK Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer Forces Armées Nationales Khmères 3 FARK Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Khmer Forces Armées Royales Khmères 4 FUNK Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Khmer Front Uni National Khmer 5 GM Binh đoàn cơ động Groupments Mobiles 6 GRUNK Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Vương Gouvernement Royal d'Union quốc Campuchia Nationale du Kampuchea 7 MACV Bộ chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ ở Military Assistance Command Việt Nam Vietnam 8 SEATO Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á Southeast Asia Treaty Organization 9 SOG Nhóm Nghiên cứu và Quan sát Studies and Observations Group 10 WSAG Nhóm hành động đặc biệt Washington Washington Special Action Group 1 MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài và mục đích nghiên cứu 1. Lý do chọn đề tài Từ sau Hiệp định Genève 1954 về Đông Dương, tin rằng viễn cảnh của một nước Việt Nam thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam sẽ tác động mạnh mẽ đến phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á, vì thế, Mỹ tìm mọi cách để can thiệp trực tiếp vào Việt Nam. Tổng thống Eisenhower với chiến lược “trả đũa ồ ạt” ra sức ủng hộ việc đưa Ngô Đình Diệm, một người Việt Nam theo chủ nghĩa quốc gia, chống lại chủ nghĩa cộng sản, từng sống lưu vong ở Mỹ từ năm 1950 về miền Nam phá hoại hiệp thương tổng tuyển cử để thống nhất Việt Nam theo qui định của Hiệp định Genève 1954 về Đông Dương. Do sự thao túng của Mỹ, Pháp buộc phải thừa nhận quyền lực chính trị của Ngô Đình Diệm ở miền Nam.

Sau đó, Ngô Đình Diệm bày trò “trưng cầu dân ý” rồi phế truất Bảo Đại và lên cầm đầu một chính thể mới được thành lập ở miền Nam gọi là Việt Nam Cộng hòa. Từ đây, miền Nam Việt Nam nằm trong qũy đạo của Mỹ, trải qua các đời Tổng thống Eisenhower (1953-1961), Kennedy và Johnson (1961-1969), Nixon (1969-1974) gắn liền với nhiều loại hình chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới. Trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ diễn vào cuối năm 1968, ứng cử viên Richard Nixon (Đảng Cộng hòa) đã giành được chiến thắng. Sau khi thắng cử và trở thành Tổng thống vào đầu năm 1969, Nixon tìm mọi cách để đưa nước Mỹ thoát khỏi vũng lầy chiến tranh Việt Nam bằng một “nền hòa bình trong danh dự”.

Nixon đề ra “Học thuyết Nixon” (Nixon Doctrine), chiến lược toàn cầu “ngăn chặn thực tế” (Strategy of Realist Deterrence) và Việt Nam hóa chiến tranh (Vietnamization). Khi tiến hành Việt Nam hóa chiến tranh, chính quyền Nixon không những tiếp tục chiến tranh xâm lược Việt Nam, mà còn thực hiện bước leo thang mới bằng cách mở rộng chiến tranh sang Campuchia (1970) và Lào (1971) từ một cuộc chiến tranh bí bí mật sang cuộc chiến tranh công khai.