Luận án TS Trần Lê Thanh: Lịch sử Đảng lãnh đạo xóa đói giảm nghèo miền núi Bắc 1996-2010

Trần Lê Thanh DANG LANH ĐẠO THUC HIỆN XÓA DOI, GIẢM NGHEO Ở MOT SO TINH MIEN NÚI PHÍA BAC TU NAM 1996 DEN NAM 2010 Chuyên ngành: Lich sử Dang Cộng Sản Việt Nam Mã số: 62225601 LUẬN ÁN TIEN SĨ LICH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRAN KIM ĐĨNH Hà Nội - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án là công trình độc lập của cá nhân tôi. Các thông tin trong Luận án là trung thực. Những thông tin được trích dẫn đều có nguôn gôc đây đủ.

Tác giả Luận án MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN i MUC LUC ii DANH MUC BANG V MỞ ĐẦU | 1. Lý do chọn dé tài | 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận an 3 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3 4.

Cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu 4 3. Đóng góp của luận án 5 6. — Kết cấu của luậnán 6 TÔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN 7 1. Những công trình nghiên cứu liên quan và trực tiếp về xoá đói, giảm nghéo trên cả nước 7 1.

Những công trình của tác giả nước ngoải 7 1. Những công trình của tác giả Việt Nam 8 2. Những công trình nghiên cứu liên quan và trực tiếp về xoá đói, giảm nghèo ở miễn núi phía Bắc 12 3. Những công trình nghiên cứu về xoá đói, giảm nghèo ở các tỉnh Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La 17 4.

Kết luận 19 Chương 1. CHU TRƯƠNG VỀ XOA DOI, GIAM NGHÈO CUA DANG VA VAN DUNG CUA CAC DANG BỘ BAC GIANG, HA GIANG, HOA BINH VA SON LA (1996-2000) 22 I. Những nhân té tác động đến thực hiện xoá đói, giảm nghèo ở các tỉnh Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La và chủ trương, chỉ đạo của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 22 1. Những nhân tố tác động đến thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở các tỉnh Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La 22 1.

Chủ trương và chỉ đạo của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 40 1. Các đảng bộ Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình va Sơn La vận dụng chủ trương của Đảng về xoá đói, giảm nghèo 46 1. Chủ trương của các đảng bộ 46 1. Chỉ đạo thực hiện của các đảng bộ 5I Chương 2.

CHỦ TRƯƠNG MỚI VẺ XOÁ ĐÓI, GIẢM NGHÈO CỦA DANG VA VẬN DUNG CUA CAC DANG BỘ BẮC GIANG, HA GIANG, HOA BINH VA SON LA (2001-2010) 72 2. Hoàn cảnh lich sử mới và chủ trương, chi đạo của Dang về xoá đói, giảm nghèo 72 2. Hoàn cảnh lịch sử mới 72 2. Chủ trương và chỉ đạo của Đảng về xóa đói, giảm nghèo 73 2.

Các đảng bộ Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Binh và Sơn La vận dụng chủ trương của Đảng về xoá đói, giảm nghèo S0 2. Chủ trương của các đảng bộ S0 2. Chỉ đạo thực hiện của các đảng bộ S6 Chương 3. NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 110 3.

Nhận xét sự lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo của Đảng 110 3. Ưu điểm và nguyên nhân 110 3. Hạn chế và nguyên nhân 118 3. Đảng coi trọng hoạch định chủ trương, chính sách xóa đói, giảm nghèo trên cơ sở tông kết thực tiễn, đặc biệt về nguồn lực và quan tâm theo dõi, kiểm tra thường xuyên trong chỉ đạo thực hiện 123 3.

Các đảng bộ địa phương quán triệt và vận dụng sáng tạo chủ trương, chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng và chú trọng sự sâu sát trong chỉ đạo thực hiện 129 3. Đảng và các đảng bộ địa phương coi trọng chỉ đạo phối hợp thực hiện xoá đói, giảm nghèo ở Trung ương và địa phương nhằm bảo đảm nguồn lực 139 KET LUẬN 146 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 PHU LUC 165 DANH MUC BANG Bảng 1. Luong mưa các tháng trong năm của Ha GIang. GDP của các tỉnh theo giá thực tế năm 2000.

Cơ cấu thu nhập bình quân nhân khâu 1 tháng chia theo gun thu năm 2002.- ¿2 2 E+SE+EE+EE££E££EE2EE£EEeEEerkrrkeres 28 Bang 1. Năng suất lúa của Ha Giang. Tỷ lệ đói nghèo phân theo vùng. Số xã có tỷ lệ đói nghèo trên 40% và xã thuộc chương trình 135.

Số xã chưa có đường vào trung tâm xã. Ty lệ hộ nghèo các tỉnh miền núi phía Bắc giai đoạn 1998- "0000 27. Số xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 40% các tỉnh miễn núi phía Bắc I000200000T. Các cấp uỷ đảng, chính quyền quan tâm phát huy vai trò các tô chức chính trị-xã hội trong công tác xoá đói, giảm nghèo.

Sự chủ động tham gia xóa đói, giảm nghèo của các tổ chức chính trỊ-xã HỘI .--- --- -¿- 5 +2 E+tE+tE*EESEEEEEEkErkErkerkrrkrrkrrre 90 Bang 2. Hiệu quả tuyên truyền xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính tri - xã hội ở Hòa Bình. Hiệu quả tuyên truyền xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính tri - xã hội ở Hà G1ang. Hiệu quả hoạt động giúp đỡ, hỗ trợ vốn, tư van khoa học ki thuật, công nghệ.

xóa đói giảm nghẻo của các tô chức chính tri - xã hội ở Hòa Bình. -- 5-5 + £+xc+cseeseesrs 97 Bang 2. Hiệu quả hoạt động giúp đỡ, hỗ trợ vốn, tư vấn khoa học kĩ thuật, công nghệ. xóa đói giảm nghèo của các tổ chức chính trị - xã hội ở Hà G1ang.

Người dân tham gia hoạt động xóa đói giảm nghèo. Ty lệ lượt người khám chữa bệnh ngoại trú co sở lang y. Ty lệ hộ nghèo của các tỉnh miền núi phía Bắc. Nguyên nhân nghèo của hộ gia đình.

Tổng hợp nguyên nhân giúp hộ thoát nghèo trong 4 năm ở Bắc Giang (2006-2009). Ty lệ hộ sử dung nguồn thắp sáng chính là điện lưới. Tổng hợp kinh phí chương trình giảm nghèo từ năm 2006 đến năm 2009 của tỉnh Bắc Giang.--- 2-2 2+scs+csse2 122 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Xóa đói, giảm nghéo là chủ trương, chính sách xã hội lớn, lâu dài của Đảng nhăm bảo đảm công bằng xã hội và định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong quá trình lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo, trước yêu cầu quan trọng và cấp bách đặt ra của xoá đói, giảm nghèo, Dai hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996) đề ra Chương trình xoá đói, giảm nghèo nhằm tập trung nguồn lực thực hiện xóa đói, giảm nghèo. Sau 15 năm thực hiện Chương trình xoá đói, giảm nghèo, đời sống của một bộ phận nhân dân được cải thiện, tỉ lệ hộ nghèo của cả nước đã giảm xuống còn 10,7% (theo chuẩn nghéo mới là 14,2%) [117, tr 432]. Đó là một thành tích lớn về thực hiện xóa đói, giảm nghèo của Việt Nam được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Tuy nhiên nếu xét theo vùng thì mức độ đói nghèo ở các vùng đặc biệt khó khăn còn rất nghiêm trọng, trong đó miền núi phía Bắc có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất là 22,5% (theo chuẩn nghèo mới là 29,4%) và trong vùng, một số tỉnh có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất so với các tỉnh thành trên cả nước như Hà Giang là 50,0%, Lai Châu là 50,1%, Điện Biên là 50,8%.

Trước thực trạng đói nghèo nghiêm trọng ở các vùng đặc biệt khó khăn trên đây, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (2011) chủ trương “Tập trung triển khai có hiệu quả chương trình xoá đói, giảm nghèo, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khan” [36, tr 43]. ws Nền kinh tế thị trường có vai trò thúc day tăng trưởng kinh tế, từ đó có thể tăng cường nguồn lực thực hiện xóa đói, giảm nghèo nhưng đồng thời cũng làm nảy sinh những vấn đề xã hội bức xúc, đặc biệt là quy luật phát triển không đều làm cho sự phân hóa giàu nghèo ngày cảng sâu sắc thêm. Những vùng đặc biệt khó khăn, ít thuận lợi trong phát triển như miền núi phía Bắc do đó có nguy cơ tiếp tục bị đây vào tình trạng đói nghèo nghiêm trọng hơn so với các vùng khác nếu không có những chủ trương đúng đắn, kịp thời. Nghiên cứu nhăm đánh giá, tông kết về vai trò lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo của Đảng nhất là đối với các vùng đặc biệt khó khăn do đó có ý nghĩa hết sức cấp thiết.

Cho đến nay đã có nhiều nghiên cứu về Đảng lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở các vùng đặc biệt khó khăn nói chung, miền núi phía Bắc nói riêng tuy nhiên chủ yếu là tập trung đánh giá về vai trò lãnh đạo của đảng bộ đối với thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở địa phương. Trong khi đó, tổ chức Đảng là một hệ thống bao gồm các cấp từ Trung ương đến địa phương và sự lãnh đạo của mỗi cấp đều có ảnh hưởng nhất định đối với kết quả thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở địa phương. Vì vậy nếu chỉ tập trung nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của đảng bộ địa phương, sự đánh giá sẽ thiếu hệ thống, toàn diện về vai trò lãnh đạo của các chủ thể trong hệ thống tổ chức Đảng bao gồm Đảng và đảng bộ địa phương đối với kết quả thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở địa phương. Về địa bàn thực hiện xóa đói, giảm nghèo, nếu chỉ giới hạn nghiên cứu ở một địa phương, sự đánh giá có thê thiếu khách quan đôi với thực hiện xóa đói, giảm nghèo theo phạm vi vùng.

Từ thực trạng trên đây, yêu cầu hết sức cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn đặt ra là nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng (bao gồm Đảng và các đảng bộ địa phương) đối với thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở một số địa phương theo phạm vi vùng miền núi phía Bắc trong những năm 1996-2010, đánh giá ưu điểm, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân, từ đó rút ra kinh nghiệm, góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo thực hiện xoá đói, giảm nghẻo của Đảng. Với ý nghĩa đó tôi chọn đề tài “Đảng lãnh đạo thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở một s6 tỉnh miễn núi phía Bắc từ năm 1996 đến năm 2010” làm Luận án tiến sĩ, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án Mục đích nghiên cứu Luận án góp phần tai hiện lịch sử lãnh đạo thực hiện xoá đói, giảm nghèo của Đảng ở một số tỉnh miền núi phía Bắc. Luận án góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo thực hiện xoá đói, giảm nghèo của Đảng ở miền núi phía Bắc nói riêng và các vùng đặc biệt khó khăn nói chung.

Nhiệm vụ nghiên cứu Làm rõ chủ trương, chính sách về xoá đói, giảm nghèo và chỉ đạo của Đảng đối với triển khai thực hiện ở một số tỉnh miền núi phía Bắc từ năm 1996 đến năm 2010.