Luận án TS Lịch sử: Chính quyền Việt Nam Cộng hoà ở miền Nam 1973-1975

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO __________________________________________________________ TRẦN VĂN ĐẠI LỢI CHÍNH QUYỀN VIỆT NAM CỘNG HOÀ Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1973-1975 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ NGHỆ AN - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO __________________________________________________________ TRẦN VĂN ĐẠI LỢI CHÍNH QUYỀN VIỆT NAM CỘNG HOÀ Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1973-1975 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 62.13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN ĐÌNH LÊ NGHỆ AN - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Chính quyền Việt Nam Cộng hoà ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1973-1975” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và tài liệu trong luận án là trung thực, tất cả những tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn đầy đủ. Nghệ An, tháng năm 2017 Nghiên cứu sinh Trần Văn Đại Lợi MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

1 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TĂT. 4 DANH MỤC PHỤ LỤC. 8 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước.

Những công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài. Những nội dung của các công trình đã đề cập. Nhiệm vụ khoa học luận án thực hiện .31 Chương 2 CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH QUYỀN VIỆT NAM CỘNG HOÀ (1973-1975). Sự ra đời của Đệ nhị Cộng hoà (1967) và các chính sách mới của Mỹ.

Sự ra đời của Đệ nhị Cộng hoà (1967). Chính sách của Mỹ với chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1967-1973). Tổ chức chính quyền Đệ nhị Cộng hoà. Các cơ quan tư vấn đặc biệt.

Những yếu tố tác động đến chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975). Hệ quả các chính sách và hoạt động của chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1967-1973). Các yếu tố mới tác động đến chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975) 67 Chương 3 HOẠT ĐỘNG VÀ SỰ SỤP ĐỔ CỦA CHÍNH QUYỀN VIỆT NAM CỘNG HOÀ (1973-1975). Hoạt động của chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975).

Hoạt động cải tổ bộ máy hành chính của chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975). Hoạt động đối ngoại thu hút viện trợ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975). Thực hiện các chương trình phục hồi và phát triển kinh tế (1973-1975). Các hoạt động về văn hoá-xã hội.

Củng cố lực lượng quân sự (1973-1975). Sự khủng hoảng toàn diện đi đến sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà. Chính trị. Kinh tế-xã hội.

112 Chương 4 ĐẶC ĐIỂM, NGUYÊN NHÂN SỤP ĐỔ VÀ NHỮNG DI SẢN CỦA CHÍNH QUYỀN VIỆT NAM CỘNG HOÀ (1973-1975). Một số đặc điểm trong hoạt động của chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973- 1975). Tính chất độc tài phát triển cao độ trong chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975). Quân lực Việt Nam Cộng hoà tác chiến độc lập trong tinh thần cưỡng ép 121 4.

Chính quyền Việt Nam Cộng hoà dùng chiến tranh để duy trì sự tồn tại của chế độ. Giai đoạn 1973-1975 đánh dấu sự “đứt gãy” trong mối quan hệ Mỹ - Việt Nam Cộng hoà. Ý thức dân tộc thắng thế trong một bộ phận nhân sự thuộc chính quyền Việt Nam Cộng hoà. Nguyên nhân sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà.

Nguyên nhân chủ quan. Nguyên nhân khách quan. Những di sản của chính quyền Việt Nam Cộng hoà. 145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 166 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TĂT CHXHCNVN Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam CPCMLTCHMNVN Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam GS Giáo sư LLCM Lực lượng cách mạng MTDTGPMNVN Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam NXB Nhà xuất bản PTT Phủ Tổng thống PTTg Phủ Thủ tướng QGP Quân giải phóng TG Tác giả TTLTQGII Trung tâm lưu trữ Quốc gia II UNLĐQG Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia VNCH Việt Nam Cộng hoà DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1 Liên danh trong bầu cử Tổng thống, Phó Tổng thống Việt Nam Cộng hoà (Nhiệm kỳ 1967-1973). 166 Phụ lục 2 Hình ảnh về trụ sở Hạ viện và Thượng viện của chính quyền Việt Nam Cộng hoà Trụ sở Hạ Viện. 167 Phụ lục 3 Một số hình ảnh truyền đơn về quan hệ đồng minh giữa Việt Nam Cộng hoà và các nước khác.

169 Phụ lục 4 Bảng và biểu đồ về các số liệu kinh tế của chính quyền Việt Nam Cộng hoà (1973-1975). 173 Phụ lục 5 NỘI CÁC VIỆT NAM CỘNG HOÀ QUA CÁC THỜI KỲ. 177 Phụ lục 6 CẢI TỔ BỘ MÁY HÀNH CHÍNH. 180 Phụ lục 7 VẤN ĐỀ TIẾT GIẢM NGÂN SÁCH.

183 Phụ lục 8 VỀ CHÍNH SÁCH XUẤT NHẬP CẢNG. Lý do chọn đề tài Đề tài về cuộc chiến tranh Việt Nam (1954-1975) đã thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trong nước và thế giới suốt hàng thập niên qua, cho đến nay vấn đề này còn mang tính thời sự. Sự tồn tại tình thế chính trị độc đáo của hai chính quyền, hai lực lượng quân sự hay sự ra đời và sụp đổ của một nền Cộng hoà tại miền Nam Việt Nam trong những năm 50, 60, 70 của thế kỷ XX, luôn thôi thúc các nhà nghiên cứu tìm hiểu và làm rõ. Năm 1954, Hiệp định Genevè tạm thời phân chia Việt Nam thành hai miền để chờ một cuộc tổng tuyển cử thống nhất đất nước.

Sự kiện này cũng mở ra cơ hội cho Mỹ can thiệp trực tiếp vào các vấn đề miền Nam Việt Nam. Dưới sự hậu thuẫn của Mỹ, năm 1955, bằng cuộc trưng cầu dân ý, nền Đệ nhất Cộng hoà đã được ra đời ở miền Nam Việt Nam. Từ một vùng đất xa nước Mỹ tới nửa vòng trái đất, miền Nam Việt Nam được các nhà chính trị Mỹ coi là “biên giới” quan trọng, gắn trên mình trọng trách là “tiền đồn chống Cộng” để bảo vệ “thế giới tự do”. Trong suốt gần 20 năm (1954-1973), Mỹ đã không ngừng đầu tư tiền của, công sức và nhân lực để miền Nam Việt Nam có thể hoàn thành trọng trách của mình.

Thế nhưng, từ cuối thập niên 60, đầu thập niên 70 của thế kỷ XX, những thay đổi nhanh chóng của quan hệ quốc tế đã khiến Mỹ phải xét lại “lý tưởng” mà Mỹ đã áp đặt lên miền Nam Việt Nam trong suốt gần hai thập kỷ. Hai năm sau khi bị cắt giảm viện trợ Mỹ (1973- 1975), chế độ Việt Nam Cộng hoà sụp đổ nhanh chóng, một lần nữa lại gây kinh ngạc cho những người đương thời. Sự tồn tại của chính thể Cộng hoà tại miền Nam Việt Nam trong thế kỷ XX chứa đựng nhiều vấn đề chưa được giải đáp, thực hiện đề tài này, luận án hy vọng sẽ gỡ được phần nào những vấn đề còn nhiều tranh luận liên quan đến sự tồn tại và sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà. Cho đến nay, không ít các công trình được xuất bản, các dẫn chứng được đưa ra để lý giải cho sự sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà năm 1975, mặc dù vậy, nhiều tranh luận vẫn còn tồn tại.

Trong khi hầu hết các công trình nghiên cứu 2 nước ngoài, đặc biệt là các tác giả Mỹ, trong đó có không ít các chính trị gia, các nhà quân sự Mỹ liên quan trực tiếp đến cuộc chiến tranh Việt Nam (1954-1975), cho rằng sự sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà xuất phát từ những yếu kém của chính bản thân chính quyền này. Ngược lại, trong nhiều tác phẩm của những người đã sống và làm việc dưới chế độ Việt Nam Cộng hoà, đều thống nhất quan điểm cho rằng, sự thất bại nhanh chóng của họ là hệ quả việc bỏ rơi đồng minh của Mỹ. Đã hơn 40 năm kể từ khi Việt Nam Cộng hoà chấm dứt sự tồn tại của mình, một khoảng thời gian đủ dài để chúng ta chiêm nghiệm lại sự kiện trên một cách khách quan và toàn diện hơn. Thêm vào đó, hiện nay việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến chính quyền Việt Nam Cộng hoà cũng được thuận lợi hơn nhờ sự mở cửa của các kho tư liệu, lưu trữ trong nước và thế giới.

Với lợi thế trên, đề tài sẽ có cơ hội để tiếp cận đa chiều và có những lý giải xác đáng hơn về số phận của chính quyền Việt Nam Cộng hoà ở miền Nam Việt Nam. Trong suốt hai thập niên tồn tại (1955-1975), chính quyền Việt Nam Cộng hoà đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm khác nhau, có những thời kỳ xây dựng chính quyền dân sự, nhưng cũng có những thời kỳ phải quân sự hoá nền chính trị để giữ sự ổn định của chính quyền. Trong bối cảnh phức tạp của quan hệ quốc tế và trong nước những thập niên 50, 60 và 70 của thế kỷ XX, không thể phủ nhận rằng Việt Nam Cộng hoà đã phải có những cố gắng nhất định để duy trì một nền Cộng hoà tại miền Nam Việt Nam. Mặc dù vậy, sự khủng hoảng và sụp đổ nhanh chóng của chính quyền Sài Gòn trong hai năm 1973-1975 đặt ra một câu hỏi lớn cho những người đương thời và những nhà nghiên cứu về chính quyền Việt Nam Cộng hoà.

Phải chăng, tự bản thân chính quyền này đã chứa đựng những điểm yếu không thể khắc phục và giai đoạn 1973-1975 là thời điểm hội tụ tất cả những điều kiện cho điểm yếu đó bộc lộ một cách rõ ràng và sâu sắc nhất? Nghiên cứu về chính quyền Việt Nam Cộng hoà, đặc biệt trong giai đoạn 1973- 1975, cho chúng ta cơ hội được nhìn nhận lại sự tồn tại và sụp đổ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà một cách toàn diện và khoa học hơn. Bên cạnh đó, những điểm yếu của Việt Nam Cộng hoà trong việc xây dựng thể chế, những thất bại của chính 3 quyền này trong việc xử lý các mối quan hệ ngoại giao và những thành tựu dù là nhỏ bé trong phát triển kinh tế, giáo dục… đều có thể có ích cho chúng ta trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Mặc dù đã có nhiều công trình của các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về chính quyền Việt Nam Cộng hoà nói chung, nền Đệ nhị Cộng hoà nói riêng (1967- 1975) trên các góc độ, quan điểm khác nhau. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống về sự tồn tại và hoạt động của nền Đệ nhị Cộng hoà, đặc biệt là về sự khủng khoảng nhanh chóng đi đến sụp đổ của chính quyền này trong những năm cuối cùng 1973-1975.