Luận án tiến sĩ lịch sử quan hệ việt trung giai đoạn 1986 2010 qua trường hợp qu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HA NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VẢ NHÂN VĂN NGÔ THỊ LAN PHƯƠNG Chuyên ngành: Lich sử thé giới Mã số: 62.11 LUẬN AN TIEN SĨ LICH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYÊN HUY QUÝ PGS. LÊ TRUNG DŨNG HÀ NOI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các sô liệu trong luận án là trung thực.

Các sô liệu và tài liệu tham khảo trong luận án đêu được ghi rõ nguôn. Những kết luận khoa học của luận án chưa được ai công bô trong bat ki công trình nào khác. Tác giả luận án LỜI CẢM ƠN Trong quá trình hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và sự đóng góp ý kiến của các thay cô giáo trong khoa Lịch sử và bộ môn Lich sử thé giới; sự giúp đỡ của Viện nghiên cứu Trung Quốc, Uỷ ban Nhân dân và các sở ban ngành của tỉnh Quảng Ninh, Thư viện Quốc gia, Thông tan xã Việt Nam. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến hai thay hướng dẫn khoa học la PGS Nguyễn Huy Quý và PGS.TS Lê Trung Dũng đã hết sức tận tình, dành nhiễu thời gian và tâm huyết giúp đỡ, trao đổi và chỉ ra những định hướng nghiên cứu dé tôi hoàn thành luận ám.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy chủ nhiệm bộ môn Lịch sử thé giới PGS.TS Nguyễn Van Kim đã luôn quan tâm giúp đỡ dé tôi hoàn thành khóa học nghiên cứu sinh và hoàn thành luận án của mình. Tôi xin trân trọng cam ơn tat cả sự quan tâm và giúp dé đó! MỤC LỤC Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục bảng Danh mục hình MỞ ĐẦU aacsssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssasssssssssssssssssssasssssssssssssssssssssessesssssssees Chương 1. TONG QUAN VE VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên CỨU.

Những vấn dé đặt ra.----- se csevssvssevsersetastsserserserssrsserserssrssse 14 Chương 2. CƠ SỞ CUA MỐI QUAN HỆ HỢP TÁC VI ỆT - TRUNG TREN DIA BAN HAI TINH QUANG NINH VA QUANG TÂY TRONG BUS (0) O10) OY (0) See 18 2. Khái quát quan hệ Việt - Trung từ trước khi Việt Nam Doi Mới (1986) đến năm 1991.-- s22 s©s#©s#ES££Ss£ES£ESSEssESstEseEsersstsserszrserssrse 18 2. Những ưu thế về điều kiện địa lý - tự nhiên của mối quan hệ hợp tác Việt - Trung ở hai tỉnh Quảng Ninh và Quảng Tây.

Vị trí địa ly và điều kiện tự nhiên của Quảng Ninh. Điều kiện địa lý — tự nhiên của tinh Quảng Tây. Điều kiện xã hội — lịch sử của mối quan hệ hợp tác Việt - Trung ở hai tỉnh Quảng Ninh và Quảng “Tây. Điều kiện xã hội.

Những nhân tố quốc tế và khu vực tác động đến quan hệ Việt- Trung và quan hệ giữa hai địa phương Quảng Nỉnh - Quảng Tây từ sau Đối Mới của Việt Nam (1986) và sau cuộc chiến tranh Lạnh. Đôi nét về công cuộc Cải cách mở cửa của Trung Quoc và công cuộc Đổi Mới của Việt Nam. Đôi nét về Cải cách mở cửa của Trung Quốc. Vài nét về công cuộc Đổi Mới của Việt Nam.

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIEN QUAN HỆ VIỆT - TRUNG GIAI DOAN 1986 - 2010 QUA QUAN HE HAI TINH QUANG NINH VẢ QUANG TAY. Quan hé Chinh tri - Ngoai giao (cấp Tỉnh ủy, Ủy ban, cơ quan Ngoại vu và giữa các địa phương trong tỈInH)). Tình hình quan hệ Chính tri - Ngoai giao Việt — Trung. Quan hệ chính tri - ngoại giao giữa hai tinh.

Quan hệ Thương mại - Đầu tur. Tình hình quan hệ Thương mại — Dau tư Việt — Trung. Quan hệ Thương mại giữa hai tỈnh. Quan hệ Đầu tư giữa hai tỉnh .-- ¿22 E2Ec2E2EE2EEeEEEErEkrrkerkerree 96 3.

Quan hệ trên lĩnh vực Du lịch - Văn hóa - Thể thao. Lĩnh vực Du lỊCH. Lĩnh vực Văn hóa — Thể thao. Quan hệ trong lĩnh vực Giao thông Vận tải; Y tế; Giáo dục-Đào tạo, Khoa học Ki fÏhuUậẬẲ.

Lĩnh vực Giao thông Vận tải.-- 5 St *+ ri ưky 104 3. Lĩnh vực Y tế, Giáo dục - Dao tao, Khoa học - Kĩ thuật. Quan hệ hai tỉnh trong vấn đề biên giới .---s--s--sc-ssscss=secse= 109 3. Trong việc bảo vệ trị an khu vực biên gIới.

Trong hoạt động phân giới cắm mốc. Hoạt động xây dựng “Hai hành lang, một vành đaiÏ”. MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ QUAN HỆ VI. ET - TRUNG GIAI DOAN 1986 - 2010 QUA QUAN HỆ HAI TỈNHQUẢNGNINH - QUANG TAY VÀ TRIEN VỌNG HỢP TÁC TRONG THỜI GIAN TỚI.

Đánh giá chung về quan hệ Việt - Trung giai đoạn 1986 — 2010 trên địa ban hai tỉnh Quảng Ninh - Quảng “Tâyy. Nhiing tac dong tich 0u 1. Những tác động tIÊU CỰC.- 5 5 nh nh ng ng nrệt 126 4. Triển vọng hợp tác Việt - Trung trên địa bàn hai tỉnh Quảng Ninh - Quảng Tây trong thời gian tỚi.

Những nhân tố tác động đến quan hệ Việt - Trung trên địa bàn hai tỉnh Quang Ninh và Quảng Tây trong thời gian tỚI. Dự báo những khả năng về triển vọng hợp tác Việt — Trung trên địa ban hai tỉnh Quang Ninh — Quảng Tây. Một số ý kiến góp phan thúc day quan hệ hop tác Việt — Trung trên địa bàn hai tỉnh Quang Ninh — Quảng Tây trong thời gian tới. E111 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN 1800.

151 TÀI LIEU THAM KHAO .5- 5° 2< s£5s£ s2 ESs£Ss£EsEssEsesserserssrssesse 152 PHU LỤC.5600086 174 DANH MỤC CAC BANG TRONG LUẬN AN 1.1 Bảng thống kê tong kim ngạch buôn bán Việt Nam - Trung Quốc qua của khẩu các tỉnh biên giới (Việt Nam) từ năm 1991 đến năm 1996 2. Bảng thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu 7 tinh phía bắc với Trung Quốc năm 2004 3. Bảng thống kê thị trường xuất nhập khẩu chủ yếu của Quảng Tây năm 2000 4. Bang thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa Việt — Trung ở Quảng Ninh từ 1996 đến năm 2000 5.

Bang thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu qua biên giới Quang Ninh - Quảng Tây từ năm 2000 đến năm 2007 6.6 Bảng thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu chính ngạch và tiểu ngạch 6 Quang Ninh giai đoạn 2000-2005 7.7 Bang thống kê số dự án và số vốn đăng ký của hoạt động dau tw Trung Quốc sang các tỉnh biên giới phía bắc Việt Nam (trong khoảng 2008-2009) §. Bang thống kê số lượng và trị giá các vụ buôn lậu bị hải quan Quảng Ninh phát hiện và xử lí từ 1991 đến 2004 và từ 2006 đến 2010. DANH MỤC CÁC HÌNH TRONG LUẬN ÁN. Bản đồ tỉnh Quảng Ninh NCOD+=©Yn).

Ban dé tỉnh Quảng Tây. Vịnh Hạ Long. Cau Hòa Bình - Móng Cái. Nguôn thủy hải sản dỗi dào của Quang Ninh.

Tai nguyên than đá ở Quang Ninh. Sở ngoại vụ Quang Ninh thăm và làm việc với Ty ngoại vu Quang Tay tai Đông Hưng ngày 28-6-2010 9. Dai điện Sở ngoại vụ và Ty ngoại vụ hai tinh hội đàm 10. Cita khẩu quốc tế Móng Cái 11.

Khu giải trí quốc tế Tuan Châu 13. Tau du lịch quốc tế vào Ha Long 14. Sự phát triển đô thị ở Quảng Ninh 15. Sự phát triển đô thị ở Nam Ninh (Quảng Tây) MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Việt Nam - Trung Quốc, hai quốc gia núi liền núi, sông liền sông, trải qua hàng nghìn năm đã thiết lập nên mối quan hệ truyền thống lâu đời. Mối quan hệ ấy được thử thách qua bao biến có lịch sử, lúc thăng lúc tram phụ thuộc chặt chẽ vào tình hình mỗi nước, bối cảnh khu vực và quốc tế. Bước vào thời kì mới xây dựng và phát triển đất nước, cả hai nước Việt - Trung đều tiến hành cải cách và đổi mới đất nước cho phù hợp với tình hình và điều kiện mới. Trong xu thế chung hội nhập quốc tế và khu vực, sau một thời kì đóng băng, quan hệ Việt - Trung chính thức khởi động bình thường hóa trở lại vào năm 1991, mở ra những cơ hội mới và hứa hẹn mới cho cả hai nước.

Đây thực sự là sự kiện có tính chất bước ngoặt trong quan hệ giữa hai nhà nước, là sự kiện lịch sử trọng đại của hai dân tộc. Từ đây một bức tranh toàn cảnh mới trong hợp tác phát triển mọi mặt giữa hai bên đã được thiết lập. Với sự liền kề về vị trí địa lý, sự tương đồng về văn hóa truyền thống, những mối liên hệ lịch sử và đặc biệt là đường lối phát triển kinh tế trong thời kì mới, hai nước Trung Quốc và Việt Nam đã tạo nên những tác động và ảnh hưởng lẫn nhau trên nhiều mặt trong quá trình xây dựng và phát triển. Bởi lẽ đó, quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước chiếm vị trí quan trọng trong quan hệ đối ngoại của mỗi nước.

Hơn thế nữa trong bối cảnh mới của khu vực và quốc tế, với sự gia tăng của hợp tác song phương và đa phương cũng như sự liên kết khu vực thì vấn đề xây dựng quan hệ Việt - Trung thế nào lại càng trở thành mối quan tâm được ưu tiên trong đường lối ngoại giao của mỗi bên. Đặc biệt, bước sang đầu thé ki XXI, với chiến lược tăng cường liên kết hợp tac với ASEAN của Trung Quốc, vấn đề hợp tác với Việt Nam không chỉ dừng ở quan hệ mang tính truyền thống nữa mà đã nâng lên thành quan hệ đối tác hợp tác chiến lược, bởi những lợi ích của cả hai dân tộc. Bởi vậy, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc hình thành phát triển theo chiều hướng tích cực, không những đáp ứng nguyện vọng chính đáng và lợi ích cơ bản lâu dài của nhân dân hai nước mà còn phù hợp với xu hướng phát triển hiện nay của khu vực và trên thế giới. Tuy vậy, trong bối cảnh chung của quan hệ Việt - Trung, bên cạnh những bước phát triển, mối quan hệ này cũng nảy sinh những tranh chấp, bất đồng, trong đó đáng lưu ý là vấn đề biên giới, đặc biệt là vấn đề Biển Đông.

Đây là vấn đề hết sức nhạy cảm do lịch sử để lại, hơn nữa lại không chỉ đơn thuần là vấn đề Song phương mà là đa phương, do vậy cần có thời gian dé giải quyết. Điều này cũng phan ánh đặc điểm ban chất của mối quan hệ Việt — Trung đó là mối quan hệ xen lẫn giữa hợp tác và đấu tranh. Thực tế cho thấy, trong khoảng hai mươi năm sau khi bình thường hóa, xét một cách tổng thé, quan hệ hợp tác Việt - Trung trên các mặt: chính trị, kinh tế, văn hóa.đã đạt những thành tựu đáng ké. Thành tựu ấy có được là sự đóng góp to lớn của nhiều ngành, nhiều cấp, trong đó cũng cần phải ké đến vai trò của các tỉnh biên giới hai nước.