Luận văn thạc sĩ: Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất từ thực tiễn tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai - Bùi Thống Nhất

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÙI THỐNG NHẤT TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT KINH TẾ NGÀNH: LUẬT KINH TẾ PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ RỪNG SẢN XUẤT TỪ THỰC TIỄN TẠI HUYỆN VĂN BÀN, TỈNH LÀO CAI BÙI THỐNG NHẤT 2018 - 2020 HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SỸ PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ RỪNG SẢN XUẤT TỪ THỰC TIỄN TẠI HUYỆN VĂN BÀN, TỈNH LÀO CAI BÙI THỐNG NHẤT NGÀNH: LUẬT KINH TẾ MÃ SỐ: 838.0107 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHẠM HỮU NGHỊ HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Hữu Nghị. Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì một công trình nào khác. Các bảng b iểu, số liệu được thu thập và phân tích dựa trên nguồn số liệu của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và trên các báo và tạp chí chuyên ngành có uy tín. Các nguồn tài liệu tham khảo được trích dẫn đầy đủ và trung thực.

Hà Nội, ngày … tháng … năm 20… TÁC GIẢ LUẬN VĂN BÙI THỐNG NHẤT LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành Luận văn với đề tài “Pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất từ thực tiễn tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai” , tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các cá nhân và tậ p thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Mở Hà Nội cùng các thầy, cô giáo đã giúp đỡ và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Phạm Hữu Nghị, người thầy đã gợi mở những ý tưởng đầu tiên của luận văn và tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn đúng với mục tiêu đề ra.

Qua đây, tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới chính quyền huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài này tại địa phương. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày … tháng … năm 20… TÁC GIẢ LUẬN VĂN BÙI THỐNG NHẤT MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng biểu MỞ ĐẦU .1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ RỪNG SẢN XUẤT VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ RỪNG SẢN XUẤT. Một số vấn đề lý luận về chủ rừng sản xuất và quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Khái niệm và đặc điểm của chủ rừng sản xuất.

Khái niệm và đặc điểm quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Lý luận pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Khái niệm pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Nội dung điều chỉnh của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất.

Nguyên tắc của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất 24 1. Vai trò của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Các yếu tố tác động tới pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Đường lối phát triển kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Yếu tố xây dựng và thực hiện chính sách lâm nghiệp. 30 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ RỪNG SẢN XUẤT TẠI HUYỆN VĂN BÀN, TỈNH LÀO CAI. Thực trạng pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Quyền và nghĩa vụ chung của chủ rừng sản xuất.

Quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất là hộ gia đình, cá nhân. Quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất là tổ chức. Thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Khái quát về thực trạng rừng và chủ rừng sản xuất tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.

Kết quả thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai và nguyên nhân. 58 Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CHỦ RỪNG SẢN XUẤT TỪ THỰC TIỄN HUYỆN VĂN BÀN, TỈNH LÀO CAI. Định hướng hoàn thiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất.

Hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất theo quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về xã hội hóa nghề rừng. Hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất trên cơ sở tiếp thu kinh nghiệm của các nước. Giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. Hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ chung của chủ rừng sản xuất.

Hoàn thiện quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ gắn với chủ rừng sản xuất cụ thể. Hoàn thiện quy định về ưu đãi đối với chủ rừng sản xuất. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất từ thực tiễn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất và rừng sản xuất.

Tăng cường nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất trong quản lý rừng bền vững 73 3. Đảm bảo thực hiện hiệu quả các biện pháp tuyên truyền. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất. 81 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .i Phụ lục 1: Một số hình ảnh thực tiễn trong quá trình thực hiện đề tài.

v Phụ lục 2: Tổng hợp tỷ lệ che phủ rừng huyện Văn Bàn (năm 2019) .vii Phụ lục 3: Thống kê chủ rừng sản xuất tại huyện Văn Bàn (năm 2019) .ix Phụ lục 4. Tổng hợp kết quả điều tra phỏng vấn quyền và nghĩa vụ của chủ rừng sản xuất tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai .x DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT FAO : Food and Agriculture Organization of the United Nations (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc) FSC : The Forest Stewardship Council (Hội đồng quản lý rừng) HA : Héc - ta (Đơn vị đo diện tích) NXB : Nhà xuất bản UBND : Ủy ban nhân dân UNFCC : United Nations Framework Convention on Climate Change (Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu) DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU STT Bảng Tên bảng Trang 1 Bảng 2. Tổng hợp các quyền của chủ rừng sản xuất là hộ gia 40 đình, cá nhân 2 Bảng 2. Tổng hợp các quyền của chủ rừng sản xuất là tổ chức 45 kinh tế 3 Bảng 2.

Thống kê các vụ xử lý vi phạm pháp luật lâm nghiệp 57 (giai đoạn 2018 - 2020) MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Rừng vốn được xem là “lá phổi xanh” của Trái đất, có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và sự đa dạng sinh học trên hành tinh chúng ta. Rừng giúp điều hòa khí hậu (tạo ra oxy, điều hòa nước, ngăn chặn gió bão, chống xói mòn đất,…); bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường sống. Dưới góc độ kinh tế, rừng cung cấp nguồn tài nguyên phong phú và giàu có về gỗ, nguyên dược liệu quý… có giá trị cho các ngành công nghiệp sản xuất, chế biến và xuất khẩu.

Dưới góc độ của lĩnh vực quốc phòng, những cánh rừng bao bọc và trải dài theo vùng biên giới của Việt Nam là “hàng phòng ngự” thiên nhiên hùng vĩ, gắn liền với chiến thắng của quân và dân ta trong lịch sử dựng nước và giữ nước. Chính vì vậy, bảo vệ rừng là trách nhiệm của không chỉ của Việt Nam mà còn của tất cả các quốc gia trên thế giới. Vốn đã từng được mệnh danh là “rừng vàng, biển bạc”, nhưng hiện nay, diện tích hệ sinh thái rừng tự nhiên trên khắp cả nước bị suy giảm một cách nghiêm trọng. Tỷ lệ che phủ rừng chỉ còn chưa đầy 40%, diện tích mặt hệ sinh thái rừng nguyên sinh chỉ còn khoảng 10%.

Nạn chặt phá rừng đã kéo theo nhiều hệ lụy nhãn tiền mà chính con người chúng ta phải gánh chịu như lũ quét, lũ đầu nguồn, sạt lở đất… diễn ra nhiều hơn với thiệt hại mỗi năm đều cao hơn năm trước [18]. Là một tỉnh vùng cao biên giới phía Bắc, Lào Cai có 278.907 ha diện tích rừng, chiếm 43,87% tổng diện tích tự nhiên, chủ yếu là rừng tự nhiên, nhưng cũng đã và đang phải đối mặt với nạn chặt phá rừng và khai thác rừng trái phép, công khai và ở mức báo động [17]. Chính vì vậy, bảo vệ rừng, tài nguyên rừng không chỉ là nhiệm vụ mang tính cấp thiết của Lào Cai mà còn của tất cả những địa phương có rừng khác trên cả nước. Một trong những yếu tố quan trọng trong vấn đề bảo vệ và phát triển rừng chính là vai trò của các chủ rừng đối với từng loại rừng.

Trong những năm gần đây, Nhà nước đã ban hành và áp dụng nhiều chính sách tác động mạnh đến đời sống 1 Nhân dân như giao đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất, đất rừng đặc dụng, khoán quản lý bảo vệ rừng, quy định chặt chẽ và hợp lý hơn về quyền và nghĩa vụ của các chủ rừng, đề ra các biện pháp ngăn chặn tình trạng phá rừng, xử lý nghiêm minh đối với những hành vi vi phạm pháp luật. Tại huyện Văn Bàn nói riêng và tỉnh Lào Cai nói chung, rừng sản xuất tuy chỉ chiếm 1/5 diện tích rừng tự nhiên nhưng ngày càng mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân. Với những định hướng kịp thời của chính quyền tỉnh Lào Cai cùng sự đầu tư, hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, đã giúp người dân thay đổi về nhận thức về khai thác rừng, phủ xanh đất trống, đồi núi trọc và bước đầu thu được thành quả về kinh tế theo hướng bền vững.