Luận án tiến sĩ duy trì và chuyển tải các giá trị kiến trúc đô thị đặc trưng tro

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠ O BỘ XÂY DỰNG TRUỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHẠM PHÚ CƯỜNG DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN MỞ RỘNG KHU VỰC TRUNG TÂM HIỆN HỮU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2015 BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠ O BỘ XÂY DỰNG TRUỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CH Í MINH PHẠM PHÚ CƯỜNG DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN MỞ RỘNG KHU VỰC TRUNG TÂM HIỆN HỮU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH KIẾN TRÚC MÃ SỐ : 62 58 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KIẾN TRÚC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN KHỞI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính xác thực của các kết quả nghiên cứu được công bố trong luận án. Nghiên cứu sinh PHẠM PHÚ CƯỜN G MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, BẢN VẼ MỞ ĐẦU 0.

Mục tiêu nghiên cứu 02 0. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 02 0. Ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn của đề tài 03 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 05 1. KHÁI NIỆM, THUẬT NGỮ KHOA HỌC VỀ CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN 05 ĐỀ TÀI 1.

Các nội dung liên quan đến trun g tâm lịch sử đô thị và kiến trúc đô thị 05 1. Khái niệm cơ bản về trung tâm lịch sử của đô thị 05 1. Khái niệm cơ bản về kiến trúc đô thị 05 1. Các nội dung liên quan đến bảo tồn di sản kiến trúc đô thị và phát triển tiếp nối 06 1.

Khái niệm cơ bản về bảo tồn di tích 06 1. Khái niệm cơ bản về bảo tồn di sản đô thị 07 1. Khái niệm cơ bản về phát triển tiếp nối 08 1. Thuật ngữ “duy trì và chuyển tải” trong nội dung luận án 08 1.

ĐẶC TRƯNG KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ TRUYỀN THỐNG VÀ NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA 09 NÓ TRONG BỐI CẢNH ĐÔ THỊ HOÁ HIỆN ĐẠI 1. Kiến trúc đô thị tiền công nghiệp 09 1. Những biến đổi của kiến trúc đô thị truyền thống trong bối cảnh đô thị hóa hiện đại 11 1. Sự biến đổi của kiến trúc đô thị truyền thống tại Châu Á 13 1.

Đặc trưng kiến trúc đô thị Việt Nam truyền thống 15 1. Mô hình đô thị “từ trên xuống” 15 1. Mô hình đô thị “từ dưới lên” 16 1. Những biến đổi của kiến trúc đô thị Việt Nam truyền thống trong bối cảnh đô thị 16 hóa hiện đại 1.

KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ KHU VỰC TRUNG TÂM SÀI GÒN -TPHCM QUA CÁC THỜI KÌ 18 PHÁT TRIỂN 1. Kiến trúc đô thị truyền thống 18 1. Kiến trúc đô thị thời Pháp thuộc 19 1. Kiến trúc đô thị thời kỳ 1954 -1990 22 1.

SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC 23 ĐÔ THỊ TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN KHU VỰC TRUNG TÂM HIỆN HỮU TPHCM HIỆN NAY 1. Thực trạng phát triển kiến trúc đô thị tại trung tâm hiện hữu 23 1. Thực trạng bảo tồn di sản kiến trúc đô thị và sự cần thiết của việc duy trì và chuyển 25 tải các giá trị kiến trúc đô thị trong bối cảnh phát triển khu vực trung tâm hiện hữu TPHCM hiện nay 1. TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 27 1.

Các công trình nghiên cứu kh oa học 27 1. Các luận án Tiến sĩ, luận văn Thạc sĩ 28 1. Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu liên quan 29 1. NHỮNG VẤN ĐỀ TỒN TẠI CẦN ĐƯỢC NGHIÊN CỨU 30 1.

Những tồn tại về việc duy trì và chuyển tải giá trị kiến trúc đô thị trong bối cảnh 30 phát triển mở rộng khu vực trung tâm hiện hữu TPHCM 1. Những nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm của Luận án 31 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ DUY TRÌ VÀ CHUYỂN 32 TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TRONG BỐI CẢNH PHÁ T TRIỂN MỞ RỘNG KHU VỰC TRUNG TÂM HIỆN HỮU TPHCM 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32 2. CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ 34 THỊ BẰNG GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ CẢI TẠO THÍCH ỨNG 2.

Cơ sở khoa học về Bảo tồn di tích kiến trúc 34 2. Các nguyên tắc cơ bản của khoa học bảo tồn 34 2. Các bổ sung quan trọng cho khoa học bảo tồn 34 2. Cơ sở khoa học về Bảo tồn di sản đô thị 37 2.

Khái niệm di sản mở rộng 37 2. Phương pháp đánh giá tiềm năng di sản đô thị 39 2. Các nguyên tắc kỹ thuật trong quá trình bảo tồn di sản đô thị 42 2. Các khó khăn và thách thức của bảo tồn di sản trong bối cảnh phát triển đô thị 43 2.

Bảo tồn di sản kiến trúc đô thị tại Việt Nam 45 2. Cơ sở pháp lý Việt Nam về bảo tồn di sản văn hoá 45 2. Trường hợp khu 36 phố phường Hà Nội 46 2. Trường hợp khu phố cổ Hội An 47 2.

CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ 48 THỊ BẰNG GIẢI PHÁP CHỈNH TRANG VÀ XÂY DỰNG MỚI 2. Kiến trúc và thiết kế đô thị theo hướng duy trì và chuyển tải các giá trị kiến trúc đô 48 thị truyền thống 2. Cơ sở khoa học về duy trì và chuyển tải tính đa dạng chức năng của kiến trúc đô thị 50 2. Cơ sở khoa học về duy trì và chuyển tả i bản sắc của không gian công cộng 52 2.

Cơ sở khoa học về duy trì và chuyển tải tính đa dạng hình thức của kiến trúc đô thị 54 2. Các ví dụ thực tiễn về duy trì và chuyển tải các giá trị kiến trúc đô thị trong quá 58 trình phát triển đô thị 2. Các ví dụ về xây dựng công trình kiến trúc mới trong không gian đô thị lịch sử 58 2. Các đề xuất của Hiến chương Đô thị mới 60 2.

Các khó khăn và thách thức của việc duy trì và chuyển tải giá trị kiến trúc đô thị 61 trong bối cảnh phát triển đô thị tại Châu Á 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐẶC TRƯNG LỊCH SỬ, HIỆN TRẠNG VÀ PHÁT TRIỂN 62 KHU VỰC TRUNG TÂM HIỆN HỮU TPHCM 2. Đặc trưng văn hoá đô thị Sài Gòn -TPHCM 62 2. Tính chất đô thị trong văn hoá 62 2.

Tính chất đa tộc người trong văn hoá 63 2. Tính chất giao lưu, tiếp biến văn hoá 64 2. Các yếu tố đặc trưng về tự nhiên, công nghệ -kỹ thuật ảnh hưởng đến quá trình phát 65 triển đô thị tại Sài Gòn - TPHCM 2. Các công trình, loại hình kiến trúc đặc trưng tại tru ng tâm hiện hữu 66 2.

Kiến trúc dân gian đô thị 66 2. Kiến trúc Phương Tây 67 2. Kiến trúc Hiện đại 69 2. Kiến trúc đương đại 70 2.

Cơ sở pháp lý của việc phát triển mở rộng khu vực trung tâm hiện hữu TPHCM 71 2. Điều chỉnh Quy hoạch chung TPHCM đến năm 2025 71 2. Quy hoạch Trung tâm đô thị mới Thủ Thiêm 72 2. Quy hoạch Khu trung tâm hiện hữu TPHCM 930 ha 73 CHƯƠNG 3: CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 75 3.

XÁC ĐỊNH CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TẠI TRUNG TÂM 75 HIỆN HỮU TPHCM 3. Giá trị di sản kiến trúc 75 3. Tập hợp các di tích và công trình kiến trúc có giá trị tại trung tâm hiện hữu 75 3. Giá trị văn hoá các cộng đồng 76 3.

Giá trị về hình thức, phong cách kiến trúc 77 3. Giá trị về niên đại, sử dụng, kỹ thuật xây dựng 78 3. Giá trị cảnh quan kiến trúc đô thị 80 3. Giá trị về hình thái mạng lưới đường -phố 80 3.

Giá trị phi vật thể của chức năng đô thị và khung cảnh sinh hoạt đường phố 82 3. Giá trị của các không gian công cộng 84 3. Các khu vực cảnh quan kiến trúc đô thị đặc trưng tại trung tâm hiện hữu 86 3. DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TẠI TRUNG 87 TÂM HIỆN HỮU BẰNG GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ CẢI TẠO TH ÍCH ỨNG 3.

Định hướng duy trì và chuyển tải giá trị kiến trúc đô thị trong bối cảnh phát triển 87 tiếp nối của đô thị 3. Giải pháp bảo tồn và cải tạo thích ứng đối với các di tích, công trình kiến trúc có giá 89 trị 3. Đối với di tích được xếp hạng 90 3. Đối với công trình kiến trúc có giá trị nhưng chưa được xếp hạng 90 3.

Giải pháp bảo tồn và cải tạo thích ứng đối với các khu vực cảnh quan kiến trúc đô 94 thị đặc trưng 3. Tiêu chí phân loại và đánh giá các khu vực cảnh quan kiến trúc đô thị đặc trưng 94 3. Các giải pháp kỹ thuật 95 3. Các giải pháp tổng hợp để đảm bảo thực thi mục tiêu bảo tồn các khu vực cảnh quan 97 kiến trúc đô thị 3.

DUY TRÌ VÀ CHUYỂN TẢI GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TẠI TRUNG 99 TÂM HIỆN HỮU BẰNG GIẢI PHÁP CHỈNH TRANG CẢNH QUAN KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ 3. Giải pháp chỉnh trang cảnh quan đường phố 99 3. Chỉnh trang diện mạo kiến trúc đường phố 99 3. Phát huy giá trị của khung cảnh sinh hoạt đường phố 100 3.

Nâng cao chất lượng thẩm mỹ cảnh quan đường phố 101 3. Giải pháp chỉnh trang các không gian công cộng 102 3. Đối với quảng trường 102 3. Đối với công viên, không gian mở 104 3.

Giải pháp chỉnh trang mạng lưới đường và ô phố 105 3. CHUYỂN TẢI GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG TẠI TRUNG TÂM HIỆN 106 HỮU BẰNG GIẢI PHÁP XÂY DỰNG MỚI 3. Giải pháp thích ứng quy mô và hình thức công trình xây dựng mới vào các khu vực 106 di sản thấp tầng tại trung tâm hiện hữu 3. Thích ứng về quy mô 107 3.

Thích ứng về hình thức 108 3. Giải pháp kiểm soát quy mô hình khối kiến trúc cao tầng 109 3. Kiểm soát trên cơ sở đảm bảo yêu cầu về chiếu nắng tự nhiên cho đường phố 109 3. Kiểm soát trên cơ sở tạo được s ự chuyển tiếp chiều cao giữa không gian cũ và mới 110 3.

CHUYỂN TẢI CÁC GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ ĐẶC TRƯNG SANG TRUNG TÂM 112 MỚI THỦ THIÊM 3.