Luận án: Quản lý kiến trúc cảnh quan thôn bản truyền thống phục vụ phát triển du lịch tỉnh Lào Cai

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI ******** TÔ NGỌC LIỄN QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THÔN BẢN TRUYỀN THỐNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở TỈNH LÀO CAI LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI ******** TÔ NGỌC LIỄN QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THÔN BẢN TRUYỀN THỐNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở TỈNH LÀO CAI LUẬN ÁN TIẾN SỸ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH MÃ SỐ: 62.06 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. ĐỖ HẬU HÀ NỘI - 2020 LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc sự hướng dẫn quý báu của Thầy giáo hướng dẫn khoa học GS.TS Đỗ Hậu, người thầy đã tâm huyết, tận tâm dẫn dắt, hướng dẫn và động viên tôi trên con đường nghiên cứu khoa học từ những ngày đầu tiên bắt tay vào nghiên cứu đề tài. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của Khoa Sau đại học, Ban giám hiệu Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, cũng như các Khoa, Phòng, Ban trong trường đã quan tâm, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành luận án. Tôi cũng bày tỏ xin cảm ơn các Thầy cô Giáo, các nhà khoa học trong và ngoài trường đã tham gia, đóng góp ý kiến quý báu, tâm huyết trong quá trình tôi thực hiện nghiên cứu.

Cuối cùng, tôi rất biết ơn sự động viên, ủng hộ, giúp đỡ, tạo điều kiện của Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh Lào Cai, Thường trực Thành ủy, Thường trực HĐND, Lãnh đạo UBND Thành phố Lào Cai, các phòng ban, đơn vị, các cơ quan thuộc thành phố Lào Cai và Sở GTVT-XD Lào Cai và người thân, gia đình để tôi hoàn thành Luận án này. Hà Nội, tháng 4 năm 2019 Tác giả luận án Tô Ngọc Liễn LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các số liệu trung thực và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Tô Ngọc Liễn I MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.

Sự cần thiết nghiên cứu của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Các kết quả và đóng góp mới của Luận án. Các kết quả nghiên cứu chính của luận án.

Các đóng góp mới của Luận án. Kết cấu của Luận án. Một số khái niệm và thuật ngữ. 7 PHẦN NỘI DUNG.

TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ KTCQ THÔN BẢN TRUYỀN THỐNG Ở TỈNH LÀO CAI. Tổng quan quản lý KTCQ thôn bản truyền thống trên thế giới và ở Việt Nam. Trên thế giới. Khái quát về quản lý KTCQ thôn, bản truyền thống tỉnh Lào Cai.

Khái quát quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Lào Cai. Khái quát KTCQ các thôn bản ở tỉnh Lào Cai. Thực trạng PTDL ở tỉnh Lào Cai. Tổng quan các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài.

Đánh giá tổng hợp các công trình nghiên cứu đã thực hiện. Các vấn đề trọng tâm cần nghiên cứu giải quyết. Lý luận về KTCQ và quản lý KTCQ. Pháp lý quản lý KTCQ.

Thực tiễn quản lý KTCQ. Xây dựng giải pháp quản lý KTCQ thôn bản tỉnh Lào Cai. Áp dụng các kết quả nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý KTCQ cho thôn Lao Chải, xã Y Tý, huyện Bát Xát. 49 Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ KTCQ THÔN BẢN PHỤC VỤ PTDL TỈNH LÀO CAI.

Cơ sở lý luận về kiến trúc và quản lý KTCQ. Kiến trúc cảnh quan - KTCQ. Quản lý KTCQ thôn bản truyền thống. Cơ sở pháp lý về quản lý KTCQ thôn bản.

Thể chế quản lý KTCQ thôn bản. Bộ máy quản lý KTCQ thôn bản. Định hướng phát triển tổng thể mạng lưới đô thị, nông thôn trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Định hướng phát triển tổng thể du lịch và KTCQ nông thôn ở tỉnh Lào Cai.

Các yếu tố tác động đến quản lý KTCQ thôn bản. Hệ thống văn bản pháp luật. Quy hoạch và kế hoạch xây dựng thôn bản. Tổ chức bộ máy và thủ tục hành chính quản lý.

Trình độ dân trí, ý thức cộng đồng. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn quản lý. Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm quản lý KTCQ nông thôn, đặc biệt là thôn bản truyền thống. Hoàn chỉnh, đồng bộ các đồ án QHXD nông thôn.

Hoàn thiện hệ thống pháp lý về quản lý KTCQ nông thôn. Nâng cao năng lực quản lý của chính quyền địa phương. Huy động các nguồn lực và khai thác sự tham gia của cộng đồng. 89 Chương 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KTCQ THÔN BẢN TRUYỀN THỐNG PHỤC VỤ PTDL Ở TỈNH LÀO CAI.

Quan điểm, mục tiêu. Nguyên tắc quản lý. Đề xuất giải pháp quản lý KTCQ TBTT ở tỉnh Lào Cai. Phân loại và xây dựng Bộ tiêu chí về giá trị KTCQ thôn bản truyền thống.

Hoàn thiện QHXD và QCQL quy hoạch, KTCQ TBTT. Hoàn thiện quy trình quản lý xây dựng theo đồ án quy hoạch. Hoàn thiện cơ sở pháp lý, xây dựng cơ chế chính sách đặc thù. Tổ chức bộ máy quản lý KTCQ thôn bản truyền thống.

Khai thác sự tham gia của cộng đồng trong quá trình quản lý KTCQ thôn bản truyền thống. Giải pháp quản lý KTCQ thôn Lao Chải, xã Y Tý. Cơ sở đề xuất giải pháp. Thực trạng và quản lý KTCQ thôn Lao Chải.

Đề xuất giải pháp quản lý. Bàn luận về các kết quả nghiên cứu. Các kết quả nghiên cứu chung. Kết quả riêng cho thôn Lao Chải.

150 PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Đối vơi Quốc hội. Đối với Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương. Đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai.

154 DANH MỤC MỘT SỐ CÔNG TRÌNH ĐÃ NGHIÊN CỨU.155 ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 166 IV DANH MỤC VIẾT TẮT BQL: Ban quản lý BSVH: Bản sắc văn hóa CTKT: Công trình kiến trúc GPXD: Giấy phép xây dựng HTKT: Hạ tầng kỹ thuật IUCN: Tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới KTCQ: Kiến trúc cảnh quan MHQL: Mô hình quản lý NƠTT: Nhà ở truyền thống NTM: Nông thôn mới PTDL: Phát triển du lịch PTĐT: Phát triển đô thị QCQL: Quy chế quản lý QHC: Quy hoạch chung QHCT: Quy hoạch chi tiết QLDL: Quản lý du lịch QLNN: Quản lý nhà nước QLQH: Quản lý quy hoạch QLXD: Quản lý xây dựng QCVN: Quy chuẩn Việt Nam QCXDVN: Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam SNV: Tổ chức phát triển Hà Lan TBTT: Thôn bản truyền thống UBND: Ủy ban nhân dân VHDT: Văn hóa dân V DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. 1: Làng dân tộc Seongup, JeJu, Hàn Quốc. 2: Quy hoạch cảnh quan làng Dadun,.

3: Làng gỗ mỹ nghệ Atelier Toki, tỉnh Oita, Nhật Bản. 4: Làng nghề Yufuin thuộc tỉnh Oita, Nhật Bản. 5: Làng văn hóa du lịch Lũng Cẩm, Đồng Văn, Hà Giang. 6: Quy hoạch KTCQ làng Plei Ốp (Nguồn:{24}).

7: Nhà rông - Ban Na. 8: Nhà rông - Giẻ Triêng. 9: Nhà ở dân tộc Ba Na. 10: Nhà mồ làng Kép.

11: Một số hình ảnh về Lào Cai xưa. 12: Bản đồ hành chính tỉnh Lào Cai. 13: Một số dạng cấu trúc thôn bản truyền thống ở Lào Cai. 14: Nhà sàn của dân.

15: Nhà trình tường người Hà Nhì, Y Tý, Bát Xát. 16: Nhà trình tường xã Sín Chéng, Si Ma Cai. 17: Nhà lợp bằng gỗ Pơmu. 18: Dinh Hoàng A Tưởng, Bắc Hà, Lào Cai.

19: Đền Bảo Hà. 21: Cầu Mây Tả Van, Sa Pa. 22: Cầu treo Hòa Mạc, Văn Bàn. 23: Cổng Bản Cát Cát, Sa Pa.

24: Đường vào Bản Tả Van, Tả Van, Sa Pa. 25: Đường vào thôn Lao Chải, Sa Pa. 26: Quan Thần Sán, huyện Si Ma Cai. 27: Mường Hum, huyện Bát Xát.

28: Võ Lao, huyện Văn Bàn. 29: Ruộng bậc thang Tả Van, Sa Pa. 30: Bãi đá cổ, Sa Pa. 31: Cột cờ Lũng Pô, Bát Xát.

32: Cột mốc biên giới, Bát Xát. 33: VQG Hoàng Liên. 34: Rừng già Y Tý, huyện Bát Xát. 35: Đỉnh núi Fansipan, Sa Pa.

36: Đỉnh Kỳ Quan San, Bát Xát. 37: Cổng trời núi Hàm Rồng, Sa Pa. 38: Núi Cô Tiên, huyện Bắc Hà. 39: Đèo Ô Quý Hồ, Sa Pa.

40: Thung lũng Y Linh Hồ, Sa Pa. 41: Đồi hoa Tam giác mạch, Si Ma Cai. 42: Đồi Mận trắng Bắc Hà. 43: Thác Bạc xã San Sả Hồ, Sa Pa.

44: Thác Bản Phiệt, xã Phong Hải, Bảo Thắng. 45: Hồ nước Séo Mỹ Tỷ, Sa Pa. 46: Hang Hàm Rồng – Mường Khương. 47: Động Cốc Ly, huyện Bắc Hà.

48: Hang động Tả Phìn, Sa Pa. 50: Mùa tuyết trắng Sa Pa. 51: Mùa lúa vàng Sa Pa. 52: Du lịch cộng đồng thôn Lao Chải, Sa Pa.

53: Du lịch cộng đồng Bản Tả Van, Sa Pa. 54: Du lịch cộng đồng xã Y Tý, Bát Xát. 1: Định hướng phát triển mạng lưới đô thị, trung tâm. 2: Bản đồ quy hoạch tổng thể du lịch tỉnh lào Cai.

1: Vị trí thôn Lao Chải, xã Y Tý. 2: Cao độ địa hình tự nhiên xã Ý Tý, huyện Bát Xát. 3: Các yếu tố tạo dựng cảnh quan thôn Lao Chải, xã Y Tý. 4: Mặt bằng hiện trạng thôn Lao Chải, xã Y Tý.

5: Các công trình kiến trúc tai thôn Lao Chải, xã Y Tý. 6: Nhà trình tường đang bị xi măng hóa ở thôn Lao Chải. 7: Kiến trúc đô thị xâm nhập vào. 8: Kỹ thuật dựng nhà trình tường của dân tộc Hà Nhi thôn Lao Chải, xã Y Tý.

9: Sơ đồ định hướng quản lý KTCQ. 10: Định hướng quy hoach và phân vùng KTCQ thôn Lao Chải, xã Y Tý. 11: Phương án quy hoạch chi tiết thôn Lao Chải, xã Y Tý. 12: Mẫu nhà trình tường dân tộc Hà Nhì thôn Lao Chải, xã Y Tý.

13: Thiết kế KTCQ thôn Lao Chải, xã Y Tý.141 VIII DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. 1: Mô tả đặc điểm địa bàn cư trú của các dân tộc ở Lào Cai. 2: Sơ đô tăng trưởng du lịch Lào Cai. 1: Các yếu tố tạo cảnh quan.

2: Phân loại cảnh quan theo tính chất hình thành cảnh quan. 3: Sơ đồ về vị trí và quan hệ của KTCQ với quy hoạch. 4: Các giai đoạn KTCQ (kiến tạo nên cảnh quan). 5: Các nôi dung quản lý KTCQ thôn bản.

6: Bộ máy hành chính Nhà nước quản lý KTCQ thôn bản. 70 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết nghiên cứu của đề tài Du lịch là một ngành kinh tế quan trọng của nhiều quốc gia trên thế giới cũng như Việt Nam.