Luận án tiến sĩ: Kế thừa giá trị xanh kiến trúc truyền thống Nam Bộ vào chung cư TPHCM - Nguyễn Thị Kim Tú

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------------------- NGUYỄN THỊ KIM TÚ KẾ THỪA VÀ CHUYỂN HÓA CÁC GIÁ TRỊ XANH TRONG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG NAM BỘ VÀO KIẾN TRÚC CHUNG CƯ THẤP TẦNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KIẾN TRÚC Thành phố Hồ Chí Minh- Năm 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------------------- NGUYỄN THỊ KIM TÚ KẾ THỪA VÀ CHUYỂN HÓA CÁC GIÁ TRỊ XANH TRONG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG NAM BỘ VÀO KIẾN TRÚC CHUNG CƯ THẤP TẦNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: KIẾN TRÚC Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KIẾN TRÚC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TRẦN VĂN KHẢI Thành phố Hồ Chí Minh- Năm 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính xác thực của các kết quả nghiên cứu được công bố trong luận án. LỜI TRI ÂN Tôi xin chân thành cảm ơn sự hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập, nghiên cứu của mình từ Ban Giám Hiệu trường Đại học Kiến trúc TPHCM qua các nhiệm kỳ và các đơn vị chức năng trong nhà trường; nhất là Viện Đào tạo Sau Đại học, Trung tâm Thông tin và Thư viện.

Tôi xin bày tỏ lòng tri ân đến với Thầy hướng dẫn: PGS. TRẦN VĂN KHẢI - Người đã tạo nhiều động lực, cảm hứng tìm tòi sáng tạo trong nghiên cứu khoa học cho tôi và NGƯT. PHẠM TỨ - Người đã có những điểm chỉ khoa học giúp tôi nhìn nhận được thấu đáo vấn đề nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự đóng góp quý báu cho việc hoàn thiện luận án của mình từ ý kiến nhận xét, phản biện của các Thầy Cô là thành viên trong Hội đồng đánh giá luận án các cấp; từ ý kiến của các chuyên gia là những nhà khoa học đã sẵn lòng tham gia vào các cuộc phỏng vấn; từ sự hỗ trợ về tư liệu, trao đổi chuyên môn và kinh nghiệm nghiên cứu với các đồng nghiệp trong và ngoài trường Đại học Kiến trúc TPHCM.

Xin hết sức cảm ơn các kiến trúc sư trẻ, các em sinh viên trong các nhóm thực hiện đồ án chung cư thấp tầng do tôi hướng dẫn thuộc các khóa K14A, K15A, K16A của trường Đại học Kiến trúc TPHCM đã nhiệt tình tham gia vào các cuộc điều tra khảo sát, điều tra xã hội học trong nội dung nghiên cứu của tôi. Sau cùng, xin kính dâng thành quả này lên Cha Mẹ. Mặc dù Người đã không kịp chứng kiến việc hoàn tất công trình này nhưng con tin rằng lúc nào Đấng Sinh Thành cũng dõi theo, phù trợ con trên mỗi hành trình vượt khó. Sự thấu hiểu, tin tưởng ủng hộ, chia sẻ những khi tưởng như bế tắc trong công việc và tình yêu thương của Gia Đình luôn là điểm tựa vững chãi để tôi vượt qua mọi thử thách.

Xin TRI ÂN những tình thân yêu dấu! i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI TRI ÂN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU, HÌNH ẢNH PHẦN MỞ ĐẦU 0. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung tiến trình nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn của đề tài. Những đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án.

8 PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIÁ TRỊ XANH TRONG KIẾN TRÚC NHÀ Ở VÀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 1. CÁC THUẬT NGỮ, KHÁI NIỆM KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Thuật ngữ “kế thừa” và “chuyển hóa” được đề cập trong luận án. Thuật ngữ “kế thừa”.

Thuật ngữ “chuyển hóa”. Mối liên hệ giữa thuật ngữ “xanh” với khái niệm “phát triển bền vững” 9 1. Các khái niệm liên quan đến thuật ngữ “xanh” trong lĩnh vực kiến trúc- xâydựng. Kiến trúc bền vững- kiến trúc xanh, thiết kế bền vững- thiết kế xanh.

Công trình xanh và Hệ thống đánh giá Công trình xanh. Khái niệm về “giá trị xanh” trong kiến trúc. Khái niệm về “giá trị”. Khái niệm về “giá trị xanh trong kiến trúc” được đề cập từ luận án.

Các khái niệm về môi trường ở, nhà ở. Môi trường ở. Nhà ở, nhà ở dân gian, nhà ở truyền thống. Nhà ở xanh, xanh hóa nhà ở.

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CÁC GIÁ TRỊ XANH TRONG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRÊN THẾ GIỚI. Sự hình thành các giá trị xanh từ khởi nguồn của thiết kế bền vững. Khởi nguồn từ sinh học. Khởi nguồn từ nhà ở bản địa.

Khởi nguồn từ thời đại công nghiệp. Khởi nguồn từ thời cận đại. Đúc kết các đặc tính xanh hình thành các giá trị xanh từ khởi nguồn của thiết kế bền vững. Các giá trị xanh trong một số xu hướng xanh hóa nhà ở tiêu biểu trên thế giới hiện nay.

Xu hướng nhà ở sinh khí hậu. Xu hướng nhà ở sinh thái. Xu hướng nhà ở bảo tồn năng lượng. Xu hướng nhà ở đạt tiêu chuẩn Công trình xanh.

Các chiến lược thiết kế xanh cho kiến trúc nhà ở. Thiết kế thụ động. Thiết kế chủ động. Thiết kế tích hợp với sự hỗ trợ bởi các công cụ mô phỏng, tối ưu hóa hiệu năng công trình.

TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN NHÀ Ở XANH TẠI VIỆT NAM. Hoạt động phát triển Công trình xanh, kiến trúc xanh tại Việt Nam. Thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển Công trình xanh, kiến trúc xanh trong lĩnh vực nhà ở đô thị tại Việt Nam. Xanh hóa nhà chung cư tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Tiềm năng xanh hóa chung cư thấp tầng tại TPHCM qua khai thác các giá trị xanh trong kiến trúc nhà ở truyền thống Nam Bộ. KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG NAM BỘ. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhà ở truyền thống Nam Bộ. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, khí hậu.

Khái quát về bối cảnh lịch sử, kinh tế, văn hóa xã hội. Các đặc điểm tiêu biểu của kiến trúc nhà ở truyền thống Nam Bộ. Hình thức cư trú và kiểu thức nhà. Bố cục mặt bằng tổng thể.

Các không gian cơ bản của nhà. Giải pháp cấu tạo các bộ phận nhà. Hệ khung chịu lực, kỹ thuật xây dựng. Phương thức ứng xử với môi trường sinh thái tự nhiên của cư dân Nam Bộ qua kiến trúc nhà ở truyền thống Nam Bộ.

Quá trình định cư và mối liên hệ của ngôi nhà với môi trường sinh thái tự nhiên tại vị trí xây dựng. Mô hình sử dụng năng lượng, khai thác tài nguyên, xử lý chất thải. Phương thức ứng xử với môi trường văn hóa xã hội của cư dân Nam Bộ qua kiến trúc nhà ở truyền thống Nam Bộ. Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

Mối quan hệ với cộng đồng xung quanh. Ứng xử với các yếu tố văn hóa thâm nhập từ bên ngoài cộng đồng. Nhận xét về sự hiện diện của các giá trị xanh trong kiến trúc nhà ở truyền thống Nam Bộ. THỰC TRẠNG VỀ CHUNG CƯ THẤP TẦNG TẠI TPHCM.

Khái quát chung về kiến trúc chung cư thấp tầng. Lịch sử và đặc điểm cơ bản của chung cư thấp tầng. Cấu trúc không gian chức năng trong một căn hộ điển hình. Sự hiện diện của các đặc tính xanh trong một số chung cư thấp tầng trên thế giới.

Các giai đoạn phát triển chung cư thấp tầng tại Sài Gòn-TPHCM. Giai đoạn trước năm 1975. Giai đoạn từ năm 1975 đến nay. Thực trạng về môi trường ở trong các chung cư thấp tầng trên địa bàn TPHCM.

Thực trạng về môi trường ở qua khảo sát giải pháp thiết kế các chung cư thấp tầng trên địa bàn TPHCM. Thực trạng về môi trường ở qua điều tra xã hội học đối với người dân sống tại các chung cư thấp tầng trên địa bàn TPHCM. Đúc kết những hạn chế trong môi trường ở tại các chung cư thấp tầng trên địa bàn TPHCM hiện nay. Nhận xét về ý nghĩa và vai trò của các giá trị xanh đối với việc phát triển chung cư thấp tầng trên địa bàn thành phố.

TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ HƯỚNG LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Các công trình nghiên cứu khoa học. Các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ. Yếu tố trùng lặp của đề tài.

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC ĐẶT RA NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN58 v CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC CHO VIỆC KẾ THỪA VÀ CHUYỂN HÓA CÁC GIÁ TRỊ XANH TRONG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG NAM BỘ VÀO KIẾN TRÚC CHUNG CƯ THẤP TẦNG TẠI TPHCM 2. CƠ SỞ VỀ PHÁP LÝ. Các tổ chức và hoạt động phát triển Công trình xanh, kiến trúc xanh. Các văn bản pháp lý cho vấn đề tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả trong lĩnh vực xây dựng công trình.

Các tài liệu pháp lý liên quan đến việc hình thành chung cư thấp tầng tại TPHCM. CƠ SỞ VỀ LÝ LUẬN. Lý luận về kế thừa và chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống. Ý nghĩa của kế thừa và chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống.

Quan điểm duy vật biện chứng trong việc kế thừa và chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống. Các nguyên tắc cơ bản của việc kế thừa và chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống. Lý luận về nhà ở xanh. Nội dung của nhà ở xanh.

Các nguyên tắc về tính bền vững cho nhà ở xanh. Các giá trị xanh trong nhà ở xanh. Nguyên lý thiết kế nhà ở sinh khí hậu vùng nhiệt đới ẩm Việt Nam. Tiện nghi sinh khí hậu.

Biểu đồ sinh khí hậu xây dựng. Nguyên lý thiết kế nhà ở sinh khí hậu vùng nhiệt đới ẩm Việt Nam. Các giải pháp thiết kế thụ động cho nhà ở sinh khí hậu vùng nhiệt đới ẩm Việt Nam. Lý thuyết thiết kế kiến trúc thích ứng trong phát triển nhà ở.

Khái niệm về kiến trúc thích ứng. Tính thích ứng trong kiến trúc nhà ở. Các yếu tố thích ứng trong kiến trúc nhà ở. Các chiến lược thiết kế thích ứng cho kiến trúc nhà ở.

CƠ SỞ VỀ THỰC TIỄN .