Luận án tiến sĩ: Xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng từ ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM – Ngô Văn Tuấn

Luận án tiến sĩ Kinh tế BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----    ---- NGÔ VĂN TUẤN XÂY DỰNG TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TỪ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012 Luận án tiến sĩ Kinh tế BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----    ---- NGÔ VĂN TUẤN XÂY DỰNG TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TỪ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Chuyên ngành Kinh tế tài chính, ngân hàng Mã số: 62. 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN THỊ NHUNG Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012 Luận án tiến sĩ Kinh tế LỜI CAM ĐOAN ******* Tôi tên: Ngô Văn Tuấn Sinh ngày: 20 tháng 5 năm 1968 tại: Sài Gòn Quê quán: Long An Hiện công tác tại: Ngân hàng TMCP Phát Triển Mê Kông chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, 707-709 Cách Mạng Tháng Tám, phường 6, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh Là nghiên cứu sinh khóa XIII của trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh.

Mã số: 010113080008 Cam đoan đề tài: “Xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng từ ngân hàng thƣơng mại cổ phần tại thành phố Hồ Chí Minh” Chuyên ngành: kinh tế tài chính, ngân hàng – Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Nhung Luận án được thực hiện tại trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Đề tài này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính độc lập và chưa được công bố toàn bộ nội dung bất kỳ ở đâu; Các số liệu, các nguồn trích dẫn được chú thích rỏ ràng nguồn gốc, minh bạch.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi. HCM, ngày 12 tháng 11 năm 2012 Tác giả Ngô Văn Tuấn Luận án tiến sĩ Kinh tế DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. ABBANK : Ngân hàng thương mại cổ phần An Bình 2. AGRIBANK : Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn VN 3.

ATM : Máy rút tiền tự động 4. BIDV : Ngân hàng Đầu tư Việt Nam 5. EURO : Đồng tiền chung Châu Âu 6. GDP : Tổng sản phẩm quốc nội 7.

HABUBANK : Ngân hàng thương mại cổ phần Phát triển Nhà Hà Nội 8. HĐQT : Hội đồng quản trị 9. HSBC : Ngân hàng Hồng Kông - Thượng Hải 10. IFC : Quỹ tiền tệ Quốc tế 11.

KTNB : Kiểm toán nội bộ 12. MRML : Mở rộng mạng lưới 13. NHLD : Ngân hàng liên doanh 14. NHNN : Ngân hàng Nhà nước 15.

NHNNg : Ngân hàng nước ngoài 16. NHTM : Ngân hàng thương mại 17. NHTM CP : Ngân hàng thương mại cổ phần 18. NHTM NN : Ngân hàng thương mại nhà nước 19.

TCTD : Tổ chức tín dụng 20. TC-NH : Tài chính ngân hàng 21. TĐKT : Tập đoàn kinh tế 22. TNHH : Trách nhiệm hữu hạn 23.

HCM : Thành phố Hồ Chí Minh 24. VĐL : Vốn điều lệ 25. VIETCOMBANK : Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam 26. VN : Việt Nam 27.

WB : Ngân hàng thế giới 28. WTO : Tổ chức thương mại thế giới Luận án tiến sĩ Kinh tế DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Các tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới năm 2011 ……………….2: Quy mô tập đoàn TC-NH trong 100 tập đoàn lớn nhất thế giới năm 2011 ……………………………………………………….1: Một số chỉ tiêu của hệ thống các TCTD tại Việt Nam đến 2011.2: Độ sâu tài chính giai đoạn 2005 -2011 ………………………….3: Số lượng công ty trực thuộc NHTM CP đến năm 2011 ……….4: Dữ liệu thị trường chứng khoán Việt Nam 2005 – 2011 …….5: Tình hình nhân sự một số NHTM CP trên địa bàn đến năm 2011 93 Bảng 2.6: Vốn điều lệ của các NHTM CP tại TP.7: Thống kê mức vốn điều lệ NHTM CP ở TP. HCM đến năm 2011 95 Bảng 2.8: So sánh Ngân hàng Việt Nam với các nước trong khu vực …….9: Thống kế số lượng sản phẩm dịch vụ chủ yếu của các NHTM CP 99 Bảng 2.10: Hệ thống phần mềm các NHTM Việt Nam áp dụng .11: Tăng trưởng vốn và lợi nhuận một số NHTM CP tại TP.1: So sánh số lượng ngân hàng giữa các nước ……………………. 175 Luận án tiến sĩ Kinh tế DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Số lượng điểm giao dịch các NHTM CP ……………………… 102 Biểu đồ 2.2: Thị phần trái phiếu Việt Nam hiện nay ……………………….1: Tỷ lệ nợ xấu ngành ngân hàng 2005 – 2011 ………………….

113 Luận án tiến sĩ Kinh tế DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Mô hình theo cấu trúc Ngân hàng đa năng …………………….2: Mô hình theo cấu trúc sở hữu tài chính ………………………… 33 Hình 1.3: Mô hình công ty mẹ - con ……………………………………….4: Khái quát mô hình hoạt động của HSBC Holding ……………… 48 Hình 1.5: Mô hình tổ chức hoạt động của OCBC ………………………….6: Khái quát mô hình hoạt động của OCBC group ……………….1: Một số mốc quan trọng trong lịch sử phát triển Ngân hàng VN .2: Bán chéo sản phẩm ngân hàng với Bảo hiểm ………………….3: Sơ đồ tổ chức cơ bản của NHTM CP ………………………….1: Mô hình tập đoàn TC-NH tại TP.2: Tổng quát cơ cấu tổ chức NHTM CP …………………………. 139 Luận án tiến sĩ Kinh tế MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC HÌNH MỞ ĐẦU CHƢƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH 1 NGÂN HÀNG ………………………. Tập đoàn kinh tế ………………………. Các quan điểm về TĐKT …………….

Một số đặc trưng của TĐKT …………. Các hình thức liên kết và mô hình tổ chức của TĐKT …………………………. Tập đoàn tài chính - ngân hàng …………. Các quan điểm về tập đoàn TC-NH…….

Một số đặc điểm cơ bản của tập đoàn TC-NH ………………………. Một số mô hình tổ chức của tập đoàn TC-NH ………………………………. Nhận định về vai trò của tập đoàn TC-NH …………………………. Các điều kiện cơ bản thúc đẩy hình thành tập đoàn TC-NH ………………… 39 1.

Điều kiện “cần” để hình thành và phát triển tập đoàn TC-NH ……………. Điều kiện “đủ” để hình thành và phát triển tập đoàn TC-NH ………. Kinh nghiệm đối với Việt Nam từ một số tập đoàn TC-NH trên thế giới…. Hongkong and Shanghai Banking Corporation Holdings (HSBC)……….

Oversea-chinese Banking Corporation (OCBC) …………………………. Bài học kinh nghiệm cho việc phát triển tập đoàn TC-NH ở Việt Nam …. 53 Kết luận chương 1 ………………………………………………………………. 56 Luận án tiến sĩ Kinh tế CHƢƠNG 2: SỰ CẦN THIẾT HÌNH THÀNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TỪ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ……………………………….

Sự cần thiết hình thành tập đoàn TC-NH tại TP. Khái quát quá trình phát triển hệ thống NHTM Việt Nam ………………. Tình hình phát triển của một số NHTM CP tiêu biểu tại TP. Sự cần thiết hình thành tập đoàn TC-NH tại TP.

Thực trạng các điều kiện cơ bản hình thành tập đoàn TC-NH tại TP. Các điều kiện “cần” để hình thành tập đoàn TC-NH tại TP. Các điều kiện “đủ” để hình thành tập đoàn TC-NH tại TP. Một số hạn chế và nguyên nhân hạn chế ảnh hưởng đến việc hình thành tập đoàn TC-NH …………………………………………………………….

Hạn chế từ yếu tố pháp lý ……………………………………………. Hạn chế về thị trường tài chính tiền tệ ……………………………………. Hạn chế về cơ cấu tổ chức, nhân sự ……………………………………. Hạn chế về năng lực tài chính của các NHTM CP ………………………… 108 2.

Hạn chế về sản phẩm dịch vụ ngân hàng …………………………………. Hạn chế về chất lượng tài sản ……………………………………………… 112 2. Hạn chế về ứng dụng công nghệ thông tin …………………………………. Hạn chế về hệ thống mạng lưới và hợp tác quốc tế ……………………….

Nguyên nhân hạn chế ………………………………………………………. 116 Kết luận chương 2. 119 Luận án tiến sĩ Kinh tế CHƢƠNG 3: XÂY DỰNG TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TỪ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI TP. HỒ CHÍ MINH ……….

Chiến lược phát triển KT-XH và Ngân hàng Việt Nam đến năm 2020……… 121 3. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020 …………. Chiến lược phát triển ngành ngân hàng Việt Nam đến năm 2020 …………. Đề xuất mô hình tập đoàn TC-NH từ NHTM CP tại TP.

Đề xuất mô hình tập đoàn TC-NH …………………………………………. Cấu trúc bộ máy quản lý tập đoàn TC-NH ………………………………… 129 3. Năng lực hoạt động của NHTM CP trong mô hình tập đoàn TC-NH……… 137 3. Giải pháp xây dựng tập đoàn TC-NH từ NHTM CP tại TP.

Sáp nhập, hợp nhất hoặc mua lại giữa các NHTM CP trên địa bàn để từng bước hình thành tập đoàn TC-NH ………………………………………………… 156 3. Sáp nhập, hợp nhất hoặc mua lại giữa NHTM CP trên địa bàn với các định chế tài chính, các tổ chức trong và ngoài nước …………………………………… 159 3. Phát triển từ một NHTM CP có đủ khả năng và điều kiện hình thành …. Một số đề xuất nhằm thúc đẩy việc hình thành tập đoàn TC-NH …………… 162 3.

Đề xuất với Chính phủ ……………………………………………………. Đề xuất với Ủy Ban Nhân Dân TP. Một số đề xuất với NHNN Việt Nam ……………………………………… 172 Kết luận chương 3 ………………………………………………………………… 180 KẾT LUẬN ……………………………………………………………………… 182 Danh mục các công trình nghiên cứu liên quan của tác giả đã công bố …. 186 Danh mục tài liệu tham khảo …………………………………………………….

Luận án tiến sĩ Kinh tế MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngân hàng là một trong những định chế tài chính quan trọng nhất trong nền kinh tế. Để thúc đẩy kinh tế phát triển, nâng cao đời sống xã hội, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế thì việc xây dựng một hệ thống ngân hàng vững mạnh, hiệu quả luôn luôn là điều cần thiết. Sau gia nhập WTO và gần đây Việt Nam được đánh giá là một trong những nước có nền kinh tế phát triển nhanh trong khu vực.

Tuy nhiên đánh giá riêng về hệ thống tài chính ngân hàng thì nhiều ý kiến cho rằng chưa tương xứng, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và chưa hội nhập vào hệ thống tài chính quốc tế cũng như khu vực. Vì vậy để đáp ứng quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như để nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM, góp phần phát triển ổn định, bền vững và hội nhập với hệ thống tài chính thế giới các NHTM VN nói chung, NHTM CP tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cần có những thay đổi triệt để trên tất cả các mặt hoạt động, từ sản phẩm dịch vụ đến tổ chức quản lý, từ cấu trúc sở hữu đến quan hệ hợp tác trong và ngoài nước. Nhất là xác định xu hướng phát triển tiếp theo là vấn đề quan trọng đối với các NHTM CP, đảm bảo vừa phù hợp quy luật vận động phát triển tất yếu khách quan, vừa phù hợp năng lực nội tại của chính bản thân ngân hàng.