Luận án tiến sĩ: Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của các NHTM tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH PHẠM THỊ HÀ AN TÁC ĐỘNG TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUA KÊNH TÍN DỤNG DƯỚI ẢNH HƯỞNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH PHẠM THỊ HÀ AN TÁC ĐỘNG TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUA KÊNH TÍN DỤNG DƯỚI ẢNH HƯỞNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9.01 Người hướng dẫn khoa học: TS Bùi Diệu Anh TS Lê Thị Hiệp Thương TP.

HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là: Phạm Thị Hà An; MSHV: Sinh ngày: 05/12/1989 tại: Nghệ An Quê quán: P Lê Lợi, TP Vinh, Tỉnh Nghệ An Hiện đang công tác tại: trường Đại học Văn Lang Là nghiên cứu sinh khóa 21 của trường Đại học Ngân hàng TP HCM Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng Mã số: 9.01 Đề tài nghiên cứu: Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của các NHTM tại Việt Nam Dưới đây, tôi xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS Bùi Diệu Anh và TS Lê Thị Hiệp Thương 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam 3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

HCM ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Phạm Thị Hà An LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới TS Bùi Diệu Anh và TS Lê Thi Hiệp Thương đã hướng dẫn, động viên giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và viết luận án này. Những nhận xét và đánh giá của các cô, đặc biệt là những gợi ý về hướng giải quyết vấn đề trong suốt quá trình nghiên cứu, thực sự là những bài học vô cùng quý giá đối với tôi không chỉ trong quá trình viết luận án mà cả trong hoạt động nghiên cứu chuyên môn sau này. Các cô luôn động viên, giúp đỡ những lúc tôi cảm thấy khó khăn nhất và giúp tôi vượt qua mọi trở ngại. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các quý thầy cô trong hội đồng các cấp.

Qúy thầy, cô đã giúp tôi định hướng, sửa chữa về đề tài nghiên cứu của mình. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể giảng viên Khoa Tài chính ngân hàng trường Đại học Ngân hàng TPHCM, các Thầy Cô đã giúp đỡ, góp ý và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình nghiên cứu và viết luận án của mình. Tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu và tập thể giảng viên Khoa Tài chính – Kế toán trường đại học Văn Lang, nơi tôi đang công tác, những đồng nghiệp đã chia sẻ, động viên, giúp đỡ để tôi hoàn thành luận án này. Nghiên cứu sinh Phạm Thị Hà An MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU LỜI CAM ĐOAN.

2 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Tổng quan nghiên cứu. Nghiên cứu tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng. Nghiên cứu tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh tại các NHTM.

Khe hở nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu .1: Quy trình nghiên cứu.

Kết cấu của luận án. 30 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VỀ TÁC ĐỘNG TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUA KÊNH TÍN DỤNG DƯỚI ẢNH HƯỞNG CỦA NĂNG LỰC CẠNH TRANH TẠI NHTM. Kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ. Khái niệm chính sách tiền tệ.

Mục tiêu của chính sách tiền tệ. Các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ. Kênh giá cả tài sản. Kênh tỷ giá.

Các công cụ điều tiết thông qua kênh tín dụng. Lý thuyết năng lực cạnh tranh của các NHTM. Khái niệm năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Đo lường năng lực cạnh tranh.

Đo lường năng lực cạnh tranh theo phương pháp Lerner. Đo lường năng lực cạnh tranh theo phương pháp Boone. Tác động của chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh tại các NHTM. 58 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.

67 CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp ước lượng.

Giới thiệu về mô hình VECM (Vector Error Correction Model). 80 Các kiểm định và ước lượng. Giới thiệu về phương pháp ước lượng DGMM (Difference Generalized Method of Moments). 84 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TÁC ĐỘNG TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUA KÊNH TÍN DỤNG DƯỚI ẢNH HƯỞNG CỦA NĂNG LỰC CẠNH TRANH TẠI NHTM VIỆT NAM. Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng tại Việt Nam. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu mô hình (7) .2 Kiểm định nghiệm đơn vị. Lựa chọn độ trễ tối ưu trong mô hình.

Kiểm định đồng tích hợp. Kết quả ước lượng mô hình VECM.6 Kiểm định nhân quả Granger .2 Thực trạng năng lực cạnh tranh của của NHTM Việt Nam giai đoạn 2008-2017 theo phương pháp Lerner và phương pháp Boone .3 Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008- 2017 dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh theo phương pháp Lerner và phương pháp Boone .1 Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ bằng công cụ lãi suất tái chiết khấu qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh tại các NHTM Việt Nam 116 4.2 Tác động truyền dẫn tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 qua kênh tín dụng của các NHTM Việt Nam. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính .123 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH.

Hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng của các NHTM Việt Nam .1 Nâng cao năng lực điều hành chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước .2 Hoàn thiện công cụ chính sách tiền tệ.3 Giữ vững môi trường kinh tế vĩ mô ổn định.4 Cải thiện khả năng hấp thụ vốn .5 Kiểm soát hiệu quả vấn đề nguồn vốn chủ sở hữu và quy mô hoạt động của hệ thống NHTM .6 Tạo hành lang phát triển năng lực cạnh tranh đồng đều giữa các NHTM. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.137 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5.139 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1 PHỤ LỤC 1: KẾT QUẢ THỐNG KÊ MÔ TẢ. 2 MA TRẬN HỆ SỐ TƯƠNG QUAN.

3 Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng của công cụ lãi suất tái chiết khấu dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh-Lerner. 4 Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng của công cụ lãi suất tái chiết khấu dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh-Boone. 5 Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng của M2 dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh-Lerner. 6 Tác động truyền dẫn chính sách tiền tệ qua kênh tín dụng của M2 dưới ảnh hưởng của năng lực cạnh tranh-Boone.

7 Kết quả lựa chọn độ trễ thích hợp cho mô hình VECM bằng phương pháp lag Order Selection Criteria. 8 Kết quả kiểm định quan hệ đồng tích hợp. 9 Kết quả ước lượng mô hình VECM. 15 Kết quả kiểm định nhân quả Granger.

Error! Bookmark not defined. DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CSTT Chính sách tiền tệ NHTW Ngân hàng trung ương TCTD Tổ chức tín dụng NHTM Ngân hàng thương mại VN Việt Nam NHNN Ngân hàng nhà nước TMCP Thương mại cổ phần BCTC Báo cáo tài chính VECM Vector error correction model VAR Vector Autoregressive Models DGMM Difference Generalized Method of Moments DANH MỤC BẢNG BIỂU Hình 2.1: Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ .1: Tóm tắt mô tả các biến nghiên cứu .1: Mô tả các biến trong mô hình (7) .2: Mô tả các biến trong mô hình (8) .1 Thống kê mô tả mẫu khảo sát .2 Kiểm định tính dừng các biến theo tiêu chuẩn ADF .3 Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình.4 Kết quả kiểm định quan hệ đồng tích hợp .5 Kết quả ước lượng mô hình VECM .6 Kết quả kiểm định Granger .8: Biến động chỉ số LERNER biểu hiện năng lực cạnh tranh bình quân các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008- 2017 .7: Năng lực cạnh tranh bình quân các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008- 2017 .9: Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu .10: Ma trận hệ số tương quan .115 1 TÓM TẮT NGHIÊN CỨU Luận án nghiên cứu tác động truyền dẫn CSTT qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng năng lực cạnh tranh ngân hàng cũng như các yếu tố quyết định khác của các NHTM tại Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu thực hiện các nội dung sau: Đầu tiên, nghiên cứu trình bày các lý thuyết về CSTT và tác động truyền dẫn CSTT, lý thuyết đánh giá và đo lường năng lực cạnh tranh tại các NHTM. Trên cơ sở kế thừa các kết quả nghiên cứu trước, luận án làm rõ lý thuyết tác động truyền dẫn CSTT qua kênh tín dụng dưới ảnh hưởng năng lực cạnh tranh ngân hàng cũng như các yếu tố quyết định khác tại các NHTM.

Tiếp theo, nghiên cứu kiểm tra tác động truyền dẫn CSTT qua kênh tín dụng ở Việt Nam dựa trên mô hình nghiên cứu của Sun, Ford, & Dickinson (2010). Để ước lượng hệ mô hình này, tác giả sử dụng phương pháp VECM với các dữ liệu thứ cấp được lấy từ các nguồn tin cậy bao gồm chỉ số giá tiêu dùng Việt Nam, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế, tiền gửi của khách hàng, chỉ số sản xuất công nghiệp Việt Nam, tốc độ tăng trưởng cung tiền M2, lãi suất tái chiết khấu, chỉ số VN Index từ tháng 1/2008 đến tháng 12/2017. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả trong ngắn hạn và dài hạn, lãi suất tái chiết khấu đều có tác động ngược chiều đến tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế.