Luận án tiến sĩ: Tác động nhân tố bất định đến tích hợp thước đo tài chính - phi tài chính tại doanh nghiệp phía Nam Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI KINH TẾ TP.HCM LÊ HOÀNG OANH TÁC ĐỘNG CỦA NHÂN TỐ BẤT ĐỊNH ĐẾN MỨC ĐỘ VẬN DỤNG TÍCH HỢP THƯỚC ĐO TÀI CHÍNH-PHI TÀI CHÍNH VÀ SỰ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DƯỚI CÁCH TIẾP CẬN TỔNG THỂ – BẰNG CHỨNG TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT PHÍA NAM VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp.HCM - Năm 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI KINH TẾ TP.HCM LÊ HOÀNG OANH TÁC ĐỘNG CỦA NHÂN TỐ BẤT ĐỊNH ĐẾN MỨC ĐỘ VẬN DỤNG TÍCH HỢP THƯỚC ĐO TÀI CHÍNH-PHI TÀI CHÍNH VÀ SỰ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DƯỚI CÁCH TIẾP CẬN TỔNG THỂ – BẰNG CHỨNG TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT PHÍA NAM VIỆT NAM Chuyên ngành : Kế toán Mã số : 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Lê Đình Trực 2. Trần Anh Hoa Tp.HCM - Năm 2021 luan an (i) LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ kinh tế “Tác động của nhân tố bất định đến mức độ vận dụng tích hợp thước đo tài chính – phi tài chính và sự ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh dưới cách tiếp cận tổng thể – Bằng chứng tại doanh nghiệp sản xuất Phía Nam Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học do chính tôi thực hiện, chưa có công trình nghiên cứu nào tương tự được thực hiện trên Thế giới và tại Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án này trung thực, chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.

Nghiên cứu sinh LÊ HOÀNG OANH luan an (ii) LỜI CẢM ƠN Luận án này sẽ khó có thể được hoàn thành nếu thiếu sự giúp đỡ và động viên từ nhiều tổ chức và cá nhân. Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu trường Đại học Kinh tế Tp.HCM đã tạo môi trường học tập chuyên nghiệp cho bậc đào tạo sau đại học để tôi có thể được học tập và hoàn thiện luận án theo chuẩn tiên tiến của Thế giới. Tôi xin tri ân đến các Thầy, Cô trường Đại học Kinh Tế Tp.HCM đã giảng dạy, hướng dẫn tôi tận tình để tôi có thể nắm bắt phương pháp nghiên cứu khoa học cũng như xu hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực kế toán nói chung và Kế toán quản trị nói riêng thông qua các học phần trong chương trình đào tạo bậc tiến sĩ. Những kiến thức này thật sự giúp ích tôi trong việc nâng cao trình độ, chọn chủ đề nghiên cứu cho luận án và hoàn thành luận án nghiên cứu.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy Lê Đình Trực, Cô Trần Anh Hoa và Thầy Đoàn Ngọc Quế đã bỏ thời gian, công sức trực tiếp hướng dẫn, động viên và dìu dắt tôi trong nhiều năm qua để tôi có thể hoàn thành luận án này. Những nhận xét, đánh giá và góp ý của các Thầy Cô trong suốt một chặng đường dài đã giúp cho luận án của tôi ngày một hoàn thiện hơn. Luận án của tôi không thể được thực hiện nếu thiếu sự hỗ trợ của người thân, người quen và bạn bè trong việc giúp tôi thu thập dữ liệu khảo sát. Lời sau cuối, tôi trân trọng gửi tấm lòng chân tình đến Đại gia đình hai bên và mái ấm nhỏ của tôi.

Những năm qua, công việc giảng dạy, nghiên cứu, cộng thêm học hành đã gần như chiếm hết thời gian khiến tôi chăm lo cho gia đình không được toàn vẹn như thâm tâm tôi mong muốn. Dù vậy, mọi người vẫn luôn yêu thương và động viên tôi. Xin cảm ơn gia đình thương yêu đã luôn ở bên tôi.HCM, ngày 09 tháng 09 năm 2021 Lê Hoàng Oanh luan an (iii) MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. II MỤC LỤC.

III DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU CHO THUẬT NGỮ TIẾNG ANH. VIIII DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. VIII DANH MỤC THUẬT NGỮ. IX DANH MỤC BẢNG.

XI DANH MỤC PHỤ LỤC. XVI GIỚI THIỆU CHUNG. SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU. CẤU TRÚC CỦA NGHIÊN CỨU.

7 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC.1 TÓM LƯỢC CÁC GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH – PHÁT TRIỂN VÀ CÁC DÒNG NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG ĐO LƯỜNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH .1 Tóm lược các giai đoạn hình thành - phát triển của hệ thống đo lường HQHĐKD 8 1.2 Tổng quan các dòng (giai đoạn) nghiên cứu về hệ thống đo lường HQHĐKD16 1.2 KHÁI QUÁT CÁC NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI VỀ TÁC ĐỘNG CỦA NHÂN TỐ BẤT ĐỊNH ĐẾN MỨC ĐỘ VẬN DỤNG TÍCH HỢP THƯỚC ĐO TÀI CHÍNH - PHI TÀI CHÍNH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ PHÙ HỢP GIỮA NHÂN TỐ BẤT ĐỊNH VÀ MỨC ĐỘ VẬN DỤNG TÍCH HỢP THƯỚC ĐO TÀI CHÍNH – PHI TÀI CHÍNH TRÊN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH .1 Dưới cách tiếp cận sự chọn lọc .2 Dưới cách tiếp cận sự tương tác .3 Dưới cách tiếp cận tổng thể .3 KHÁI QUÁT CÁC NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN HỆ THỐNG ĐO LƯỜNG HQHĐKD NÓI CHUNG VÀ MỨC ĐỘ VẬN DỤNG TÍCH HỢP THƯỚC ĐO TÀI CHÍNH – PHI TÀI CHÍNH NÓI RIÊNG .4 XÁC ĐỊNH KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU. 38 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 40 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT. HỆ THỐNG ĐO LƯỜNG HQHĐKD .1 Định nghĩa HQHĐKD và đo lường HQHĐKD .2 Định nghĩa hệ thống đo lường HQHĐKD.3 Định nghĩa mức độ vận dụng tích hợp thước đo tài chính - phi tài chính.

LÝ THUYẾT BẤT ĐỊNH ĐỐI VỚI HỆ THỐNG KIỂM SOÁT QUẢN LÝ, HỆ THỐNG KTQT & HỆ THỐNG ĐO LƯỜNG HQHĐKD .1 Nội dung lý thuyết .2 Phân loại biến bất định. SỰ PHÙ HỢP. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU BAN ĐẦU .1 Mô hình lý thuyết tổng quát cho việc nghiên cứu lý thuyết bất định đối với hệ thống đo lường HQHĐKD .2 Lựa chọn cách tiếp cận khái niệm sự phù hợp cho mô hình nghiên cứu.3 Mô hình nghiên cứu ban đầu. CÁC BIẾN BẤT ĐỊNH TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Nhận thức không chắc chắn về môi trường .2 Cơ cấu tổ chức .3 Chiến lược kinh doanh và phân loại chiến lược kinh doanh .4 Mức độ cạnh tranh .5 Văn hoá doanh nghiệp - mô hình văn hóa doanh nghiệp .6 Định hướng thị trường .7 Công nghệ sản xuất hiện đại và công nghệ quản trị hiện đại.

54 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 54 CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .2 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN .3 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH.2 Phương pháp thực hiện .4 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC .5 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU.1 Nhận thức không chắc chắn về môi trường và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .2 Cơ cấu tổ chức và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .3 CLKD và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .4 Quy mô DN và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .5 Mức độ cạnh tranh và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .6 Văn hoá DN và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .7 Định hướng thị trường và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .8 Sự tham gia của kế toán trong quy trình ra quyết định chiến lược và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .9 “Sự phù hợp giữa các nhân tố bất định và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC” và “HQHĐKD”.6 XÂY DỰNG THANG ĐO .1 Thang đo nhận thức không chắc chắn về môi trường .2 Thang đo cơ cấu tổ chức phân quyền .3 Thang đo chiến lược kinh doanh .4 Thang đo mức độ cạnh tranh .5 Thang đo quy mô DN .6 Thang đo văn hoá DN.7 Thang đo định hướng thị trường.8 Thang đo sự tham gia của kế toán trong quy trình ra quyết định chiến lược .9 Thang đo mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC - phi TC .10 Thang đo HQHĐKD.7 ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG, QUẢN LÝ CỦA DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT .1 Định nghĩa DN sản xuất và đặc điểm hoạt động, quản lý của DN sản xuất.2 Đặc điểm hoạt động, quản lý ở DN sản xuất vừa và lớn .3 Sự chuyển đổi phương thức sản xuất ở DN sản xuất hiện nay .8 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG .9 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG TRONG NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ VÀ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC: .1 Công cụ thu thập dữ liệu.2 Tổng thể nghiên cứu .3 Mẫu nghiên cứu và kỹ thuật chọn mẫu.10 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ .1 Kích thước mẫu .2 Công cụ, kỹ thuật và quy trình phân tích dữ liệu .11 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC .1 Công cụ phân tích dữ liệu .2 Kích thước mẫu .3 Quy trình phân tích dữ liệu. 97 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 101 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN.1 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH .1 Kết quả thảo luận về xác lập các nhân tố tác động đến mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC – phi TC tại các DN sản xuất Phía Nam Việt Nam .2 Kết quả thảo luận về ảnh hưởng của sự phù hợp giữa các nhân tố bất định và mức độ vận dụng tích hợp thước đo TC – phi TC đến HQHĐKD tại các DN sản xuất Phía Nam Việt Nam .2 BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH .3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ .1 Thực hiện nghiên cứu sơ bộ và kết quả thống kê mô tả .2 Kết quả kiểm định thang đo .3 Bàn luận kết quả nghiên cứu sơ bộ .4 THANG ĐO KHÁI NIỆM NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC.5 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC .1 Thực hiện nghiên cứu chính thức .2 Thực trạng về công tác đo lường HQHĐKD và mức độ vận dụng các loại thước đo HQHĐKD cho từng mục tiêu quản trị (thông qua thống kê mô tả từng loại thước đo TC - phi TC) .3 Kết quả thống kê mô tả các khái niệm nghiên cứu.4 Kết quả kiểm định mô hình đo lường .5 Kết quả kiểm định mô hình cấu trúc .6 TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG.7 BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG .1 Bàn luận kết quả thống kê mô tả thực trạng thiết kế hệ thống đo lường HQHĐKD tại các DN sản xuất Phía Nam Việt Nam .2 Bàn luận về kết quả kiểm định thang đo thông qua nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức .3 Bàn luận về kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu.

139 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 148 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý.